PlusFilmrecensie

Documentaire Writing with Fire: vrouwelijke reporters dagen de Indiase patriarchale macht uit

De documentaire Writing with Fire volgt drie journalisten van Khabar Lahariya, een door vrouwen gemaakte Indiase krant. Zij houden zich staande in een stroom van neerbuigendheid, beledigingen en mansplaining.

Elise van Dam
Still uit de documentaire ‘Writing with Fire’, over een Indiase krant die uitsluitend door vrouwen wordt gemaakt. Beeld
Still uit de documentaire ‘Writing with Fire’, over een Indiase krant die uitsluitend door vrouwen wordt gemaakt.

“We sturen mensen naar de maan, maar in zoveel dingen blijven we achteruitgaan,” verzucht Shyamkali. Zij is een van de vrouwen die de redactie vormen van Khabar Lahariya, een krant volledig gerund door vrouwen. Velen van hen zijn dalits, die de onderste laag van de Indiase samenleving vormen, bungelend onderaan het kastensysteem.

Toen de vrouwen in 2002 hun krant oprichtten in Uttar Pradesh, een deelstaat in het noorden van India, was er vrijwel niemand die geloofde in hun onderneming. Maar twintig jaar later floreert de krant. Regisseurs Sushmit Ghosh en Rintu Thomas beginnen hun documentaire in het jaar 2016, waarin Khabar Lahariya de transitie maakt van een papieren uitgave naar een digitaal nieuwsplatform, met videoreportages en livestreams. Geen sinecure, want veel van de vrouwen hebben weinig ervaring met smartphones.

De documentaire Writing with Fire, die was genomineerd voor een Oscar voor Beste Documentaire, volgt drie vrouwen. Hoofdredacteur Meera, die trouwde op haar veertiende en niet lang daarna kinderen kreeg, maar zich daardoor niet liet weerhouden van het behalen van een master politieke wetenschap en een lesbevoegdheid. Suneeta, die ermee worstelt dat ze haar familie tot schande is als ze niet trouwt, maar wellicht haar werk moet opgeven als ze wel trouwt. Want, zoals een man die zelf op zijn zevende trouwde hoofdschuddend opmerkt: mannen willen wel graag een hoogopgeleide vrouw, maar eenmaal getrouwd verbieden ze haar te werken. En tot slot is er de schuchtere Shyamkali, die haar gebrek aan een opleiding compenseert met bedachtzame leergierigheid.

Verslag van misstanden

Met hun telefoons, opschrijfboekjes en vooral een enorme dosis moed trekken de vrouwen te voet naar waar het nieuws is en doen onvermoeibaar verslag van misstanden in het land: het gevaarlijke werk in de mijnen, kapotte wegen en dorpen zonder elektriciteit. Ze verslaan ook het opkomende hindoenationalisme, dat zich uit in de presidentsverkiezingen in 2017 waarin Ram Nath Kovind de eerste uit Uttar Pradesh afkomstige president wordt en de rechtse BJP (ook de partij van premier Modi) zijn greep op het land vergroot.

De observerende documentaire springt soms wel erg lukraak van onderwerp naar onderwerp zonder daarbij de diepte in te gaan. Een echte focus is er niet, maar een grondthema komt wel bovendrijven. Met hun werk doen de vrouwen, of ze het willen of niet, meer dan het nieuws verslaan. Ze dagen de patriarchale macht uit, simpelweg door als vrouw die macht te bevragen.

De arrogantie van die macht druipt af van de mannen die door de reporters van Khabar Lahariya worden geïnterviewd. Van politiechefs die vanachter hun bureau sneren dat ze ‘altijd in actie’ komen, ook al blijven aangiftes wegens aanranding en verkrachting aantoonbaar liggen, tot politici die totaal geen concrete beleidsplannen hebben, maar toch gewoon aan het pluche kunnen blijven kleven.

Dat deze vrouwen zich staande houden in de niet aflatende stroom van neerbuigendheid, beledigingen en mansplaining die ze tegenkomen is bewonderenswaardig. Zelfs van hun echtgenoten kunnen ze weinig steun verwachten. Die beschouwen de ambities van hun vrouwen met spot en zelfs afkeuring. Een van de vrouwen vertelt dat ze een contactverbod aanvroeg tegen haar man, omdat hij haar salaris stal en haar mishandelde.

Slaaf van haar echtgenoot

“Soms voelt het alsof het zondig is om geboren te worden als vrouw,” merkt Suneeta op wanneer ze net verslag heeft gedaan van de brute moord op een jonge vrouw. “Eerst is ze een belasting voor haar ouders en daarna wordt ze de slaaf van haar echtgenoot.”

Op die plaats delict zijn ook twee mannelijke journalisten aanwezig. Terwijl die in een auto discussiëren of ze genoeg beeldmateriaal hebben en in welke vorm ze het verhaal gaan gieten, praat Suneeta met dorpsbewoners en reflecteert op wat ze heeft aangetroffen. Het contrast dat de filmmakers hier schetsen, laat zien dat het voor een vrouw als Suneeta onmogelijk is een situatie als deze niet op zichzelf te betrekken.

En juist dat ontbreken van journalistieke distantie is een kracht van de reportages van Khabar Lahariya. Ze zijn zelf onderdeel van het verhaal dat hun reportages vertellen. Het verhaal van een land waarin onrecht tegen vrouwen nauwelijks als zodanig wordt erkend en het kleineren van vrouwen, zeker die van een lagere kaste, de gangbare omgangsvorm lijkt. Wat de vrouwen aan Khabar Lahariya bindt is hun vastberadenheid om dat verhaal te vertellen en te blijven vertellen. En het hopelijk op den duur zelfs een beetje te herschrijven.

Onaanraakbaren

In India wonen meer dan 200 miljoen dalits, ook wel ‘onaanraakbaren’ genoemd. Wie als dalit wordt geboren, is ertoe veroordeeld de hogere kasten te dienen. Ondanks wetten die daartegen zouden moeten beschermen, is er veel discriminatie, waarbij vooral de dalitvrouwen, die binnen deze kasteloze bevolkingsgroep nog een tree lager staan dan de mannen, het moeten ontgelden. Het in 2011 gepubliceerde onderzoeksrapport Dalit Women Speak Out beschrijft hoe mishandeling en verkrachtingen aan de orde van de dag zijn. Vaak straffeloos, want veel vrouwen gaan uit schaamte niet naar de politie, en als ze het wel doen verdwijnen de aangiftes in een bureaula.

Writing with Fire

Regie Sushmit Ghosh, Rintu Thomas
Te zien in De Balie, City, Filmhallen, Het Ketelhuis, Rialto De Pijp, Rialto VU, De Uitijk, en via Picl

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden