Plus

Deze VR-experimenten kun je meemaken op Idfa’s DocLab

De deep fake-installatie In Event of Moon Disaster van Francesca Panetta en Halsey Burgund won de Special Jury Award for Creative Technology. Beeld Nichon Glerum

In het programmaonderdeel DocLab toont het documentairefestival Idfa virtualreality-ervaringen, interactieve experimenten en andere nieuwe technologieën.

“Net zoals technologie onze fysieke realiteit vormt, beïnvloedt zij de manier waarop we de realiteit be­grijpen,” zei de Amerikaanse president ­Richard Nixon (1913-1994) vorige week op een groot scherm bij de opening van DocLab, het nieuwemedia­programma van Idfa. “Maar op welke manier verandert technologie de manier waarop we verhalen vertellen en hoe we met elkaar omgaan? Zoals de meeste kunstmatige presidenten heb ik de antwoorden niet,” vervolgde Nixon. Hilariteit alom. “Maar ik kan u wel officieel verwelkomen op de 2019-editie van DocLab. God zegene jullie. En God zegene de realiteit.”

Het geinige filmpje was gemaakt door Francesca Panetta en Halsey Burgund van het vermaarde MIT Open Documentary Lab, ter promotie van hun deep fake-project In Event of Moon ­Disaster, dat zijn wereldpremière beleeft op ­Idfa. Panetta en Burgund baseerden zich op de speech die Nixon had moeten uitspreken als de maanlanding op 20 juli 1969 was misgegaan en Neil Armstrong en Buzz Aldrin niet meer op aarde hadden kunnen terugkeren.

De makers lieten de speech inspreken door een acteur en combineerden diens bewegende mond met archiefbeelden van Nixon. In de ­installatie leest de president de speech voor op een zwart-wittelevisie, in een gezellige jarenzestighuiskamer, inclusief driezitsbank, psychedelisch behangetje en sanseveria. Lip synch, niet van echt te onderscheiden. De installatie zet je daarmee aan het denken over de enorme potentie van deep fake en andere nieuwe ­technologieën om de waarheid te verbuigen, verdraaien en te vertroebelen – terecht onderscheiden met de Special Jury Award for Creative Technology.

Bewakingscamerabeelden

De Tolhuistuin, waar Idfa’s podium voor nieuwe vormen van digital storytelling en inter­actieve media deze editie naartoe is verhuisd, biedt onderdak aan een stuk of twintig immersieve kunstwerken, virtualreality-ervaringen en experimenten met kunstmatige intelligentie. The Space Between Us combineert het multi­mediale fotografieproject Land of Ibeji van ­Bénédicte Kurzen en Sanne De Wilde en de interactieve installatie Panopticon van Tong Wu en Barak Chamo. Wie door de tentoonstelling wandelt, ziet zichzelf op een gegeven moment terug op een scherm vol bewakingscamera­beelden.

In het VR-project Rozsypne van Nienke ­Huitenga-Broeren en Lisa Weeda beland je midden in een veld vol zonnebloemen bij Rozsypne, een afgelegen dorpje op het Oekraïense platteland, als daar op 17 juli 2014 de brokstukken van vlucht MH17 terechtkomen. En in The Waiting Room – bekroond met de prijs voor Digital ­Storytelling – laat de Britse ‘multiplatform­kunstenaar’ en regisseur Victoria Mapplebeck je op poëtische doch indringende wijze haar borstkankerbehandeling ervaren in immer­sieve 360-graden VR.

VR Cinema in de Amstelpassage op het Centraal Station. Beeld Nichon Glerum

Er zijn ook projecten en installaties ondergebracht op andere locaties. Eye herbergt Aya­huasca – A Kosmik Journey, waarin de Franse filmmaker Jan Kounen de mogelijkheden verkent van virtual reality om de psychedelische ervaring weer te geven van ayahuasca, een brouwsel dat wordt gebruikt in ceremonies van de Shipibo in de Amazone. In de Amstelpassage op het Centraal Station is een ‘Virtual Reality ­Cinema’, waar onder meer Kounens 22.7ºC en The Waiting Room te zien zijn. Ayahuasca is vanavond ook nog te ervaren in een bijzondere setting in de koepel van het Artis Planetarium.

Afgeragde tandenborstel

Minder complex, maar ook een bijzondere er­varing is Look Inside van Nadja van der Weide. Wie een kaartje heeft weten te bemachtigen wordt naar een huis op de Wallen geleid, waar je met een code de voordeursleutel en een audioset uit een kluis moet halen. Vervolgens ga je het huis binnen. Een echt huis, van iemand die je niet kent, met een vrouwenstem op je koptelefoon als gids.

De vriendelijke stem zegt je je jas en je schoenen uit te doen en nodigt je uit om rond te kijken. In de gootsteen staan wat gebruikte kopjes, op de keukentafel liggen een rode pen en Het Parool, opengeslagen op de puzzelpagina. “Wil je iets drinken?” vraagt de stem. “Je kunt koffie of thee zetten.”

Terwijl de koffie doorloopt, begint de verkenning van het huis. “Wordt er veel gekookt?” vraagt de stem. “Zie je boeken die je zelf ook hebt?” De vrouwenstem dringt aan om kasten te openen en kleren aan te trekken, om op het grote bed in de woonkamer te gaan liggen en zelfs om onder de dekens te kruipen. Ook vraagt ze je een afgeragde tandenborstel beet te pakken, naar je mond te brengen en eraan te ruiken. Hoe ver ga je? Snuffel je rond in de koelkast? Bekijk je de post? Ga je naar het toilet?

“Hoe voel je je nu je hier een tijdje bent?” vraagt de stem als je weer bij de voordeur staat. “Gewoon een bezoeker van een audiotour? Een indringer? Een voyeur? Of een gast die zich thuis mag voelen?”

Ik voelde me vooral heel erg ongemakkelijk toen ik de deur na een dik half uur weer achter me dichttrok.

Idfa DocLab: t/m zondag in de Tolhuistuin

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden