PlusVoorbeschouwing

Digna Sinke produceert eerste lange film van Grieks videotalent

SNG Film, voortgekomen uit het legendarische collectief Amsterdams Stadsjournaal, brengt dit weekeinde twee premières op het internationale filmfestival in Rotterdam. De ene van een oude bekende, de ander is bijzonder werk van een verrassende nieuwkomer.

Honden zijn de helden in Kala azar.

Zeventig jaar oud is Digna Sinke nu, maar de Amsterdamse filmproducent werkt onverdroten door. Op IFFR, het internationale filmfestival in Rotterdam, gaan dit weekeinde twee producties van haar SNG Film in wereldpremière: Kala azar van de Griekse (video)kunstenares Janis Rafa – over een stel dat zich ontfermt over dode dieren om zo hun leven zin te geven – en Leonie, actrice en spionne van oudgediende Annette Apon, over actrice Leonie Brandt, die in de jaren dertig en veertig haar talent gebruikte als dubbelspionne.

Apon zat met Sinke op de Filmacademie en maakte in 1982 de eerste echte productie van Studio Nieuwe Gronden: Golven, naar het boek van Virginia Woolf (“Dat was destijds een filmhuishit”). Janis Rafailidou (36), die de laatste lettergrepen van haar achternaam weglaat, en Sinke leerden elkaar in 2014 kennen tijdens de open dagen van de Amsterdamse Rijksakademie, waar de Griekse destijds resideerde. “Haar werk had een prettige somberheid. Geen uitleg; het zijn beelden waar je maar naar moet kijken of je er raad mee weet. Dat sprak me wel aan, dus toen Janis vertelde dat ze een producent zocht om haar films af te werken, was ik wel geïnteresseerd. Maar ze is destijds met iemand anders in zee gegaan.”

Virusziekte

Twee jaar later kreeg Sinke een mail van Rafa: ze zocht een producent die samen met haar een aanvraag wilde doen bij De Verbeelding, een project van het Filmfonds en het Mondriaan Fonds dat beeldend kunstenaars de mogelijkheid biedt een lowbudgetspeelfilm te maken. Er was haast bij; de deadline naderde. “Ik voelde me wel een beetje verraden, omdat ze in de tussentijd met een andere producent bezig was geweest. En het was nog een vaag plan. Ze wilde thema’s uit de eerdere films die ze had gemaakt op de een of andere manier met elkaar verbinden. Het verbindend element was kala azar, een soort virusziekte die wordt overgebracht door insecten, die vooral rond het Middellandse Zeegebied sterfte veroorzaakt onder honden.”

Toch hapte Sinke toe. De debuterende filmmaker en de ervaren producent werkten vervolgens anderhalve maand in Amsterdam aan het scenario. “Ik heb al eens eerder een soortgelijke film gemaakt met een kunstenares. Die kwam met een mapje tekeningen aanzetten, dat moest een scenario worden. Het hoefde ook geen mainstream Hollywoodscenario te zijn, maar je moet wel iets van een verhaal hebben.”

Geen rooie cent

Enigszins tot haar verrassing werd hun plan geselecteerd voor De Verbeelding. “Ik vond het een goed plan, hoor, maar het Filmfonds viste destijds vooral in de vijver met beroemde Nederlandse beeldend kunstenaars; de Aernout Mik-achtige types, zal ik maar zeggen. Janis was hier toen nog niet zo bekend – dat is sinds haar exposities bij Martin van Zomeren en in het Centraal Museum inmiddels wel veranderd – en haar film speelt zich bovendien in zijn geheel af in Griekenland.”

Toen het script was goedgekeurd, ging Sinke op zoek naar extra budget. Ze benaderde potentiële sponsors, belangrijke, mecenassen, musea en galeriehouders, maar dat bleef zonder succes. “Ik kreeg geen rooie cent bij elkaar op die manier. Gelukkig ontmoette ik begin 2017 op het Rotterdams filmfestival de Griekse producent Konstantinos Kontovrakis, dat was een welkome versterking, want je moet daar natuurlijk ook iemand hebben. Janis wilde eerst alles zelf doen, met haar man als cameraman, zoals ze ook altijd haar korte videofilms maakt. Low budget dus. Maar gaandeweg ontdekte Janis dat het anders werkt als je een lange speelfilm maakt en dat je dat echt niet met een paar vrienden en vriendinnen af kan.”

De Griekse coproducent bemoeide zich niet echt met de inhoud, ook tijdens de opnamen bleef Sinke Rafa’s klankbord. “Janis had telkens weer nieuwe inzichten en nieuwe ideeën. Over van alles en nog wat. Ze had nog nooit met echte acteurs gewerkt; haar vader speelde altijd mee in haar filmpjes, dus dan vroeg ze zich af wat ze wel en niet aan haar hoofdrolspelers kon vragen. Een keer had ze op internet gelezen over een soort maxipoezen, zo groot als tijgers. Die wilde ze toen in de film hebben. Ik vroeg haar: is dat wel handig? Slaat dat ergens op? Waarom eigenlijk, als het een hondenziekte is, wat moeten we dan met poezen? Dat soort dingen, maar ik heb haar ook geholpen met privézaken.”

Persoonlijk en urgent

Het was geven en nemen, ontdekte Sinke. “Janis is een enorme pietje-precies met ook een hoop onzekerheden, dus ik begreep al snel dat het niet anders kan dan zoals zij het doet. Voorbeelden? Ach, het gaat om details. Sommige dingen had ik me iets rauwer voorgesteld, ietsje documentairder. Ik had me bijvoorbeeld voorgesteld dat Janis ’s nachts net zo lang rondjes zou rijden totdat ze een groepje echte wilde honden had gevonden, maar die zwerfhonden zijn keurig door een dierentemmer gedresseerd.”

Het is maar detailkritiek, aldus Sinke, die zeer tevreden is over het eindresultaat. “Het is een heel persoonlijke én urgente film geworden; ik vind het echt bijzonder dat dat is gelukt. Je ziet niet zoveel van dit soort rare films, waarin weinig wordt uitgelegd en je toch het gevoel krijgt dat er allerlei lagen onder zitten. Je komt in het hoofd terecht van een tamelijk onnavolgbare vrouw, die geen verschil ziet tussen dieren en mensen. Sterker: die honden zijn volgens haar misschien wel meer waard dan mensen – dat zijn toch een beetje de verprutsers van de wereld, die alleen maar ellende aanrichten en zooi veroorzaken.”

Leonie, actrice en spionne en Kala azar zijn nog te zien op IFFR, dat duurt t/m 2/2. Leonie, actrice en spionne draait vanaf 20/2 in de Amsterdamse filmhuizen, Kala azar volgt na de zomer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden