null

PlusExclusief

Dit is de 22ste Filmbonzen top 20, met bobo’s & ritselaars, diva’s & uitbaters

Beeld Olf de Bruin

In Utrecht begint woensdagavond het Nederlands Film Festival, waar de filmwereld bijeenkomt om te praten, te borrelen en af en toe een film te kijken. Maar wie bepalen nou eigenlijk wat er gebeurt in de Nederlandse filmwereld? Je leest het in de 22ste Filmbonzen top 20.

Jan Pieter Ekker en Dana Linssen

Kleine legenda

Het cijfer tussen haakjes staat voor de plek waar de betreffende persoon vorig jaar in de top stond. Daarachter staat met een x-teken aangegeven hoe vaak die persoon al in de top 20 heeft gestaan.

1 (–) 1x Gunay Uslu, staatssecretaris Cultuur en Media

Ze mag dan geen minister zijn, maar ‘slechts’ staatssecretaris, het is een verademing om ein-de-lijk iemand op Cultuur en Media te hebben die écht om kunst geeft. In mei presenteerde Uslu een omvangrijk herstelplan waarmee ze de sector weer wil laten bloeien en groeien; in juli lanceerde ze een wetsvoorstel om streamingdiensten te laten investeren in Nederlandse films, documentaires en series. Daags nadat ze het traditionele Voorjaarsoverleg in Het Ketelhuis had bezocht, twitterde ze (de staatssecretaris is zeer actief op sociale media): ‘Na twee moeilijke jaren kijkt de Nederlandse filmsector weer bevlogen vooruit. Ik kijk ernaar uit me in te zetten voor Nederlandse creativiteit en durf op het witte doek.’

2 (2) 8x Bero Beyer, Directeur Nederlands Filmfonds

Bero Beyer is sinds 2019 directeur van het Filmfonds, met een budget van inmiddels 79,1 miljoen euro verreweg de belangrijkste financier voor Nederlandse filmproducties en -activiteiten. Hij initieerde tal van nieuwe regelingen en fondsen, waaronder New Dawn, een internationaal fonds (gepresenteerd op het filmfestival van Cannes) gericht op een divers, gelijkwaardig en inclusief filmlandschap. Om nóg verder bij te dragen aan een inclusieve en diverse filmsector creëerde het Filmfonds Cypher Cinema, een nieuwe regeling voor autodidacten en makers uit de regio’s en de overzeese gebieden.

3 (1) 21x Doreen Boonekamp, onafhankelijk consulent

Oud-Filmfonds-directeur Boonekamp, nu onafhankelijk consultant in de audiovisuele en creatieve sector, deed afgelopen jaar onderzoek naar de bouwstenen van een nieuw Sectorplan, waarover tijdens het NFF verder zal worden gesproken. Het zijn er vier: het vergroten van capaciteit, het optimaliseren van het productieproces, het verbeteren van de samenwerking van alle partijen die daarbij betrokken zijn en het beter zichtbaar maken van Nederlandse av-producties in binnen- en buitenland. Ook diversiteit en duurzaam filmmaken staan hoog op de agenda. Maar wel in de breedste zin: van gender en leeftijd tot sociale, culturele en regionale achtergrond.

4 (5) 4x Jacques Hoendervangers, algemeen directeur Pathé Nederland

“De bioscoop is een ontmoetingsplek,” aldus de hoogste baas van de Nederlandse tak van bioscoopketen Pathé. Na de pandemische rampjaren 2020 en 2021 lanceerde hij samenwerkingen met streamingdiensten en het exclusieve Pathé Privé om mensen terug de bioscoop in te krijgen. Tegelijkertijd verenigden de kleinere filmhuizen zich in de nieuwe Vereniging Van Filmhuizen (VVF) om zichtbaarder te worden binnen de Nederlandse Vereniging voor Bioscopen en Filmtheaters, die nu vooral de belangen van de grote bioscopen en filmtheaters behartigt.

5 (6) 5x Willem Pruijssers, directeur Dutch FilmWorks

‘Being the fastest in changing all the time,’ luidt de bedrijfsfilosofie van Dutch FilmWorks. Het heeft de distributeur geen windeieren gelegd: DFW grossiert in Nederlandse hitfilms – van Marokkaanse bruiloft, Zwanger & Co, Costa!!, De Bellinga’s: Huis op stelten (met het Zwolse gezin dat een begrip is op YouTube) en De piraten van hiernaast: De ninja’s van de overkant tot Soof 3, Anne+ en Louis, de documentaire over Louis van Gaal. Ook Zee van tijd, de openingsfilm van het NFF, wordt uitgebracht door DFW. Later dit jaar volgen onder meer Kwestie van geduld, De Club van Sinterklaas en de race tegen de klok (met Britt Dekker) en Faithfully Yours (met Bracha van Doesburgh en Elise Schaap). Onlangs nam het Franse StudioCanal een meerderheidsbelang in DFW.

6 (–) 1x KLEUR, aanjager inclusiviteit en diversiteit

Twee jaar na de lancering van de aanjager KLEUR worden de eerste resultaten zichtbaar van de roep om een meer diverse en inclusieve sector. Het Filmfonds lanceerde Cypher Cinema, talentontwikkelingshub FilmForward organiseert voor de leden van de Dutch Academy For Film ‘positionality-trainingen’, die handvatten geven voor een mentaliteitsverandering die ruimte moet maken voor andere, ondergerepresenteerde verhalen. Met Filmfonds en DAFF neemt KLEUR deel aan een onderzoek van het ministerie van OCW dat de stand van zaken in de sector zichtbaar moet maken (een zogenoemde nulmeting). Meer diversiteit: ook de lancering van Stichting Vrouwen in Beeld droeg bij aan bewustwording van de nog steeds zwakkere positie van vrouwen in de audiovisuele sector.

7 (–) 1x Johan Nijenhuis, regisseur/producent/scenarist

Johan Nijenhuis is ‘de koning van de romkom’, die als geen ander weet hoe hij zijn publiek kan behagen. Afgelopen zomer had hij weer twee films klaar: Zwanger & Co (‘een heel moeizame bevalling’, aldus AD) en Marokkaanse bruiloft (de Volkskrant: ‘schuwt geen cliché’). “Ik werk graag voor een breed publiek,” zei Nijenhuis in een verhelderend interview in Trouw. “Ik vind het leuk als vijftigplussers én veertienjarigen van mijn films kunnen genieten. Er zit voor iedereen iets in, mijn films zijn als spekkoek: zoet met heel veel laagjes.” Nijenhuis zou het leuk vinden als het begrip ‘filmcultuur’ een wat bredere betekenis zou krijgen. “Voor het Filmfonds telt vooral of een film het goed doet in Cannes, Venetië en Berlijn. Pas in tweede instantie of een film ook een publiek bereikt. Terwijl: met z’n allen lachen om Ma Flodder, zo’n Hollands archetype, dat is toch ook filmcultuur?”

8 (8) 2x Antoinette Beumer, directeur Local Scripted Series Netflix Benelux

Antoinette Beumer verruilde Videoland voor Netflix Benelux, waar ze verantwoordelijk werd voor het scouten en produceren van scripted series. Wat betekent dat ze voorlopig stopt met regisseren (Mijn vader is een vliegtuig opende in 2021 nog het NFF). De streamingdienst investeerde in een nieuw seizoen van het Belgische Undercover en had succes met sekslijnserie Dirty Lines en de eerste Nederlandse Netflixfilm Forever Rich van regisseur Shady El-Hamus. Op stapel staat onder meer een nieuwe serie van het Belgische duo Adil & Bilall, die ondertussen hun bijna voltooide Batgirl-film bij HBO in de ijskast zagen verdwijnen.

9 (4) 15x Halina Reijn, actrice/producent/regisseur

Halina Reijn, die in 2019 als filmregisseur debuteerde met de psychologische thriller Instinct, wil de vrouwelijke Paul Verhoeven worden. Ze is goed op weg, nu ze voor de toonaangevende Amerikaanse indieproducent A24 (Everything Everywhere All at Once, Midsommar, HBO’s Euphoria) de satirische Gen Z–horrorslasher Bodies Bodies Bodies mocht regisseren, met o.a. Amandla Stenberg, Maria Bakalova en Pete Davidson. “Euphoria with knives,” aldus een enthousiaste New York Times-recensent. Inmiddels is Reijn bezig met een ‘erotische thriller. Iets met toxische liefde, macht en seks’. Ondertussen staat de samenwerking met Carice van Houten, met wie ze het productiehuis Man Up leidt, op een lager pitje.

10 (10) 9x Pim Hermeling, directeur September Film

Pim Hermeling is directeur van September Film, dat ‘maatschappelijk geëngageerde’ films uitbrengt, een belang heeft in het productiebedrijf KeyFilm en in het agentschap Henneman Agency, het Parool Film Fest (Paff) medeorganiseert en zijn eigen streamingdienst heeft, Cinemember. Vorig jaar won September Film op het NFF met De veroordeling de belangrijkste Gouden Kalveren: beste film, beste scenario en beste (genderneutrale) hoofdrol en bijrol. Deze editie gaan Bo van Joost van Ginkel (slotfilm, met Gaite Jansen) en Narcosis van Martijn de Jong (met Thekla Reuten en Fedja van Huêt) in Utrecht in première. Narcosis is tevens de Nederlandse inzending voor de Oscar voor beste internationale film. Hermeling staat op het standpunt dat er te veel films worden uitgebracht. “In andere sectoren zie je nog wel dat producties waarin al geïnvesteerd is, toch terzijde worden geschoven. Dat gebeurt heel weinig in de filmindustrie. Alles wordt afgemaakt en iedereen verwacht dat het in de bioscoop wordt vertoond. Dat is niet houdbaar.”

null Beeld Olf de Bruin
Beeld Olf de Bruin

11 (12) 14x Frans van Gestel, producent-directeur Topkapi Films

Frans van Gestel is producent en founding partner van Topkapi Films. Dit Amsterdamse productiehuis was op het afgelopen festival van Cannes present als coproducent van Close van het Vlaamse filmwonder Lukas Dhont. Vier jaar geleden was Topkapi ook al coproducent van Dhonts speelfilmdebuut Girl. “Lukas is een ware kunstenaar die dicht bij zichzelf blijft en doet waar hij in gelooft,” aldus Van Gestel. Topkapi is tevens producent van Happy Ending, een nieuwe Nederlandse Netflixproductie geschreven en geregisseerd door Joosje Duk, met hoofdrollen voor Gaite Jansen, Martijn Lakemeier en Joy Delima (in 2023 wereldwijd in pre­mière).

12 (11) 3x Vanja Kaludjercic, artistiek directeur International Film Festival Rotterdam

Vanja Kaludjercicvolgde in 2019 Bero Beyer op als directeur van het belangrijkste filmfestival van Nederland. Haar eerste twee edities, waaronder de vijftigste verjaardag van IFFR, werden vol getroffen door de pandemie. In de reorganisatie die volgde, werd stevig bezuinigd op personeelskosten: alle vaste senior programmeurs zijn uit hun functie ontheven of kregen een andere rol in de organisatie, net als veel freelance programmeurs en andere mede­werkers. In een brandbrief spraken perso­neels­leden van een angstcultuur. De meeste kritiek richtte zich op artistiek directeur Kaludjercic, terwijl de verantwoordelijkheid van managing director Marjan van der Haar, de Raad van Toezicht en de ondernemings­raad buiten schot bleven. Het volgende evenement van de nieuwe organisatie is Return of the Tiger van 14 t/m 16 oktober.

13 (13) 3x Picl, Anke van Diejen en Noortje van de Sande, directie Picl Streaming platform

Streamingplatform Picl – onderdeel van mediabedrijf Herrie Film & TV van Anke van Diejen en Noortje van de Sande – werkt sinds 2017 succesvol samen met veertig onafhankelijke filmtheaters. ‘Het filmtheater. Maar dan thuis’, voor €8,50 per premièrefilm. Dit jaar sloeg Picl zijn vleugels uit naar België. Nog meer succes: Vedette Film, hun distributiebedrijf, verwierf de rechten van Close van Lukas Dhont, op het afgelopen festival van Cannes bekroond met de Grand Prix.

14 (14) 6x Dutch Academy For Film (DAFF)

De Dutch Academy For Film werd ooit opgericht voor de organisatie van de stem­ming voor de belangrijkste Nederlandse filmprijzen de Gouden Kalveren, maar breidt zijn activiteiten steeds verder uit naar allerlei vormen van sectoroverleg. Nadat de achter­ban van ruim vijfhonderd Nederlandse makers (die doorgaans met diezelfde prijzen zijn bekroond) had gemord over het gender­neutraal maken van de acteerkalveren, neemt de DAFF nu deel aan de nulmeting op het gebied van diversiteit van de sector (zie nummer 6, aanjager KLEUR). Ondertussen gaan er ook stemmen op dat de DAFF zelf niet inclusief genoeg is: de ballotage is te streng (voor­dracht door drie leden), beroepsgroepen zijn niet evenredig vertegenwoordigd en het lidmaatschapsgeld is te hoog. Vanaf 2023 zijn overigens alleen leden nog stemgerechtigd.

15 (16) 4x Orwa Nyrabia, artistiek directeur International Documentary Film Festival Amsterdam (Idfa)

Begin dit jaar werd het contract van de in Syrië geboren filmmaker en producent Orwa Nyrabia als Idfa-directeur met vier jaar verlengd. Hij maakte zijn team diverser en internationaler, organiseerde twee half door lockdowns geplaagde edities van het festival, was een belangrijke drijvende kracht achter de samen met IFFR en European Film Academy opgezette International Coalition for Filmmakers at Risk (ICFR). Die bleek extra urgent na de inval van Rusland in Oekraïne en het (financieel) helpen van gevluchte filmmakers. Maar ook na het weer gevangen zetten van de Iraanse filmmakers Jafar Panahi en Mohammad Rasoulof ondernam de coalitie diplomatieke en publieke actie middels open brieven en het mobiliseren van de internationale filmgemeenschap. De 35ste editie van het documentairefestival vindt plaats van 9 t/m 20 november.

16 (–) 1x Rachel van Bommel, ceo Millstreet Films

In 2009 richtte Rachel van Bommel Millstreet Films op en haar eerste drie producties – Loft, Gooische vrouwen en Soof – werden kaskrakers. Ook daarna bleef ze commer­ciële successen boeken, ook met televisieseries als Nieuwe buren en Anne+. Een week voor aanvang van het NFF kwam het door Millstreet Films geproduceerde Soof 3 in de bioscopen, die op de eerst dag al goed was voor 100.000 bezoekers. Het geheim? “Ik heb een gemiddelde smaak,” zei Van Bommel in EW. Welgeteld één Gouden Kalf won ze met die gemiddelde smaak en daar vindt Van Bommel wat van. “Voor mezelf maakt het niet uit. Ik vind een groot publiek belangrijker dan een prijs. Het lijkt mij niet leuk om vijf jaar aan een film te werken waar vijfduizend mensen naartoe gaan.”

17 (–) 1x Vanessa Henneman, agent

Vanessa Henneman is manager en ceo bij en naamgever van Henneman Agency, dat onder anderen acteurs, regisseurs en scenarioschrijvers vertegenwoordigt. Van Carice van Houten en Halina Reijn, Kim van Kooten en Jacob Derwig tot Ramsey Nasr, Barry Atsma en Georgina Verbaan, Joram Lürsen, David Verbeek en Ben Sombogaart; de halve Nederlandse filmwereld laat z’n belangen behartigen door Henneman en haar medewerkers. “Er zijn ook acteurs die het zonder doen, maar dat worden er steeds minder,” zei ze daarover in Het Parool. “Vroeger waren agenten de uitzondering. Nu is dat omgedraaid. Het is gewoon prettig, zo’n intermediair die voorkomt dat geld de inhoudelijke conversatie vertroebelt. Laat mij dat gesprek over geld en randvoorwaarden maar voeren, dan kunnen zij zich concentreren op de inhoud.”

18 (19) 4x Silvia van der Heiden, directeur Nederlands Film Festival

NFF-directeur Silvia van der Heiden kwam rond de vorige editie in een mediastormpje terecht omdat ze de Gouden Kalveren genderneutraal had gemaakt – en alle prijzen vervolgens naar mannen gingen. Dit jaar zijn de Kalveren opnieuw genderneutraal: nieuwe ronde, nieuwe kansen. Als openingsfilm van de 42ste editie koos Van der Heiden voor Zee van tijd van de 72-jarige Theu Boermans. Ook deze keuze zorgde voor kritiek, onder andere van producent Joram Willink, die een openingsfilm van een witte veteraan in strijd vond met de ambities van het festival. “Als je een – ongetwijfeld sterke – film kiest die spierwit is en niet inclusief en past in de lijn van decennia films, is er geen enkele verandering ingezet. Dan zit je nog volledig in de oude werkelijkheid.” Will Koopman wordt door het festival geëerd met het Gouden Kalf voor de Filmcultuur. Ook wit en niet piepjong, maar daar valt – terecht – geen mens over.

19 (17) 10x Alex en Mark van Warmerdam, scenarist-regisseur / producent

Nr. 10, de tiende speelfilm van Alex van Warmerdam, is een soort ‘best of van Van Warmerdams complete oeuvre’; een totaalkunstwerk, waarin het multitalent de grenzen slecht tussen film, theater, literatuur en beeldende kunst. Toch kwamen er na de première op de vorige editie van het NFF – Nr. 10 stond als slotfilm geprogrammeerd – slechts 36.405 mensen kijken. Alsnog goed voor de 17de plek in de Top 30 van Nederlandse films in 2021, dat sowieso een historisch slecht jaar was voor bioscopen en filmtheaters. Nr. 10 bezorgde Alex (‘een uitzonderlijke filmmaker met een unieke stijl’) en zijn ‘al even getalenteerde broer Marc’ wel de Lifetime Achievement Award van het festival van Oostende, dat een retrospectief wijdde aan hun oeuvre.

20 (18) 4x Ido Abram, directeur See NL en adjunct-directeur Eye Filmmuseum

Ido Abram noemt zichzelf ‘het kaasmeisje van de Nederlandse film’; als directeur van See NL promoot hij de Nederlandse film in het buitenland. See NL krijgt een paar keer per jaar van filmfestivals het verzoek om mee te werken aan een Nederlands filmprogramma. Een stuk ingewikkelder is het om nieuwe Nederlandse films onder te brengen op de grootste filmfestivals; ze vallen altijd op het aller-allerlaatste moment af. “Het moet beter,” weet hij zelf ook. Abram is ook adjunct-directeur van Eye en krijgt in die hoedanigheid te maken met een nieuwe baas; na vijftien zeer succesvolle jaren neemt Sandra den Hamer later dit jaar afscheid als directeur en bestuurder.

42ste Nederlands Film Festival: 21 t/m 30 september in Utrecht.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden