Plus

Diana Matroos: 'Ik ben er niet om gasten te vertroetelen'

Ze werd het middelpunt van de discussie over diversiteit in de media en lag onder vuur na het Carrédebat. Maar Diana Matroos is nu wel waar ze wil zijn, bij Buitenhof. 'Ik geloof niet in trucjes.'

Diana Matroos: 'Je mag jezelf af en toe best zielig vinden, maar je moet er nooit naar handelen.' Beeld Linda Stulic

'Ik wil grote interviews doen, voor radio en tv. De interviews waarbij het schuurt, waarbij er iets gebeurt, maar waar het altijd respectvol blijft,' schreef Diana Matroos (47) toen ze in 2016 haar vaste baan opzegde. Achttien jaar had ze voor RTL Nieuws gewerkt en nu was het tijd voor iets nieuws. Een sprong in het diepe, noemde ze het.

Spannend, natuurlijk, maar ik heb nooit getwijfeld aan mijn keuze," zegt ze nu. "Als je ergens van overtuigd bent, pakt het altijd goed uit. Dat is ook wat ik mijn kinderen probeer bij te brengen: als je het echt wilt, kun je alles bereiken."

Matroos heeft bereikt wat ze wilde bereiken: ze treedt toe tot het presentatietrio van Buitenhof, samen met Jort Kelder en Paul Witteman. Een enorme eer, vindt ze. "Een wekelijks interviewprogramma van een uur op televisie, met zo'n sterke redactie, dat is bijzonder. Daar moeten we zuinig op zijn."

Hoe kwamen ze bij u terecht?
"Ik werd in januari benaderd. In het gesprek klikte het goed tussen mij en eindredacteur ­Corinne Hegeman. Er volgde een screentest, waarbij ik de gesprekken zelf moest voorbereiden."

Een soort proefuitzending, met acteurs?
"Nee, met echte gasten. Het was een debat tussen een medisch ethicus en een auteur van een boek over moederschap op late leeftijd en een interview met oud-minister Hans Hillen."

Waaruit bleek dat u dit gesprek had voorbereid?
"Het gesprek met Hillen ging onder meer over het verplaatsen van de marinierskazerne naar Vlissingen, een emotioneel beladen onderwerp binnen de krijgsmacht."

"Mijn eerste vraag was of hij een romanticus is. Zo'n speldenprik zorgt ervoor dat je een ander gesprek krijgt."

Is dat een typische Matroostruc?
"Ik geloof niet in interviewtrucjes. Het mag scherp zijn. Ik ben er niet om gasten te vertroetelen, maar ik ga ook niet expres irritant doen. Nieuwsgierigheid is mijn belangrijkste drijfveer."

"Ik wil oprecht weten hoe het zit en ik probeer op basis van feiten en argumenten scherpte in een gesprek te brengen. En daarvoor kan het ook van belang zijn iets persoonlijks te weten te komen over degene die aan tafel zit. Ik ben niet geïnteresseerd in infotainment, de inhoud staat altijd voorop."

Wat is er mis met lichtvoetig infotainment?
"Niets, en ik kijk er ook niet op neer, ik ben er gewoon niet goed in."

U hebt ook Editie NL en RTL 4 in het land gepresenteerd. Hoe ging u dat af, het zo veelste item over een verdronken koe aankondigen?
"Ik streef altijd naar perfectie, dus ook dat probeerde ik zo goed mogelijk te doen. Ik deed het werk met veel plezier en heb er enorm veel geleerd, onder meer om te improviseren. Het heeft me gevormd als presentatrice. Maar het was niet voor niets dat ik weer terug wilde naar RTL Z om het harde nieuws te verslaan."

Wat is de kick van breaking news?
"Ik heb een paar keer live verslag mogen doen van echt groot nieuws. Dat is heel bijzonder, je bent je er dan heel bewust van dat er historie wordt geschreven. Het zijn momenten die impact hebben op de wereld."

"Bij de aanslagen in Londen in 2005 heb ik vijf uur achter elkaar live verslag gedaan, bij de aanslagen in Parijs volgens mij wel zeven uur. Dat kun je vergelijken met een chirurg die een ingewikkelde operatie uitvoert: het komt dan echt neer op wat je kunt."

"Iedereen op de redactie en in de regie is superscherp en alert, de ontwikkelingen gaan zo snel en het is jouw taak dat zo goed mogelijk over het voetlicht te brengen. Tegelijkertijd zit je er ook als mens."

"Dit soort gebeurtenissen veranderen iets in ons leven. Tijdens de aanslagen op 11 september 2001 was ik redacteur, en zwanger. Toen realiseerde ik me dat mijn kind in een andere wereld zou worden geboren."

Matroos had geen makkelijke jeugd. Haar vader was verslaafd aan heroïne. Haar moeder draaide in haar eentje op voor de opvoeding van twee kinderen. Daardoor moest ze stoppen met haar studie geneeskunde en kwam ze in de bijstand terecht.

Later pakte ze haar studie weer op en op haar vijftigste studeerde ze af als arts.
Een paar maanden nadat ze was begonnen in de psychiatrie bleek ze kanker te hebben. Ze had nog anderhalf jaar te leven, vertelden de artsen in het Antonie van Leeuwenhoekziekenhuis.

"Mijn moeder weigerde bij de pakken neer te zitten; ze wilde genieten van de tijd die ze nog had. Ze is tot haar zestigste blijven werken, ging reizen en tekende voor elke behandeling die voorhanden was. Ze heeft na die eerste diag­nose nog vijftien jaar geleefd."

Wat hebt u geleerd van uw moeder?
"Dat het leven maar kort is en dat je er het maximale uit moet halen. En hoe je met tegenslagen moet omgaan en, héél belangrijk, dat je je nooit slachtoffer moet voelen."

Beeld Linda Stulic

"Iedereen maakt in het leven dingen mee die lastig of zwaar zijn en je mag jezelf af en toe best zielig vinden, maar daar moet je nooit naar handelen."

Denkt u nog vaak aan uw moeder?
"Vaak. En als ik dan naar mijn eigen leven kijk, denk ik: ik heb een prachtig gezin en mag mooi werk doen, wat ben ik gezegend."

U kreeg vorig jaar na het verkiezingsdebat in Carré veel kritiek van kijkers. Vooral vanwege uw felheid bij de korte interviews met de lijsttrekkers. Hoe ging u daar mee om?
"We waren erop voorbereid, maar toch was ik verrast dat het opeens over mij ging. We had­den van tevoren afgesproken dat ik er met gestrekt been in zou gaan. Dat was niet voor niets, de campagne was tot dat moment tam, er moest iets gebeuren. Het is mooi dat zo'n interview van drie minuten zo veel kan losmaken, maar het was uiteraard niet de bedoeling dat ik het middelpunt van het nieuws werd."

Hoe is dat, om onderwerp te zijn van de ophef van de dag?
"Heftiger dan je verwacht. En dan te bedenken dat er mensen zijn, politici bijvoorbeeld, die dat elke dag te verduren krijgen. Het is nogal wat."

Wat deed u, de dag na het debat?
"Je neemt de kritiek serieus, gaat ermee aan de slag. We zijn bijeengekomen met de redactie waarmee we het debat hadden voorbereid en we kwamen tot de conclusie dat we de juiste strategie hadden gekozen."

"Vergeet niet dat er, naast alle kritiek, ook veel lof was. Mensen bij BBC World vonden het zelfs zo goed dat ze vroegen of ik voor hen de uitslagen van de verkiezingen wilde becommentariëren. Ook Jesse Klaver was blij met mijn stijl van interviewen. Als je scherp wordt ondervraagd, kun je je als politicus echt onderscheiden, zei hij."

Het was niet de eerste keer dat Matroos zelf nieuws werd. In 2015 deed zij in twee interviews uit de doeken gediscrimineerd te zijn bij RTL Nieuws. Een leidinggevende legde er een handvol pepernoten op haar bureau en zei: "Voor de enige zwarte piet op de redactie."

Ook kwam ze erachter dat het niet de bedoeling was dat zij vaak samen met een andere zwarte presentator het nieuws zou presenteren. In de interviews pleitte ze voor meer culturele diversiteit op nieuwsredacties, een onderwerp dat de daaropvolgende jaren veel aandacht zou krijgen.

Waarom vond u het nodig om dit statement te maken?
"Ik was niet de eerste die de noodzaak van culturele diversiteit in de media aankaartte en eigenlijk wilde ik mij ook helemaal niet mengen in dat debat. Ik had al helemaal geen zin om 'Miss Diversiteit' te worden, maar soms zijn er zaken die groter zijn dan je eigen belang."

"Journalisten moeten waarheidsgetrouwe verhalen maken, maar je kunt als nieuwsorganisatie nog zulke goede journalisten in huis hebben, als je redactie niet gemengd is, mis je een bepaalde blik op Nederland. Ik vond het belangrijk dat dat aan de kaak werd gesteld."

Wat vond men bij RTL van uw uitlatingen?
"RTL is er sindsdien echt mee aan de slag gegaan en dat is goed. Maar het gaat over meer dan RTL en media alleen, het geldt ook voor het bedrijfsleven en de culturele sector. Als dagvoorzitter spreek ik vaak directeuren van grote ondernemingen, daar dringt ook steeds meer het besef door dat diversiteit belangrijk is. Bedrijven willen producten op de markt brengen die voor alle doelgroepen relevant zijn."

Dringt dat besef ook door bij media?
"Ik denk het wel. Je moet er wel voor waken dat journalisten met een migratieachtergrond alleen maar op onderwerpen worden gezet die gaan over moslims. Het gaat er ook om dat we bij Buitenhof mensen met andere culturele achtergrond terugzien die deskundig zijn op het gebied van gezondheidszorg, justitie of het bankwezen. Rolmodellen."

"Diversiteit is breder dan kleur, het geldt ook voor vrouwen of mensen met een beperking. Je bent geneigd om mensen aan te nemen die op jezelf lijken, terwijl het voor een nieuwsredactie juist belangrijk is om zo divers mogelijk te zijn."

Thierry Baudet was lang medewerker bij Buitenhof. Bedoelt u dat met een divers samengestelde redactie?
"Hij was volgens mij een externe adviseur van het programma. Dat zijn mensen die een breed netwerk hebben en verbanden kunnen leggen. De redactie stelt vervolgens het programma samen. Maar nog los van Baudet: het kan voor journalisten nooit kwaad je te verdiepen in zo veel mogelijk verschillende mensen. Dat is de basis van het vak."

Hoe hebt u de afgelopen twintig jaar het vak zien veranderen?
"We moeten in steeds kortere tijd meer doen met minder mensen. De salarissen van beginnende redacteuren zijn schandalig laag en mensen gaan ervan uit dat nieuws gratis is. Dat heeft consequenties en daar maak ik me zorgen om. Bij Buitenhof werkt een ijzersterke redactie een week lang aan een uitzending. Dat is een ongekende luxe is deze tijd."

Denkt u al na over uw volgende stap?
"Ik vind het echt bijzonder dat ik dit mag doen. Ook blijf ik gewoon mijn programma's bij BNR maken. Mijn passie is interviewen. Ooit hoop ik nog een interviewprogramma te krijgen waarbij je bijzondere mensen op locatie opzoekt."

Als een soort Ivo Niehe de wereld over.
"Ik zou niet durven om me te meten met Ivo Niehe en zijn staat van dienst."

Zomergasten wellicht?
"Zomergasten heeft een presentator die haar vak goed verstaat. Daar kan ik van genieten."

Opgebiecht

Leermeester "Jaap Brand, de trainer van de verslaggevers en nieuwslezers van RTL. Hij is de 90 gepasseerd en nog steeds loopt iedereen bij RTL met hem weg. Hij leerde me onder meer geen emotie te tonen maar emotie op te roepen. Als presentator gaat het niet om mij, maar om de kijker."

De beste uit het vak "Matthijs van Nieuwkerk. Zijn snelheid, hoe hij zo veel uit zulke korte interviews weet te halen, dat is echt uniek. En dat al jaren achtereen, avond na avond. Er is niemand zoals hij, hij is volkomen authentiek."

De slechtste uit het vak "Interviewers die niet goed luisteren maar hun vragenlijstje afwerken. Dat is echt een doodzonde. Een goede voorbereiding is belangrijk, maar je moet ook van je plan afwijken. Dat kan alleen als je goed luistert."

Het beste advies dat ik ooit kreeg "Mijn moeder leerde me nooit zielig te gaan doen maar te leren van je tegenslagen."

Het slechtste advies "'Zou je dat nou wel doen?' Ik vind het belangrijk om uit je comfortzone te komen: stilstand is achteruitgang."

Cv
Geboren 19 juli 1971, Amsterdam

Opleiding
- Barlaeus Gymnasium
- Joke Smit College
- Hogeschool voor economische studies (propedeuse)
- Cultureel maatschappelijke vorming

Loopbaan
1999-2004: redacteur RTL Nieuws
2004-2005: presentator RTL Z Nieuws
2005-2007: presentator RTL 4 in het Land
2007-2016: presentator RTL Z, RTL Nieuws en Editie NL
2012 - heden: presentator en interviewer voor BNR Nieuwsradio
September 2018: presentator Buitenhof

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden