PlusInterview

Directeur World Press Photo: ‘Je begrijpt de ellende pas als je inzoomt’

Joumana El Zein Khoury is sinds februari directeur van World Press Photo. Op de expositie in de Nieuwe Kerk zijn ook foto’s te zien van vlak na de explosie in Beiroet, waar zij vandaan komt.

Joumana El Zein Khoury. Beeld  REMKO DE WAAL/ANP
Joumana El Zein Khoury.Beeld REMKO DE WAAL/ANP

Ze wijst op de rillingen op haar onderarm. Ja, Joumana El Zein Khoury (1975) weet nog goed waar ze was, op 4 augustus vorig jaar. Ze stond in haar Haagse keuken te ­koken, toen de telefoon ging. “Mijn vader belde om te zeggen dat hij niet gewond was. Hij huilde en schreeuwde en zei dat mijn moeder ook veilig was. Dat mijn broer niet thuis was toen zijn huis explodeerde. Ik wist helemaal niet waar hij het over had.”

Er bleek dus een enorme ontploffing te zijn geweest in de Libanese hoofdstad Beiroet, waar El Zein Khoury vandaan komt. Nu staat de directeur van World Press Photo in de Nieuwe Kerk bij een aantal foto’s die vlak na de explosie werden gemaakt door Lorenzo Tugnoli. Het leverde de eerste prijs op in de categorie ‘hard nieuws’.

“Lorenzo Tugnoli is een Italiaanse fotograaf maar hij woont in Beiroet en hij is getrouwd met een Libanese. Vlak na de explosie is hij naar ­buiten gerend om de chaos en onzekerheid vast te leggen. Hij was de eerste fotograaf daar en hij kon ongelimiteerd zijn gang gaan.”

Compassievermoeidheid

El Zein Khoury is vooral onder de indruk van een specifieke foto van Tugnoli, waarop een ­gewonde man neerslachtig is vastgelegd. Door zijn ontblote bovenlijf zien we de blaren op zijn rug en een grote Christustattoo op zijn bovenarm. Hij heeft een stoer postuur, maar zijn houding lijkt meer op die van een kind. Hij staart wezenloos voor zicht uit. “Deze foto raakt me zo diep omdat wordt ingezoomd. Je kunt alle ellende in de wereld beschrijven of een verschrikkelijke explosie in Libanon, maar je begrijpt de omvang en de impact pas als je inzoomt op dit ene verhaal en deze ene persoon.”

Volgens El Zein Khoury is de grote man op de foto representatief voor Libanon. “Dit land heeft door de jaren heen geworsteld. Het is in veel opzichten zo sterk geweest en is het nog steeds. Maar het wordt continu ergens geraakt.”

Ze kan niet zeggen dat het haar favoriete foto is, maar het is wel de foto die haar het meest treft. Wat niet het geval is bij andere foto’s van uit dezelfde serie. “Ik ga iets vreselijks zeggen, dit zijn beelden waar we aan gewend zijn geraakt, iemand vertelde me onlangs over compassievermoeidheid.”

Zelfs de beste fotojournalisten ter wereld ontsnappen af en toe niet aan clichés. In dit geval: mensen die gedragen worden, zwarte rookpluimen die afsteken tegen een heldere avondlucht, dreigende helikopters. “Ik weet op dit moment ook niet wat de oplossing is.”

Knuffelgordijn

In de Nieuwe Kerk wordt de bekroonde visuele journalistiek van het afgelopen jaar getoond. Foto’s in diverse categorieën, maar ook winnende documentaires en interactieve producties. De juryleden hebben weliswaar gediscussieerd over de vraag of de winnende foto over corona moest gaan, maar daar konden ze natuurlijk niet aan ontkomen. Lastiger bleek de vraag of de voorkeur uitging naar een hard beeld van de pandemie, een intensive care vol apparatuur of een foto met doodskisten bijvoorbeeld. Of dat een humanistischer, meer hoopvolle foto zou moeten winnen.

Het werd het laatste. De World Press Photo van het Jaar werd vorig jaar gemaakt door de Deense fotograaf Mads Nissen. In een bejaardentehuis in de buurt van São Paulo omarmt de 85-jarige Rosa Luzia Lunardi verpleegster Adriana Silva da Costa Souza. Tussen de twee zit een plastic ‘knuffelgordijn’ met twee sets plastic mouwen.

El Zein Khoury, die hiervoor directeur was van het Prins Claus Fonds, is bij World Press Photo gekomen op een moment dat het niet goed gaat. De inkomsten door tentoonstellingen liepen door corona dramatisch terug. De hoofdprijs van 10.000 euro is naar 5000 gegaan. Een tijdelijke maatregel, die hopelijk weer snel teruggedraaid wordt, aldus El Zein Khoury. “We zaten in een overlevingsmodus. En het is duidelijk dat we nu moeten veranderen.” Welke veranderingen dat zijn, wil El Zein Khoury nog niet zeggen. “Ik wil eerst goed naar iedereen luisteren.”

Ze zit ook nog met het probleem dat fotojournalistiek als vak steeds meer wordt bedreigd. Bijvoorbeeld door amateurfotografen die op het juiste moment op de juiste plek zijn. “Ik las laatst dat de gemiddelde aandacht voor een foto driekwart van een seconde is. Zo snel consumeren mensen op sociale media foto’s.”

Dat is niet om vrolijk van te worden, maar El Zein Khoury wil er wel rekening mee houden. “Ik heb de afgelopen tijd heel veel mensen gesproken. Een van hen zei: je moet weten hoe ­fotojournalistiek er over vijf tot acht jaar voorstaat en daar je beleid op bouwen. Ik denk dat dat waar is, al is dat natuurlijk een enorm moeilijke taak.”

World Press Photo Exhibition 2021, Nieuwe Kerk, t/m 29 augustus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden