PlusRecensie

Dirigent Currentzis doet alles anders. Dat resulteert in een inkervende musiceerdrift

Zijn orkest MusicAeterna ging dinsdagavond voor dirigent Teodor Currentzis door het vuur. Samen waren ze in het Concertgebouw verantwoordelijk voor een gekmakende Vijfde symfonie van Mahler.

Teodor Currentzis met zijn orkest MusicAeterna. Beeld Simon van Boxtel
Teodor Currentzis met zijn orkest MusicAeterna.Beeld Simon van Boxtel

In de 21ste eeuw bestaan twee soorten dirigenten. Je hebt Teodor Currentzis en je hebt de rest. Currentzis, Griek van geboorte, opgeleid in St. Petersburg, leider van zijn eigen orkest MusicAeterna en sinds 2018 chef van het SWR Symfonieorkest in Stuttgart, doet alles anders. Partituren zijn niet meer heilig, maar uitnodigingen ‘er iets van te maken’. Omdat de componisten van de meeste stukken die hij dirigeert slechts nog onhoorbaar vanuit hun graven kunnen protesteren, kan hij doen wat hij wil. Soms leidt dat tot sensationele concerten en opnamen. Maar net zo vaak wil je hard gaan gillen, omdat hij het allemaal beter wil weten dan de componist en een karikatuur maakt van het geschrevene.

Dinsdagavond was hij met MusicAeterna in het Concertgebouw verantwoordelijk voor een gekmakende Vijfde symfonie van Mahler. Het orkest liet hij staand achter hun lessenaars spelen. Het gevolg was een visuele wanorde en het gevoel aanwezig te zijn bij een staande receptie, in afwachting van de bitterballen.

Als Mahler in de zaal had gezeten

Toen het orkest begon te spelen, was er tweevoudige verbijstering, over aan de ene kant de passie, de discipline en de technische perfectie van de musici en aan de andere kant de vrijheden die deze dirigent zich veroorloofde als het aankwam op tempokeuzes, dynamiek en agogiek. Als Mahler in de zaal had gezeten, was zijn hoofd geëxplodeerd van woede. Neem nou dat beroemde Adagietto. Currentzis deed er twaalf minuten over en liet de strijkers omwille van de contrastwerking soms fluisterzacht spelen om crescendi nog spectaculairder te maken. Allemaal prachtig en fantastisch, maar je zou er ook voor kunnen kiezen gewoon te spelen wat er staat. Currentzis maakt zich zo belangrijker dan de schrijver van de noten. Daarvoor verdient hij billenkoek, ook al omdat hij de muziek van expressieve betekenis doet veranderen. Dat Adagietto hoort een zangerig voortstromend liefdeslied te zijn en geen aarzelend betoog vol mitsen en maren.

Niettemin blijft het ontroerend te zien hoezeer zijn orkest voor hem door het vuur gaat en hem op al zijn wenken bedient, wat resulteert in een inkervende musiceerdrift. Indruk maakte met name de trompettist, die zijn verraderlijke partijen foutloos speelde.

Mooi was dat Currentzis Mahler liet voorafgaan door een nieuw opdrachtwerk van de jonge Oekraïense componist Alexey Retinsky (35), Anaphora, dat ging van golvende seufzers naar opwellende harmonische velden, waarin voortdurend alles wegzonk in glissandi. Met olijke natuurevocaties deed Retinsky enigszins afbreuk aan zijn toverwereld, maar dat dit een componist is om in de gaten te houden, lijdt geen twijfel.

Klassiek

Mahler, Retinsky

Door MusicAeterna o.l.v. Teodor Currentzis

Gehoord 5/10, Concertgebouw

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden