Plus Achtergrond

Documentairereeks 63Up is een spiegel van het leven

De Up-serie is een reeks documentaires van de Engelse filmmaker Michael Apted, die vanaf 1964 de levens volgt van een groep kinderen. Elke zeven jaar wordt er verslag van gedaan.

Tony in 1964 Beeld ITV

Het mooie van de Up-serie is dat je eigenlijk naar je eigen leven zit te kijken. Of, in elk geval, je herkent situaties en je reflecteert wat je ziet. Of, zoals de 63-jarige professor Nick zegt: “Dit is geen film over wie Nick in essentie is. Het is een film over iedereen, over hoe een mens, ieder mens, verandert.”

Nick is, samen met Tony, Andrew en Sue te zien in de eerste van drie afleveringen van 63 Up die vanaf maandagavond bij de VPRO te zien is. In 1964 maakte Paul Almond Seven Up!, bedoeld als een eenmalige documentaire. Hij selecteerde, met researcher Michael veertien kinderen uit verschillende sociale klassen om een beeld te geven van de Britse klassenmaatschappij.

Tony in 1985 Beeld ITV

Na de eerste documentaire nam Apted het over en hij bleef de veertien kinderen volgen in hun puberteit en volwassenwording, en er elke zeven jaar een nieuwe documentaire over te maken. In 63 Up komen er elf van hen aan het woord over hoe het met hen gaat. (Tussen 56 Up en 63 Up overleed Lynn, en Charles en Suzy doen in deze episode niet mee.)

Apted doorsnijdt de opnames van de 63-jarigen met fragmenten uit voorgaande afvoeringen. Wat al een beetje duidelijk was in 56 Up is dat er in dit stadium van het leven niet meer zoveel verandert.

‘Hij is wie hij is’

Waar het optimisme, of in elk geval de kans op verandering bij sommigen op hun 21ste, 35ste of 42ste nog aanwezig is, is er nu een zekere berusting. Wat deze serie niet minder ontroerend en indringend maakt. Sterker, je ziet dat de gemiste kansen, de spijt, en het besef dat je daarmee moet leven, zijn geaccepteerd (waarmee de Up-serie een prachtig tijdsdocument is).

Tony, de volksjongen uit de wijk East End in Londen, wilde jockey worden, faalde, en werd taxichauffeur. Tot volle tevredenheid, al heeft hij zijn vakantiehuis in Spanje moeten opgeven. Zijn vrouw Debbie: “Hij is wie hij is, en niets zal dat veranderen.”

Andrew is afkomstig uit de upperclass, en is bedrijfsjurist. Hij weet al heel jong dat hij advocaat wil worden. Het verschil met Tony is evident en laat zien dat het niet makkelijk is het juk van je eigen sociale klasse af te werpen. Het spiegelen van Tony en Andrew toont een van de thema’s van de serie: dat sommige mensen meer kansen in het leven hebben dan anderen. “Ongewenst,” zegt Andrew, “maar moeilijk te veranderen.”

Tony in 1992 Beeld ITV

Dat beaamt ook Sue, afkomstig uit een arbeiderswijk in Londen. “You’re what you’re born into.” Je zult dus nooit upperclass worden. Maar ze zegt ook dat de dingen die we meemaken, waar we doorheen moeten, de dingen zijn die iedereen meemaakt, waar iedereen doorheen moet. Waarmee ze de mens weer op één lijn zet.

Ze trouwde op jonge leeftijd alleen maar om een kind te kunnen krijgen. Ze scheidde, en ging weer werken. Ze heeft zich geschikt naar het leven, heeft een nieuwe man en fijn werk. Kinderen die onafhankelijk zijn, met goede banen.

Wat duidelijk wordt in 63Up is dat er ook naar een toekomst wordt gekeken. Sue maakt zich druk om de jongeren van nu die geen volledige toegang meer krijgen tot de National Health Service. En Nick – hij heeft keelkanker – is bezorgd om degenen die hij zal achterlaten.

Een paar keer horen we Michael Apted zeggen: “Give me a child until he is seven and I’ll show you the man.” Dit is het motto van de serie (Aristoteles schijnt al zoiets gezegd te hebben): dat je bij een zevenjarig kind al kunt voorspellen wat zijn toekomst zal zijn. Nick wilde al vroeg natuurkundige worden, en hij werd het. De kijker mag toetsen of dat bij de rest ook zo is. Nick zegt tegen het einde van de eerste aflevering: “Ik ben nog steeds datzelfde kind als toen. Ik denk dat we dat allemaal nog zijn.”

Waarmee we zelf nog een keer een spiegel krijgen voorgehouden.

63 Up. Maandag, 22.45-23.45. VPRO, NPO2

Tony in 2019 Beeld ITV
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden