Jaaroverzicht

Dit zijn de beste films van 2017 volgens onze recensenten

De Oscar voor beste film ging naar Moonlight. Of dat 2017 tot keerpunt voor de zwarte film maakt, zal blijken. Welke films bleven de Paroolrecensenten bij?

De docu­mentaire I Am Not Your Negro van Raoul Peck: 'Indringend en schokkend'

Joost Broeren-Huitenga

1. Mother!, Darren Aronofsky
Met zijn zevende speelfilm giert eeuwig ­wonderkind Aronofsky glorieus uit de bocht. Hij neemt een voorsprong op de naderende apocalyps en springt met een oerschreeuw van een film tot aan zijn knieën in de modder, de stront, de pus en het bloed van deze angstige tijden.

2. I Am Not Your Negro, Raoul Peck
Opzwepende documentaire over de zwarte Amerikaanse schrijver en burgerrechtenactivist James Baldwin en zijn gedachtengoed, in zijn eigen woorden. Maar veel meer nog is de film een aanklacht tegen het gebrek aan vooruitgang in de verhoudingen tussen wit en zwart in de decennia sinds Baldwin in 1987 overleed.

3. Aquarius, Kleber Mendonça Filho
Een complexe en genuanceerde karakterstudie met een scherp gevoel voor de sociale verhoudingen in Brazilië en in het bijzonder Recife, de thuisstad van de regisseur. De Braziliaanse ­steractrice Sonia Braga schittert als de koppige Clara, die verbeten strijdt tegen de hyperkapitalistische nieuwe eigenaren, die haar appartementencomplex willen slopen.

4. Certain Women, Kelly Reichardt
Een sleutelfilm in het jaar van #MeToo en Wonder Woman, die door bijna iedereen over het hoofd is gezien. Het is een drieluik van losjes verbonden verhalen over vrouwen die heel goed weten wat ze willen, maar aanlopen tegen de grenzen van wat de maatschappij hen toestaat. Reichardt legt hun binnenleven bloot in een minimalistische stijl vol geduldig en ­invoelend geobserveerde scènes.

5. The Square, Ruben Östlund
Scherpe satire die speelt in de kunstwereld, maar een universeler punt maakt. Met de kunstenaarselite, die geen oog meer heeft voor de maatschappij, zet Östlund in deze Gouden Palmwinnaar vlijmscherp neer hoe een complete bovenlaag van de maatschappij moraal en mededogen heeft uitbesteed en weg­gesaneerd.

Jos van der Burg

1. Loveless, Andrey Zvyagintsev
Ontluisterend huwelijksdrama over een Russisch stel dat snel wil scheiden, omdat beide partners met een nieuwe geliefde verder willen. Hun zoon is in die nieuwe levens niet welkom en de wanhopige jongen verdwijnt spoorloos. Vlijmscherpe aanklacht tegen het egoïsme en de morele leegte in Poetins Rusland.

2. In the Crosswind, Martti Helde
Uit tableaux vivants in zwart-wit opgebouwd drama over een vrouw in Estland, die als één van vele tienduizenden Esten in de Tweede ­Wereldoorlog op bevel van Stalin naar een strafkamp wordt gestuurd. De statische vorm valt schitterend samen met de gedachte dat voor de gevangenen de tijd is stilgezet.

3. Moonlight, Barry Jenkins
Coming-of-agedrama over een zwarte homoseksuele jongen van zijn tiende tot achter in de twintig in een kansloos sociaal milieu. Nu eens geen stereotypen van zwarte Amerikanen, maar gelaagde personages in een drama met een sprankje hoop. Terechte Oscarwinnaar in de categorie beste film.

4. Jackie, Pablo Larraín
Geweldig drama over het belang van beeldvorming. De kersverse weduwe Jackie Kennedy houdt zich na de moord op haar man, president John F. Kennedy, meteen bezig met hoe hij ­herinnerd moet worden. Onder meer met de imposante begrafenis stimuleert zij het beeld van Kennedy's presidentschap als uniek in de wereldgeschiedenis.

5. I Am Not Your Negro, Raoul Peck
Uit geweldig archiefmateriaal opgebouwde ­essayfilm over de schrijver James Baldwin en zijn scherpzinnige analyse van de verhouding tussen witte en zwarte Amerikanen. Indringend en schokkend, omdat Baldwins observaties over de materiële, psychische en mentale kloof tussen wit en zwart Amerika nog altijd even ­actueel zijn.

Jan Pieter Ekker

1. I Am Not Your Negro, Raoul Peck
Er valt vaak geen speld tussen te krijgen; het messcherpe, teder-pessimistische betoog van (Peck en) de charismatische, zeer eloquente schrijver, burgerrechtenactivist annex maatschappijcriticus James Baldwin is een superieure aanvulling op het vaak moeizame debat over wit privilege, white fragility, segregatie en racisme, dat in Nederland veelal verzandt in ­gekissebis over Zwarte Piet, Sylvana Simons of Anousha Nzume.

2. Loveless, Andrey Zvyagintsev
Ik bleef ontredderd zitten na dit bikkelharde portret van een stukgeslagen Russisch middenklassegezin. En van een dito land. De slotscène geeft het indringende, bij vlagen gruwelijke drama een politieke dimensie: de liefdeloze moeder kan moeilijk anders worden gezien dan als metafoor voor de kille staat.

3. Jackie, Pablo Larraín
Een film als een koortsdroom, die heen en weer schiet in de tijd en feit en fictie naadloos in ­elkaar laat overlopen. Zo moet Jackie Kennedy's brein ook tekeer zijn gegaan: het ene moment is ze in diepe rouw vanwege de dood van haar geliefde, dan weer is ze bezig met het veiligstellen van de (politieke) erfenis en het imago van haar echtgenoot. Met een glansrol van ­Natalie Portman.

4. Moonlight, Barry Jenkins
De hype was terecht: het voor een appel en een ei gemaakte Moonlight is een zeer aangrijpend drama. Ook mooi: daags nadat zijn film acht ­Oscarnominaties had ontvangen, was regisseur Barry Jenkins te gast op het Rotterdamse ­filmfestival.

5. The Square, Ruben Östlund
In The Square richt socioloog-cineast Ruben Östlund zijn pijlen op de wonderlijke wereld van de beeldende kunst en tegelijk legt hij het menselijk onvermogen bloot. Jammer dat ik de tentoonstelling in het Zweedse Värnamo niet heb gezien, waarop de film voortbouwt.

Terzijde: de beste filmervaringen had ik in het afgelopen jaar buiten de bioscoop: dat waren Alejandro González Iñárritu's VR-installatie Carne y arena in een vliegtuigloods buiten Cannes en Apichatpong Weerasethakuls filminstallatie annex lichtshow Fever room in de Volksbühne in Berlijn. Hopelijk komen beide projecten later, net als Julian Rosefeldts multi-screeninstallatie Manifesto, nog eens naar ­Nederland.

Mike Peek

1. Manchester by the Sea, Kenneth Lonergan
Het waarom zullen we niet verklappen, maar Casey Affleck probeert in Manchester by the Sea het pistool van een agent af te pakken, zodat hij zichzelf ermee door de kop kan schieten. Dat korte moment is het epicentrum van deze emotionele sloophamer. Het komt harder aan dan menig geslaagde filmzelfmoord.

2. Loveless, Andrey Zvyagintsev
Wie niets ontvangt, kan ook niets geven. De zoektocht naar een vermist jongetje is volstrekt ondergeschikt aan het bleke mensbeeld van Andrey Zvyagintsev. Een eindeloze cirkel van haat en uitzichtloos lijden, die je doet beseffen hoe belangrijk het is om te investeren in liefde en verbondenheid.

3. Una Mujer Fantástica, Sebastián Lelio
Geen film toonde ooit zo nauwgezet hoe het moet zijn om als transseksueel door het leven te gaan. Voor Marina loopt vrijwel iedere ontmoeting uit op een vernedering. Daniela Vega is een geweldige actrice, die Marina's kwetsbaarheid knap verenigt met een onwrikbaar ­geloof in zichzelf.

4. Paddington 2, Paul King
Het origineel was al een aangename verrassing en dit vervolg doet er een flinke schep ­bovenop. Paddington 2 biedt een perfecte mix van slapstick, fysieke komedie, heel veel warmte en een subtiele politieke boodschap. De ideale ­familiefilm. Met een glansrol van Hugh Grant, die zichzelf heerlijk op de hak neemt.

5. Blade Runner 2049, Denis Villeneuve
Over de inhoud valt te discussiëren, over de vorm nauwelijks. Dit is misschien niet de beste, maar zeker de mooiste film van het jaar. De continu hypnotiserende combinatie van beeld en geluid, de seksscène tussen mens, prostituee en hologram, het Las Vegas van 2049: het is allemaal even prachtig.

Bart van der Put

1. The Handmaiden, Park Chan-wook
In het vermoeiende eerste jaar van de Trumpocalyps werd verstrooiing een primaire levensbehoefte. Er was geen film die me verder van de beslommeringen wegvoerde dan deze wonderschone, verrassende en perverse thriller van Park Chan-wook, een Koreaan. Ik hoop nog veel nieuwe films van hem te zien.

2. Get Out, Jordan Peele
De dood van Tobe Hooper en George Romero markeerde het afscheid van twee regisseurs die de moderne Amerikaanse horrorfilm vorm en inhoud gaven. Met Get Out diende zich een begenadigd opvolger aan. Debutant Jordan Peele fileert het spanningsveld tussen blank en zwart op een spannende, prikkelende en inventieve manier.

3. Good Time, Josh en Benny Safdie
Het was dinsdagochtend. Ik wist van niets en ging zitten. En toen barstte Good Time los met snoeiharde synthesizermuziek, zoals die eind jaren zeventig in ruige genrefilms school maakte. De film sluit aan op die traditie, maar is geen herkauwend, ironisch knipogend for­mulewerkje. De gebroeders Safdie schieten met scherp.

4. Wonder Woman, Patty Jenkins
In de nadagen van het superheldentijdperk was het eindelijk de beurt aan een superheldin. Ze viel niet tegen. Het moment waarop Wonder Woman het Belgische slagveld van de Eerste Wereldoorlog betreedt ontroerde me, want het ontsloot een vage herinnering aan een ­ontwapenend verkiezingsaffiche uit mijn jeugd in een PSP-nest.

5. Suspiria (versione restaurata), Dario Argento
Begin 1984 zag ik op het eerste Weekend of Terror een versleten kopie van de psychedelische Italiaanse heksenfilm Suspiria. Het werd een van mijn favoriete films, al was het ­behelpen met de kwaliteit. Het festival van toen werd Imagine in Eye, en Suspiria keerde er terug in een schitterende restauratie. Euforie was mijn deel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden