Plus Achtergrond

Deze meisjes zitten vast voor de moord op een mannelijk familielid

In Sunless Shadows, de film waarmee documentairefestival Idfa woensdagavond opent, portretteert de Iraanse regisseur Mehrdad Oskouei tienermeisjes die vastzitten voor de moord op een mannelijk familielid.

“Het hoogtepunt van mijn carrière,” noemt regisseur Mehrdad Oskouei (50) het dat zijn film Sunless Shadows woensdagavond de 32ste editie van documentairefestival Idfa opent. De Iraanse filmmaker heeft een flinke geschiedenis met het festival, waar hij voor het eerst kwam in 2000, toen zijn debuut My Mother’s Home, Lagoon er was geselecteerd voor de kortefilmcompetitie.

In de loop der jaren werden de meeste van zijn films er getoond, won hij er een prijs (voor The Last Days of Winter in 2011) en zat hij er in een jury. Dat Sunless Shadows nu als openingsfilm is geselecteerd, is de kers op de taart.

Maar op zijn lauweren rusten kan de filmmaker nog niet: “Het echte succes komt voor mij als ik toestemming krijg om mijn volgende film te maken. Pas als die film af is, kan ik achterover leunen. Dat wordt een film over volwassen gevangenen, en het moet het slotstuk worden van mijn gevangenisverhaal.”

Mehrdad Oskouei. De Iraanse regisseur (50) maakte eerder de documentaires Starless Dreams en De andere kant van de boerka, over zelfmoord onder vrouwen in Zuid-Iran. Beeld Patrick Hamilton/AFP

Sunless Shadows is de vierde film op rij die hij maakte in een jeugddetentiecentrum in Teheran. “Elke keer dat ik er een film maakte, vond ik er meteen ook weer een volgend verhaal,” legt Oskouei uit. In Sunless Shadows draait het om een klein groepje celgenoten: tienermeisjes die allemaal vastzitten voor de moord op een mannelijk familielid – hun vader, echtgenoot of zwager.

Zijn fascinatie voor gevangenissen stamt uit zijn eigen familieverleden. “Zowel mijn vader als mijn grootvader heeft om politieke redenen in de gevangenis gezeten. Daardoor denk ik al mijn hele leven veel na over gevangenissen – wat betekent het om mensen vast te zetten, wat denken en voelen die mensen daar?”

Tien maanden cel

Ironisch genoeg hangt de regisseur inmiddels zelf een gevangenisstraf boven het hoofd. Hij werd veroordeeld tot tien maanden cel vanwege zijn vorige film Starless Dreams, maar is nog op vrije voeten zolang het beroep loopt; de uitspraak wordt in april verwacht.

Ook die film maakte hij op de meisjesafdeling van de jeugdgevangenis, en ook daarin schemert door dat het bestaan binnen de vier muren van hun cel voor deze meisjes in veel opzichten vrijer is dan het leven daarbuiten. Maar het specifieke onderwerp van zijn nieuwe film stelde Oskouei voor nieuwe uitdagingen. “Wanneer je iemand hebt vermoord die zo dicht bij je staat, een familielid, dan is het onmogelijk om daarover te praten. Dus ik moest een andere manier vinden om de meisjes zo ver te krijgen hun verhaal toch te vertellen.”

Klein lijstje vragen

Zijn oplossing was even simpel als doeltreffend: hij liet de meisjes alleen met een camera, met een klein lijstje vragen en het verzoek een boodschap voor hun moeders op te nemen. Het levert indrukwekkende momenten op, vol ingehouden verdriet en woede. “We filmden ook boodschappen van de moeders aan hun dochters, maar die hebben we niet in de film gebruikt. Ze waren te sentimenteel; de dochters bleken sterker dan de moeders.”

Oskouei is bewust terughoudend met grote emoties op het scherm, omdat hij wil dat het publiek zelf iets kan voelen bij de verhalen van zijn hoofdpersonen. “Niet te dichtbij en niet te veraf – dat is mijn stijl. Ik wil de emoties van mijn personages delen, maar tegelijk enige afstand houden. Het is een simpel verhaal, over mensen die lijden en geen stem hebben. Dat is wat ik al mijn hele leven probeer te doen: een stem geven aan mensen die niet gehoord worden.”

In dat doel werd hij altijd gesteund door zijn vader, vertelt Oskouei, maar die overleed enkele maanden geleden. “Het is een zware tijd. Toen ik in 2000 voor het eerst een film op Idfa had draaien, publiceerde de dagkrant van het festival een interview met me. Mijn vader heeft dat al die jaren bewaard; het artikel hing ingelijst boven zijn bed. Na zijn dood stuitte ik weer op dat bericht aan zijn muur, en kort daarna belde Idfa me met het goede nieuws. Je weet nooit, misschien was het een boodschap van mijn vader.”

Idfa: t/m 1 december op diverse locaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden