PlusFilmrecensie

Die Wannsee Konferenz: historisch accuraat en informatief, maar zonder enige spanningsboog

Hoe klinisch het eraan toeging toen de top van de nazi-ambtenarij besloot over het lot van de Europese Joden, laat regisseur Matti Geschonneck zien in Die Wannsee Konferenz.

Stefan Raatgever
Tijdens de Wannsee Konferenz werd achteloos boven een kopje koffie beschikt over leven en dood. Beeld
Tijdens de Wannsee Konferenz werd achteloos boven een kopje koffie beschikt over leven en dood.

Minder dan twee uur. Zo lang had de top van nazi-ambtenarij nodig om te besluiten tot het uitroeien van 11 miljoen Joden. De Endlösung – de definitieve oplossing – was begin 1942 het enige agendapunt van een vergadering in een landhuis aan de Duitse Wannsee. De Konferenz begon om 12 uur stipt. Tegen tweeën ging de cognac open om op de vruchtbare besluitvorming te proosten. De massavernietiging kon in gang worden gezet.

Over de waanzin van de Wannseeconferentie zijn al eerder films gemaakt. Omdat na de oorlog de notulen van de vergadering werden teruggevonden (de nazi’s verbrandden alle exemplaren, maar vergaten er één) is vrij duidelijk hoe de gesprekken die middag verliepen.

Achteloos

Een echte vergadering met uitwisseling van gedachten was het – geheel in stijl van Hitlers Duitsland – niet. Voorzitter Reinhard Heydrich, de tweede man van de SS achter Heinrich Himmler, zette een uur lang zijn plannen uiteen voor het vermoorden van alle Joodse inwoners van Europa.

Er was daarna ruimte voor vragen. Een discussie over moraliteit kwam in geen van de vijftien aanwezigen op. Ze stelden vooral de praktische haalbaarheid aan de orde. Enige menselijke overwegingen golden de soldaten die het moordwerk zouden uitvoeren. Werden ze psychisch niet te zwaar belast?

Regisseur Matti Geschonneck lijkt zich ten doel te hebben gesteld de gebeurtenissen zo nauwkeurig mogelijk te verfilmen. Hij besteedt veel aandacht aan de juiste uniformen van de verschillende gezagdragers en laat zijn personages heel precies en nogal ambtelijk formuleren.

Ja, zo klinisch moet het er werkelijk aan toe zijn gegaan tijdens de voorbereiding van de Holocaust. Achteloos werd boven een kopje koffie beschikt over leven en dood. De bureaucratische setting – de nazi’s spraken ook onderling zoveel mogelijk over ‘evacueren’ in plaats van ‘vermoorden’ – contrasteert maximaal met het besprokene.

Nadruk op de inhoud

Nieuw aan Die Wannsee Konferenz is vooral de opnamelocatie. De originele locatie van de conferentie, Villa Marlier, kon worden gebruikt voor de buitenopnames – de binnenruimte is tegenwoordig een museum. Geschonneck haalt zoveel mogelijk uit het extraatje door een colonne automobielen te laten voorrijden en bijna iedere vergaderaar afzonderlijk in- en uit te laten stappen.

Het foefje illustreert hoe lastig het is een boeiende film te maken van een vergadering. Geschonneck had kunnen kiezen voor extra achtergrond van de vijftien betrokken nazi-kopstukken of meer context kunnen schetsen van de spanningen tussen de eerzuchtige en ijdele mannen, maar blijft uiteindelijk zo dicht mogelijk bij de notulen.

Zo maakte hij een voorlichtingsdocument met een vrij statische opzet van sprekende hoofden. Historisch accuraat en informatief, maar omdat de uitkomst zo overbekend is, geen film met enige spanningsboog of memorabele plottwisten. Ook het acteerwerk is enigszins vlak. Alle nadruk ligt op de inhoud. En die blijft, 80 jaar na dato, nog steeds huiveringwekkend.

Die Wannsee Konferenz

Regie Matti Geschonneck
Met Fabian Busch, Jakob Diehl, Philipp Hochmair, Godehard Giese, Maximilian Brückner
Te zien in City, Het Ketelhuis, Rialto VU

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden