Documentaire toont hoe jongeren in Zuidoost klem zitten in de schuldmachine

Schulden beginnen vaak met de maandelijkse zorgverzekerings­premie, ontdekte filmmaker Camiel Zwart. Daarna dichten jongeren het ene gat met het andere. De documentairemaker volgde een aantal jonge inwoners van Zuidoost voor De schuldmachine.

Ricky (r) bespreekt zijn financiële problemen met zijn hulpverleners. Beeld Reinout Steenhuizen

In de documentaire komt Elyvonne aan het woord. Na meer dan tien jaar ontvangt zij nog steeds facturen voor de schoolboeken die op haar twaalfde niet zijn betaald door haar moeder. De kosten zijn inmiddels verdubbeld. “De schuld was van mijn moeder, maar nu schuiven ze het op mij af.”

“Ik wilde met deze film laten zien dat er in Nederland een heleboel ­jongeren zijn die nergens op terug kunnen vallen als er iets misgaat,” vertelt documentairemaker Camiel Zwart. “Als je uit een welgesteld gezin komt, kun je altijd nog naar je ouders, maar deze jongeren staan er helemaal alleen voor. Het systeem dat we met z’n allen hebben gecreëerd werkt voor deze groep mensen gewoon niet. Maar bij de instanties wil niemand buiten het gebaande pad gaan om dit soort gevallen tegemoet te komen, uit angst zijn baan kwijt te ­raken.”

Geld overmaken naar ouders

Zwart volgde voor zijn film jongeren die worden begeleid door stichting ONSbank. De stichting helpt jongeren met schulden. Zogenoemde ‘coaches’ proberen met de jongeren weer overzicht te krijgen over al die stapels aanmaningen op de deurmat.

Een van die coaches, Willem Los, spreekt in De schuldenmachine ­onder andere met deelnemer Daisy. Wanneer hij haar vraagt hoeveel geld ze per maand overhoudt na alle lopende ­rekeningen, wordt ze stil en begint te huilen. Ze vertelt dat ze haar ouders, die op Sumatra wonen, af en toe nog geld stuurt. Haar vader is ziek en krijgt geen uitkering meer. De laatste keer heeft ze 400 euro naar hen overgemaakt.

Los werkt al 35 jaar in de financiële sector en kent de wereld van schuldeisers. Hij baalt van de manier waarop incassobureaus jongeren met schulden enkel lijken te straffen in plaats van te helpen. “Het enige wat je bij zo iemand doet is nog meer stress en nog meer wegduikgedrag creëren.” Hij ­benadrukt dat deze jongeren ademruimte nodig hebben om ooit uit het dal te kunnen klimmen, maar dat de huidige aanpak eerder het tegenovergestelde bewerkstelligt.

Zwarts film wordt aan medewerkers van gemeentes, schuldhulpverlening en het onderwijs in het hele land getoond. Daarna zijn de aanwezigen uitgenodigd om met elkaar in gesprek te gaan. Zwart: “We wilden niet met een vinger gaan wijzen of zeggen dat alle incassobureaus slecht zijn, maar ­iedereen stimuleren om mee te denken over een oplossing. Zo zei iemand dat we een financiële APK zouden moeten invoeren, zodat we weten wat de stand van zaken is bij iedereen. Ook in het onderwijs kan veel nog ­beter. Er is nu op school veel te weinig aandacht voor hoe je je financieel op de toekomst voorbereidt.”

De jongeren die in De schuldmachine worden gevolgd, verkeren in op het oog uitzichtloze situaties. Toch richten zij zich vol overgave op de toekomst. Daisy is vastbesloten om ­stewardess te worden en studeert daar hard voor. En Ricky – al zeven jaar in de schulden en dakloos – wil zijn leven beteren voor zijn zoontje, dat hij nu niet ziet. “Ik wil dat hij bij mij gewoon z’n eigen plekje heeft, daar focus ik me nu op.”

3Doc: De schuldmachine, woensdagavond om 21.20 uur op NPO 3.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden