PlusBlikvangers

Deze wieken dansten in de wind. Nu moet het heel hard waaien wil dat gebeuren

Amsterdam staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Vandaag: Wicher Meursing met Door wind bewogen beweging.

Kees Keijer
Het kunstwerk van Wicher Meursing bij het Westerdok. De kunstenaar overleed een paar weken voor de onthulling in 2015. Beeld Sophie Saddington
Het kunstwerk van Wicher Meursing bij het Westerdok. De kunstenaar overleed een paar weken voor de onthulling in 2015.Beeld Sophie Saddington

In 2011 stond op de binnenplaats van het Amsterdam Museum werk van Wicher Meursing, die al sinds 1954 in een voormalig pakhuis op het Prinseneiland woonde. Een groep buurtgenoten was aangenaam verrast door de tentoonstelling. Lucht en Licht, beelden in beweging heette de expositie. Meursing maakte kinetische kunstwerken, die door de wind werden bewogen.

Westelijke eilanden

Eigenlijk zou er een permanent beeld van Wicher Meursing (1928-2015) op de Westelijke Eilanden moeten komen, bedachten de buurtgenoten. Ook omdat Meursings persoonlijke geschiedenis verbonden is met de geschiedenis van de Westelijke Eilanden.

Bickerseiland, Prinseneiland en Realeneiland hebben al vierhonderd jaar een eigen karakter, maar dat is door de jaren heen wel veranderd. Nu is het een hippe woonwijk met weinig verkeer, maar vroeger was het een bedrijventerrein met werven, loodsen en pakhuizen. Op het Prinseneiland woonde tot de Tweede Wereldoorlog nauwelijks iemand. Daarna werd het eiland ontdekt door kunstenaars, zoals Wicher Meursing.

Maar toevalligerwijs was diens grootvader Jan Frederik Meursing (1850-1908) eigenaar van De Nachtegaal, een scheepswerf op het Bickerseiland. De scheepsbouwer maakte aanvankelijk zeilschepen van hout en maakte later de overstap naar de eerste motorschepen. Jan Frederik Meursing was ook een enthousiaste fotograaf. Hij legde niet alleen zijn schepen en de werknemers van de werf vast, maar ging ook elders in de stad op zoek naar motieven.

Vormgever Maria Blaisse was een van de initiatiefnemers voor het permanente beeld van Wicher Meursing. “Hij maakte schitterend werk, dat maar door weinig mensen werd gezien. Vijf jaar hebben we geprobeerd om geld bij elkaar te krijgen en het is uiteindelijk gelukt.”

Kinetische beelden

Blaisse laat op haar laptop een video zien die in Meursings atelier is opgenomen. Daarin demonstreert de kunstenaar een aantal kinetische beelden. Op de vloer ligt een constructie met kantelende blokken van aluminium. Ze richten zich om de beurt op, nemen andere blokken mee. Het geheel beweegt zich als een levend organisme.

Meursing maakte een proefmodel van het beeld, dat op verschillende locaties werd uitgeprobeerd. Het regelen van de vergunning duurde jaren. Uiteindelijk kwam het bij het Westerdok, tegenover het Stenen Hoofd. Een mooie ruime plek, maar helaas heeft Meursing de plaatsing van zijn aluminium kunstwerk niet meer mogen meemaken. Hij overleed in 2015 op 86-jarige leeftijd, een paar weken voor de onthulling.

Blaisse laat andere video’s zien waarop te zien is hoe de wieken of vleugels oorspronkelijk dansten in de wind. Nu moet het heel hard waaien wil dat gebeuren. Misschien staan de assen toch iets te strak afgesteld, misschien is er vuil in de lagers gekomen. De initiatiefnemers van het eerste uur hebben de koppen weer bij elkaar gestoken om dat op te lossen. Blaisse: “Het is een klus, maar er wordt aan gewerkt het beeld weer mooi draaiend te krijgen.”

Door wind bewogen beweging

Sinds 2015

Kunstenaar Wicher Meursing

Waar Westerdoksdijk 705

Lees terug: ons overzicht met de mooiste kunstwerken in het straatbeeld van Amsterdam.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden