Plus Achtergrond

Discover Rembrandt: nep, maar wel de moeite waard

Alle schilderijen van Rembrandt zijn te zien in de RAI op de tentoonstelling Discover Rembrandt – His life and all his paintings. Voor de goede orde: het gaat om reproducties.

Rembrandt in de Rai: reproducties van al zijn schilderijen op ware grootte. Beeld Lin Woldendorp

Alle schilderijen van Rembrandt bij elkaar in één ruimte? Een utopie. Organisatorisch en verzekeringstechnisch gezien zal zo’n droomexpositie nooit kunnen worden gerealiseerd.

Toch hangen ter gelegenheid van Rembrandts 350ste sterfjaar alle schilderijen die Rembrandt vervaardigde nu bij elkaar in een grote ruimte van de RAI. Alleen gaat het, zoals de bezoeker zich hopelijk zal realiseren, niet om de echte doeken, maar om reproducties van die schilderijen. ‘Digitaal gerestaureerd alsof ze zojuist Rembrandts atelier hebben verlaten,’ zoals de organisator, het organisatie- en adviesbureau op het gebied van beeldende kunst en cultuur Onderneming & Kunst (in samenwerking met Stabilo International en de RAI) laat weten. En op ware grootte.

Zo is de Nachtwacht in zijn oorspronkelijke staat gereproduceerd, dus inclusief de in 1715 afgesneden delen (omdat het anders niet in het stadhuis – nu het Koninklijk Paleis op de Dam – paste). Ook zijn twee gestolen Rembrandts, die nog niet terecht zijn, op de chronologisch opgezette tentoonstelling te zien.

Nieuw is het idee niet om alle reproducties van schilderijen van Rembrandt te laten zien. In 2006, bij Rembrandts 400ste geboortejaar, waren al reproducties onder de titel Rembrandt, All His Paintings, te zien in de Beurs van Berlage.

“Voor deze tentoonstelling was er nauw contact met de eigenaren van de Rembrandts en zijn alle prints opnieuw gemaakt,” zegt Erik Hermida, directeur van Onderneming & Kunst (hij is ook organisator van de KunstRAI). “Er is begrip voor deze tentoonstelling omdat we niet doen alsof we hier de echte Rembrandts hebben hangen.”

Mooi oeuvre-overzicht

De grote schilderijen, zoals De Nachtwacht, zijn op canvas geprint, alle andere op dibond. En hier is ook het laatste, vorig jaar ontdekte, en aan Rembrandt toegekende schilderij te bewonderen: Portret van een jongeman.

“Ernst van de Wetering, de grote Rembrandt-expert, heeft zijn goedkeuring aan de tentoonstelling gegeven. Hij is ook verantwoordelijk voor de extra’s die bij de reproducties zijn te zien: meerdere versies van sommige schilderijen, een reproductie van een ets naast die van een schilderij met hetzelfde model en röntgenafbeeldingen.”

“Discover Rembrandt vormt de ideale rondleiding door Rembrandts oeuvre,” aldus Van de Wetering. Dat is volgens Hermida ook de kracht van de tentoonstelling. “Je kunt zijn ontwikkeling als schilder heel mooi volgen, omdat we alles dus op chronologische volgorde laten zien. Als ik het goed heb zie je hier 317 reproducties. En je mag er gewoon heel dicht op gaan staan en er aanzitten. Dat mag in het Rijksmuseum niet.”

Leuk en aardig – en Hermida zegt het met een grote lach – maar feit is dat je naar platte Rembrandts staat te kijken en niets meekrijgt van de structuur of de penseelvoering van de meester. Het idee om alle Rembrandts na te laten schilderen en dan te exposeren, zodat je het verschil tussen een echte en een onechte Rembrandt niet meer kunt zien, acht hij te kostbaar. Wel heeft hij een reliëfprent van Het Joodse bruidje uit Japan laten komen. “De bezoekers mogen hier ook aan voelen, zodat ze ervaren hoe dik Rembrandt zijn verf aanbracht.”

Leuk dagje uit

Het gaat Hermida niet om ‘het echte werk’, maar om het feit dat alle Rembrandts op chronologische volgorde hangen, met daarbij bordjes waar de originelen zijn te vinden. Want slechts 41 schilderijen bevinden zich in Nederlandse collectes. De rest is over de wereld verspreid geraakt. Ook zijn ruim 50 reproducties van schilderijen te zien, die momenteel niet voor het publiek toegankelijke zijn.

“Het is een leuk dagje uit. Het idee van deze tentoonstelling is dat je eerst hier alles kunt zien, zijn ontwikkeling als schilder, het hele verhaal. Dan ga je naar het Rembrandthuis om te zien waar hij heeft gewoond en gewerkt. En dan ga je naar het Rijksmuseum om de originele schilderijen te zien. Dan kun je die schilderijen in een kader plaatsen, in de tijd, en begrijp je ze ook beter. Ik verwacht toch wel tussen de 30.000 en 60.000 bezoekers.”

In een nisje zijn de twee Rembrandts te zien die zijn gestolen en tot op heden spoorloos zijn. Daaronder het enige zeezicht dat Rembrandt schilderde: Christus in de storm op het meer van Galilea uit 1633. Het werd in 1990 gestolen uit het Isabella Stewart Gardner Museum in Boston. “Alleen hier te zien,” zegt Hermida met enige trots in zijn stem. “Of misschien bij de dief thuis.”

Hij heeft er geen moeite mee dat een aantal reproducties zijn gefotoshopt. “Digitaal schoongemaakt. Zo’n doek dat bij de Engelse koningin hoog aan de wand hangt. Zo’n schilderij wordt vies, dus maken we de reproductie hier en daar wat lichter en het bruin iets witter. Zodat ze eruit zie zoals ze bij Rembrandt het atelier verlieten. Het ziet er allemaal behoorlijk scherp uit hoor, die reproducties.”

Discover Rembrandt – His life and all his paintings. RAI Amsterdam, 6 juli tot 1 september. Volwassenen €15,-. Discoverrembrandt.com

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden