PlusAchtergrond

Deze kunstmanifestatie gaat dit jaar wél door

Ondanks de coronacrisis strijkt de nomadische kunstmanifestatie Manifesta voor de 13de editie neer in Marseille. ‘We moesten het in Marseille sowieso van de lokale bevolking hebben.’

Manifesta in Marseille kan in augustus toch van start gaan.Beeld Manifesta

Manifesta, de kunstmanifestatie die elke twee jaar in een andere stad of streek in Europa is, is deze zomer in de Franse stad Marseille. Dat is uitzonderlijk, want de meeste grote festivals en internationale exposities hebben de bakens verzet naar 2021.

Manifesta gaat dit jaar wél door, maar later en met een aangepast programma. Hedwig Fijen, directeur van Manifesta, kreeg in februari al door dat de zaak uit de hand liep. Fijen, een veelvlieger (‘ik ben Platinum Plus’), reisde eind februari voor het laatst naar Marseille. “Toen ik in Amsterdam terugkwam, was Frankrijk al in een lockdown. Het was alsof ik een andere wereld instapte. Mensen in Nederland namen het nog helemaal niet serieus.”

Manifesta zou 6 juni opengaan. Dat lukt niet, maar toch gaat de biënnale door. De eerste onderdelen openen op 28 augustus. “De belangrijkste reden is dat wij niet zo’n manifestatie zijn als de Biënnale in Venetië of de Documenta in Kassel. Daarvoor springen kunstenaars in de laatste drie maanden allemaal in het vliegtuig en worden allerlei transporten in werking gezet. Wij werken jaren van tevoren.”

Bezoekers uit de regio

En belangrijker: Manifesta trekt volgens Fijen voornamelijk bezoekers uit de regio. “We zoeken al jaren samenwerking met lokale instituten. Bij vorige edities kwam 70 procent van de bezoekers uit de buurt van bijvoorbeeld Palermo, Zürich, Sint-Petersburg. 20 procent zijn buitenlandse bezoekers – voornamelijk professionals uit de kunstwereld. Dus we moesten het in Marseille sowieso van de lokale bevolking hebben.”

Fijen ziet Marseille als een soort prisma van de wereld. “We bezoeken asielzoekerscentra in steden om een scherpe blik te krijgen hoe de wereld in elkaar zit. Dus die steden zijn een soort spiegel. De vorige editie was in Palermo en Marseille is een vergelijkbare stad. Een verbinding tussen noord en zuid, een havenstad die geconfronteerd wordt met migratie, een van de grootste problemen van onze tijd. Ze hebben er te maken met sociale ongelijkheid, met ecologische problemen. Veel problemen die zich in de wereld voordoen bundelen zich in een stad als Marseille. We gaan graag naar dergelijke steden, waar je de grenzen op kunt zoeken. Waar kunst kan gaan schuren.”

Manifesta 13 Marseille bestaat uit drie programmaonderdelen. De hoofdtentoonstelling heet Traits d’union en is samengesteld door Alya Sebti, directeur van de ifa Gallery in Berlijn, Katerina Chuchalina, hoofdcurator van de V-A-C Foundation in Moskou en Venetië, en Stefan Kalmár, directeur van de ICA in Londen. Deelnemende kunstenaars, filmmakers en collectieven zijn onder anderen Peter Fend, Tuan Andrew Nguyen, Lukas Duwenhögger en Black Quantum Futurism. De lijst bevat geen Nederlandse kunstenaars, hoewel Pauline Curnier Jardin deels in Amsterdam woont. Ook het werk van historische schrijvers als Arthur Rimbaud en Georges Bataille wordt belicht, vooral hun activiteiten tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ideeën gelanceerd

Dit onderdeel start op 28 augustus en zal voor een groot deel voortborduren op een boek dat het Rotterdamse architectenbureau MVRDV ontwikkelde over de specifieke stedenbouwkundige situatie van Marseille. Op basis daarvan zijn ideeën gelanceerd voor de lokale bevolking en de gemeenteraad.

Daarnaast is er het programma Le Tiers, dat speciaal bedoeld is voor de inwoners van Marseille. Delen van dat onderdeel gaan 12 juni van start. Het derde onderdeel, Les Parallèles du Sud, vindt plaats bij verschillende culturele instellingen in Marseille en de omliggende regio. In dat programmaonderdeel participeren internationale deelnemers.

Er was volgens Fijen geen druk vanuit de stad om de hele manifestatie naar volgend jaar te verplaatsen. “In Frankrijk wordt de cultuur niet door de politiek in de marge gedrukt, zoals wellicht door sommige partijen in Nederland. Voor politici is Manifesta ook een teken van hoop, een mogelijkheid om te discussiëren over de toekomst van de stad. Wat willen we met elkaar, hoe willen we samenleven in een maatschappij na Covid-19 en hoe gaan we om met de publieke ruimte?”

Veel onderdelen in Marseille gaan dus waarschijnlijk door, maar in eigen huis moet Manifesta uitkijken naar een nieuw kantoor. Manifesta is nu gevestigd in het pand Herengracht 474. Het Prins Bernard Cultuurfonds is de eigenaar van het grachtenpand.

Fijen: “Ik vind het wel interessant om zaken te delen, dus misschien is er een instelling in Amsterdam waarmee we een ruimte kunnen delen.”

Manifesta 13: 28/8 t/m 29/11 2020 in Marseille

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden