PlusInterview

Documentairemaker Maasja Ooms: woordvoerder voor jongeren die het thuis niet hebben getroffen

Zes kunstenaars(duo’s) en instellingen zijn genomineerd voor de Amsterdamprijs voor de Kunst 2022, de grootste cultuurprijs van de hoofdstad. Maasja Ooms’ aangrijpende documentaire Jason maakt kans in de categorie Werk van het Jaar. ‘Ik heb gezocht naar een vorm die maakt dat de kijker gechoqueerd achterblijft.’

Jan Pieter Ekker
Maasja Ooms: ‘Ik heb een oog ontwikkeld voor wat mensen níet zeggen maar wat er wél is.’  Beeld Eva Plevier
Maasja Ooms: ‘Ik heb een oog ontwikkeld voor wat mensen níet zeggen maar wat er wél is.’Beeld Eva Plevier

In Jason volgt documentairemaker Maasja Ooms (53) de jonge Jason Bhugwandass van heel nabij, terwijl hij worstelt met de psychische effecten van een traumatische jeugd, die alleen maar verergerden nadat hij op 16-jarige leeftijd door jeugdzorg werd opgesloten.

De liefde- en respectvolle benadering van Ooms zorgt ervoor dat Jason niet alleen slachtoffer is, maar maakt ook duidelijk hoe hij zijn ervaringen gebruikt om ervoor te zorgen dat anderen niet hetzelfde hoeven meemaken. Die missie geeft hem de onwrikbare wil om beter te worden en de kracht om zich, hoe moeilijk dat soms ook is, van zijn kwetsbaarste kant te laten zien.

Jason werd bekroond met de Idfa Award voor beste Nederlandse documentaire op het documentairefestival Idfa en op het Nederlands Film Festival genomineerd voor het Gouden Kalf voor beste lange documentaire. De jury van de Amsterdamprijs noemt Jason ‘een van de meest hartverscheurende documentaireportretten van de afgelopen jaren’.

“Ooms weet met Jasons verhaal de staat van de jeugdzorg in Nederland te agenderen. Met haar rustige, observerende en intieme cameravoering – Ooms wijkt geen seconde van de zijde van Jason – raakt ze samen met Jason de kijker diep in het hart.”

Wat kenmerkt uw werk?

“Daar ben ik gaandeweg achter gekomen: ik ben een soort woordvoerder geworden voor jongeren die het thuis niet hebben getroffen. Voor al deze jongeren is het essentieel om gezien te worden. Maar dat geldt eigenlijk voor ons allemaal; je bent pas iemand in de ogen van iemand anders.”

“Sinds ik op de Filmacademie zat, heb ik een oog ontwikkeld voor wat mensen níet zeggen maar wat er wél is. Waar dat vandaan komt? Ik weet het niet, daar kun je vast een psychiater of psycholoog op loslaten, maar ik zie wat er is in het ongezegde. Vanuit die fascinatie ben ik films gaan maken.”

Alicia en Rotjochies heb ik gemaakt uit interesse, uit een visie die ik wilde delen. Jason is mijn eerste film waarvan ik wilde dat ie tot actie zou aanzetten. Zo heb ik hem gemaakt; ik heb gezocht naar een vorm die maakt dat de kijker gechoqueerd achterblijft en daardoor zelf een oordeel vormt.”

Wat betekent Amsterdam voor u?

“Ik ben een rasechte Amsterdammer; ik ben hier geboren en heb hier mijn hele leven gewoond en ik heb een prachtig atelier op het NDSM-terrein. Het is fijn dat zo’n beetje alles wat om film heen zit in Amsterdam zit, maar ik ben niet aan Amsterdam gebonden voor mijn werk: Alicia speelt zich af in Brabant, Rotjochies in Frankrijk. Jason is wél een Amsterdammer, maar daar gaat de film niet over.”

Bij de première op het Idfa deed uw producent het woord, wilt u dat niet zelf doen?

Alicia, Rotjochies en Jason gaan over ‘gezien worden’, maar zelf heb ik een extreme angst om in de spotlights te staan. Een podium vind ik verschrikkelijk; ik zie er enorm tegenop om straks in ITA op het podium te staan. Ik voel me senang áchter de camera, daar ben ik op mijn gemak. Niet als er duizend ogen op mij gericht zijn. Daar zit een onbalans, en dat wordt helaas niet minder.”

Wat betekende het voor u dat Jason tot Amsterdammer van het Jaar werd verkozen?

“Het was een ontroerend moment, toen hij in de armen viel van de burgemeester en moest huilen. Ontroerend én tekenend: dat is wat deze kinderen nodig hebben: warmte en liefde, in plaats van een kil instituut zoals gesloten jeugdzorg kan zijn.”

Wat doet u over vijf jaar?

“Tijdens corona ben ik begonnen met schilderen: ik heb een paar cursussen gedaan, in een van de eerste lessen moest ik een bekend schilderij naschilderen. De lerares zei: ‘je hebt talent’. Ik ben toen oude doeken gaan kopen op Marktplaats, nu maak ik olieverfschilderijen van koppels op groot doek. Er zit iets lichtelijk surrealistisch in, want ik maak collages in Photoshop en die vergroot ik uit. En ik probeer te vangen wat er volgens mij tussen die mensen speelt.”

“Ik heb ze nog aan niemand laten zien, maar tijdens NDSM OPEN is mijn atelier ook toegankelijk voor publiek. Ik ga ze niet speciaal exposeren, daar ben ik nog niet aan toe, maar mijn schilderijen staan dan wel in mijn atelier.”

“Ik heb ook nog genoeg ideeën voor films, maar ben nu niet met iets specifieks bezig. Misschien wil ik een film maken over vechtscheidingen, maar dat is moeilijk in documentaire te vangen, dus wie weet waag ik de stap naar speelfilm. We gaan het zien, ik denk wel dat ik sowieso blijf schilderen.”

Het prijzengeld van de Amsterdamprijs bedraagt 35.000 euro. Wat gaat u ermee doen als u wint?

“Ik heb in acht jaar drie films achter elkaar gemaakt, zonder vakanties of rust. Ik heb nu een jaar vrij genomen en ben intensiever gaan schilderen en dat zou ik best professioneler willen aanpakken – iets wat tijd en geld kost. Ook wil ik heel graag onderzoeken of fictiefilm mij ligt. Dus een studie bekostigen zou ook een doel kunnen zijn. Om zo hopelijk een stap verder te gaan in het uitdiepen van het thema ‘intermenselijk contact’.”

Het atelier van Maasja Ooms op NDSM-Plein 59 is zaterdag geopend van 12.00 tot 17.00 uur.

De shortlist

De zes genomineerden voor de Amsterdamprijs voor de Kunst in de categorieën ­Stimuleringsprijs en ‘Werk van het Jaar’

Circusbende

Bodil Ouédraogo

Ocho en Ibs

Black Water van RAAAF

Echobox Radio

Jason van Maasja Ooms

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden