Plus Interview

Directeur PAN Amsterdam: ‘Onze kunst is voor iedereen betaalbaar’

Mark Grol (49) is de nieuwe directeur van kunstbeurs PAN Amsterdam, dat zondag begint. Hij is ambitieus en ziet dat kunstkopers weer hongerig zijn. ‘Nou, laat ze maar komen!’

Mark Grol Beeld Sofie Knijff

“Een droombaan?” Mark Grol, de nieuwe directeur van PAN Amsterdam, moet even nadenken. “In de Nederlandse comme­r­ciële kunsthandel, wat toch mijn speelveld is, is dit denk ik het allerleukste dat ik kan doen. Het is een enorme uitdaging PAN Amsterdam te leiden. Iedereen in de kunstwereld kent deze beurs. Mensen kijken er echt naar uit.”

Mark Grol studeerde kunstgeschiedenis, was general manager van een in Europese moderne kunst gespecialiseerde kunsthandel in Hongkong, werkte vijftien jaar bij het veilinghuis ­Sotheby’s in Amsterdam en Parijs, waar hij ­expert negentiende-eeuwse kunst was, en van 2006 tot 2015 managing director, en leidde tot vorig jaar de prestigieuze Parijse galerie Cahiers d’Art, waar Picasso ooit aan was verbonden.

“Toen ik nog bij Sotheby’s werkte, heb ik altijd PAN Amsterdam bezocht. Het was ook een ­perfect moment om daar veilingen omheen te plannen. Veertigduizend bezoekers, iedereen die ertoe doet in de kunstwereld is aanwezig. Het is de grootste, mooiste, meest relevante eclectische kunstbeurs in Nederland. Van oude meesters tot meubelen, tot juwelen, tot design, tot moderne kunst. En het zegt echt iets over de stand van zaken. Dus als je wilt weten wat er nu op de markt gebeurt, wat op dit moment de smaak is, wat er wordt verzameld; dan is dit het moment. Dan moet je de komende tien dagen een keer naar PAN Amsterdam in de RAI ­komen.”

Verkopen gaat Grol goed af, zoveel is duidelijk.

Zijn eerste taak is kwaliteitsbewaking. “Die is al hoog, maar het is aan mij om die nóg hoger te krijgen. Ik hoef met PAN niet meteen de grootste elitebeurs te worden. Ik geloof zelfs dat PAN Amsterdam helemaal geen elitebeurs is, want iedereen kan gewoon een kaartje kopen en de kunst is eigenlijk voor iedereen betaalbaar. Maar alle handelaren willen zich wel omringd voelen door andere goede handelaren.”

Ballotagecommissie

Hij legt uit dat wie op PAN Amsterdam iets koopt, daarbij een soort garantiecertificaat koopt. “Iedereen kan zich aanmelden, maar we hebben wel een soort ballotagecommissie. Daardoor hebben we de afgelopen tijd aan een aantal galeries nee moeten verkopen. Niet ­alleen omdat we niet voldoende ruimte hebben, maar ook omdat de kwaliteit van het aan­geboden werk ons niet overtuigde, of soms zelfs niet goed genoeg was. Dat laatste, geef ik ­onmiddellijk toe, is niet altijd even makkelijk te definiëren. Maar het is nu eenmaal mijn taak de kwaliteit van wat er aangeboden wordt te bewaken.”

Wat niet wil zeggen dat de bezoeker een dikke portemonnee mee moet nemen. “Als je naar de PAN komt en je zegt: ik wil 1000, of 5000 of 10.000 euro uitgeven, en misschien nog wel meer, dan kan dat. En dan weet je dat wij al voor een soort kwaliteitsbewaking hebben gezorgd. De eerste horde is dan dus genomen.”

Betaalbaar

“Dan komt er nog een keuringscommissie ­overheen. Met 87 keurmeesters van allerlei disciplines die ik niet ken en waar ik geen enkele invloed op heb. Die experts komen elk object ­bekijken. Is het niet gestolen? Is het niet vals?

Is het niet te gerestaureerd? Kloppen de labels wel? U zegt dat dit zeventiende-eeuws is, maar volgens ons is het zeventiende-achttiende-eeuws. Dan moet het label worden aangepast. Anders moet het gewoon de beurs af. Als je dán iets koopt, dan zit het wel goed.”

Hoe zorgt hij dat er ook betaalbare kunst wordt aangeboden? “Goede vraag. Kijk, handelaren mogen aanbieden wat ze willen, maar als ze werkjes van 50 euro gaan aanbieden, is dat vaak kwalitatief niet hoogstaand. Ze mogen het doen, hoor, ik zal het ze niet verbieden, maar zo’n stand kost best wel wat geld met die vierkantemeterprijs. Alles bij elkaar kom je gemiddeld op 15.000 tot 20.000 euro uit. De handelaren zullen daardoor niet met te goedkope werken komen. Toch zit er echt betaalbare kunst tussen. Er is een leuke selectie tekeningen van rond de 1000 euro, en voor een paar honderd euro heb je ook al juwelen. Aan de andere kant zou ik het leuk vinden hier te pronken met iets extreem duurs, maar we moeten niet overdrijven door een Picasso van 10 miljoen op te hangen.”

Loskomen van Tefaf

Een andere, niet onbelangrijke taak van Mark Grol is de ontvlechting van PAN en de Tefaf. “De Tefaf Maastricht, de grootste eclectische kunstbeurs ter wereld, is nu nog organisator van PAN Amsterdam. Tefaf is een andere planeet: hoge kwaliteit en 95 procent internationale deel­nemers. Wij hebben 90 procent Nederlandse deelnemers. Er is dus besloten om PAN en ­Tefaf apart te laten gaan. Wij moeten echt nog meer een eigen gezicht gaan krijgen, en daar zal ik invulling aan gaan geven.”

Maar laat hem nu eerst zijn eerste PAN maar doen, al heeft hij wel al ideeën. “Ik wil een paar goede buitenlandse deelnemers aantrekken in mijn ambitie om PAN Amsterdam nog veel ­groter te laten groeien. En ik wil nog veel meer jongere bezoekers trekken. Er zijn nog heel veel slagen te maken. Samenwerkingen bijvoorbeeld. We hebben het Singer Museum midden op de beurs een stand gegeven. Ze laten een ­sneakpreview zien van de zojuist aan het museum gedoneerde kunstcollectie van Els Blokker. Ja, van de winkels.”

“Een verzamelaar verzamelt schilderijen, maar een museum verzamelt ­verzamelaars. Dat vind ik leuk, om aandacht te besteden aan bedrijfs­collecties, musea, privéverzame­lingen. Om de lol van verzamelen te ­laten zien. Het vlammetje bij bezoekers aan te wakkeren en goed te laten branden. Om te laten zien dat kunst mooi is en leuk, maar ook om zo nog meer kunst te verkopen. Het gaat goed met de economie, mensen zijn uitgehongerd. Ze ­komen hier om iets te kopen. We weten nog niet wat, maar we hebben er zin in. Laat ze maar komen!”

Kunstbeurs PAN Amsterdam vindt dit jaar plaats van 24 november tot en met 1 december in de Rai. 

Het aanbod op PAN is buitengewoon en uiterst veelzijdig. Uit het enorme aanbod kozen de beeldende kunstredacteuren van Het Parool een aantal begerenswaardig objecten, variërend van 70 tot 24.000 euro.

Shelf Made Christmas Tree van Michael Johansson. Beeld -

Shelf Made Christmas Tree
van Michael Johansson

Te zien bij Galerie Ramakers
stand 107
Prijs op aanvraag

De vroege kerstshopper die dit jaar eens iets anders wil, kan terecht in de stand van Galerie Ramakers. Die komt met niet één maar zelfs twee onorthodoxe kerstbomen. De Shelf Made Christmas Tree van ­Michael Johansson, de Zweedse kunstenaar die ­bekend staat om zijn kubussen van strak gestapelde voorwerpen, heeft de Billy als uitgangspunt. De Ikea-boekenkast is boomvormig gevuld met groene en rode spullen en afgetopt met een ventilator. Guido Geelen en Piet Hein Eek fuseerden in hun Kerst-Boom-Stal twee seizoenklassiekers. Aan een omgekeerde metalen boom hangen glazen kerststalfiguren. Kaarsen vervolmaken het geheel. Edo Dijksterhuis

Untitled (23-2-2018) van Herman de Vries. Beeld -

Untitled (23-2-2018)
van Herman de Vries

Te zien bij BorzoGallery
stand 37
Prijs 5000 euro­

Sinds ik een paar jaar geleden in de onvolprezen documentai­rereeks Hollandse Meesters de aflevering zag met herman de vries (inderdaad, zonder kapitalen), ben ik weerloos. De manier waarop hij met ogenschijnlijk gemak, maar volkomen wars van pretenties of theatraal gedrag, met het uiteinde van een verbrande tak rijen ‘stippen’ op een wit vel papier stampte. Meteen overtuigde die man met die grote, witte baard me (schiet me maar dood, maar ik gebruik hier toch het woord authentiek). Wat een man! Door de rust en vanzelfsprekendheid van zijn handeling. Niets geen maniertje of gemakzucht. Hier was iemand aan het werk die in een paar minuten een kunstwerk maakte dat Volkomen Overtuigde. Schijnbaar betekenisloos, al die monotone houtskoolafdrukken. Maar het is een rechtstreekse reis terug naar de oerbossen en het ontstaan van de aarde. Nu u weer.
Maarten Moll

De Arena door Kees Momma. Beeld Kees Momma

De Arena
van Kees Momma
Te zien bij Kees Momma-Doclines
stand 52
Prijs 70 of 250 euro

De autistische Kees Momma was al het onderwerp van twee documentaires, Trainman (1998) en Het beste voor Kees (2014), maar regisseur Monique Nolte is bezig met een derde: Kees vliegt uit. Omdat ze de voorpremière graag in de Johan Cruijff Arena wil organiseren, is Momma daar eens gaan kijken. Hij was zo onder de indruk dat hij direct begon te tekenen en dat is hij meer dan zes weken blijven doen. Het resultaat van Momma’s geploeter wordt ingezet als tegenprestatie bij de crowdfundingsactie die Nolte is ­begonnen, omdat ze haar documentaire per se in eigen beheer wil maken. Wie 70 euro doneert ontvangt een hoogwaardige afdruk van de krankzinnig gedetailleerde tekening, wie 250 euro overmaakt, krijgt een exclusieve gesigneerde afdruk op aluminium.
Jan Pieter Ekker

Goudkarpers van Gerrit Willem Dijsselhof (1866-1924). Beeld -

Goudkarpers
van Gerrit Willem Dijsselhof
Te zien bij E.J. van Wisselingh & Co
stand 110
Prijs 24.000 euro

Gerrit Willem Dijsselhof (1866-1924) was aan het einde van de negentiende eeuw een van de grote vernieuwers van de kunstnijverheid in Nederland. Hij was een pionier in het bedenken van nieuwe productietechnieken in de toegepaste kunsten en experimenteerde met allerlei disciplines. De natuur vormde de basis voor al zijn werk. Na 1903 legde hij zich vooral toe op de schilderkunst. Hij zocht zijn motieven vaak in de sprookjesachtige onderwaterwereld van vissen die hij bestudeerde in het aquarium van Artis. De sierlijke manier waarop de school karpers door het beeld zwemmen, getuigen van Dijsselhofs voorliefde voor decoratie en stilering. Kees Keijer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden