Plus

Directeur Barbara Visser: 'Idfa is een tanker, niet een zeilbootje'

Beeldend kunstenaar en filmmaker Barbara Visser is bijna een jaar artistiek directeur van het documentairefestival Idfa. Woensdag begint de 30ste editie. 'Ik vind het fijn te vertellen waarom een film is geprogrammeerd.'

Artistiek directeur Barbara Visser: 'Ik vind een tegengeluid juist interessant' Beeld Carly Wollaert

'Voel je de spanning?," vraagt Barbara Visser, half grappend. Het is een paar dagen voor de start van de 30ste editie van het Idfa - haar eerste én, zo heeft ze recent besloten, ook haar laatste als artistiek directeur. Er heerst, zo kort voor het festival, een nerveuze drukte op het Idfa-kantoor op het Frederiksplein. "Het is aanpoten voor iedereen."

Vorige week is ook de sollicitatieprocedure gestart voor een nieuwe artistiek directeur; Visser (1966) - die vorig jaar werd benoemd als interim-directeur nadat Ally Derks na dertig jaar haar afscheid had aangekondigd - heeft na veel vijven en zessen besloten dat ze niet gaat solliciteren.

"Het was een moeilijke beslissing, want ik heb het heel leuk gevonden - ik vind het heel leuk: ik heb ontzettend veel zin in het festival en heb de documentairewereld leren kennen als een warm bad. Maar als ik directeur blijf, kan ik niks meer maken en ik vind het moeilijk om dat helemaal af te sluiten."

Toch klinkt het alsof u nu al spijt hebt.
"Dat heb ik ook. Het Idfa is een fantastische organisatie. Het is ook niet dat het niet beviel. Maar Idfa is ook een organisatie die met Ally Derks dertig jaar dezelfde directeur heeft gehad en die zich het afgelopen jaar helemaal opnieuw moest zetten - dat heb ik ontzettend gevoeld."

Hebt u het onderschat?
"Ik kom al heel lang op het Idfa en ben er in vele hoedanigheden onderdeel van geweest, als maker en als bestuurslid. Misschien ben ik er daardoor met iets te veel zelfvertrouwen aan begonnen. Het Idfa is het grootste documentairefestival van de wereld; het is een tanker, niet een zeilbootje. Dat heb ik gaandeweg ondervonden. Veranderingen inzetten is iets van jaren. En het democratische proces waarmee dat gepaard gaat..."

Ze zoekt even naar woorden. "Kijk, ik ben geen moeilijk iemand, maar ik ben als maker gewend dat als ik iets wil, het ook zo gebeurt. Ik ben op een bepaalde manier een dictator, maar tegelijkertijd ben ik ook heel antiautoritair."

Wilde u zoveel veranderen?
"Nee joh, Idfa is zo succesvol, het is helemaal niet aan te raden om gekke dingen te doen. Maar je kunt wel accenten zetten, onder meer door de keuze van films. Maar daarbij heb je natuurlijk ook te maken met wat je aangereikt krijgt."

Wat krijgt het Idfa aangereikt?
"Er zijn bijna 4000 documentaires ingestuurd. De grote schifting wordt gemaakt door teams van viewers, ik denk dat ik zelf rond de driehonderd films heb gezien. We vertonen 316 titels, zowel documentaires als nieuwe mediaprojecten, kort en lang, oud en fonkelnieuw."

"Als er discussie was, lieten we de film waar de meeste discussie over was prevaleren ten koste van de film waar iedereen wel mee kon leven. Onze programmering is heel breed: je kunt er bijzondere experimenten zien, maar ook keiharde publieksfavorieten. Dat vind ik ook de meerwaarde van een festival, dat het er allebei is: verdieping én iets feestelijks."

Valt er ook iets te lachen op het Idfa?
"Wat van oudsher een beetje aan de documentaire kleeft, is dat het een actiemiddel is: een manier om misstanden aan te kaarten. Maar ik geloof heilig dat je elk onderwerp op zo'n manier kunt behandelen dat het een goeie film oplevert en je niet de zaal uitkomt met het idee van 'o, wat is het allemaal toch erg en ik kan er toch niks aan doen'. Dan is het geen goeie film."

Waarom zijn er geen documentaires die de zegeningen van Trump laten zien?
"Ik zou dat fantastisch vinden, maar ik heb ze niet gezien. Ik vind het juist interessant, een tegengeluid. Dat je ook jezelf ter discussie stelt. En dat je gaat nadenken over wat je zeker denkt te weten."

Maar het valt toch niet te ontkennen dat er op Idfa vaak voor eigen parochie wordt gepreekt?
"Als je bedoelt dat er vanuit het Idfa met grote compassie naar de wereld en de mensen in de wereld en dus ook naar de zwakkeren in de samenleving wordt gekeken, klopt dat wel, denk ik. Maar dat is gewoon een humaan standpunt, toch?"

Welke accenten hebt u gelegd?
"Voor het jubileum heb ik makers die al dertig jaar op het Idfa komen - van Frederick Wiseman en Steve James tot Kim Longinotto en Victor Kossakovsky - een film laten kiezen die hun blik op het genre heeft bepaald. Ze komen hun keuze inleiden en we organiseren een gespreksmarathon in De Balie, waar een aantal van die makers in gesprek gaat met wetenschappers en opiniemakers over de vraag wat er in dertig jaar is bereikt en waar het naartoe gaat met de documentaire."

"Als je deze films ziet en deze mensen erover hoort praten, heb je een jaar documentaireonderwijs in een week tijd. Deze groep bij elkaar is echt een once in a life­time experience."

Waar kijkt u verder het meest naar uit?
"Ik ga proberen zoveel mogelijk nagesprekken met makers te doen. Omdat ik het fijn vind om mijn liefde voor de makers uit te dragen en het publiek te vertellen waarom een film is geprogrammeerd."

"Het is zo mooi dat je het publiek er direct bij hebt. In de beeldende kunstwereld is dat na de opening veel meer in de tijd verspreid, dan heb je niet die saamhorigheid en concentratie van de gedeelde ervaring."

U hebt zelf ook een documentaire klaar, The End Of Fear, over de roerige geschiedenis van Barnett Newmans Who's Afraid of Red, Yellow and Blue III, die u, als u geen directeur was geweest, ongetwijfeld naar het Idfa had ingestuurd.
"Klopt, maar dat kan nu niet. We hebben 'm naar verschillende festivals in binnen- en buitenland gestuurd. Maar ik weet nu als geen ander hoe moeilijk het is om ergens binnen te komen."

Het 30ste Idfa is van 15 t/m 26 november

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden