Plus Achtergrond

Deze kunstenaar bouwt huizen van 2 bij 2 voor vluchtelingen

Sinds de dood van zijn vader in 1979 bouwt kunstenaar Joseph Sassoon Semah op verschillende plekken in de wereld ‘huizen’. Beeld Lin Woldendorp

Joseph Sassoon Semah bouwt ‘huizen’ voor vluchtelingen, ontheemden en verbannen Joden ­tijdens zijn kunstmanifestatie On Friendship. Drie van deze huizen staan in Bagdad, Jeruzalem en Amsterdam.

Op het bleekveld van de Hermitage staat een steriel, vierkant huis, opgebouwd uit witte celbetonblokken. Het huis heeft een dak, een open raam en een deur en is vanwege zijn kleine afmeting – 2 x 2 x 2 meter – slechts geschikt voor één persoon. De deur heeft de vorm van de Hebreeuwse letter chet, het raam van de letter jod. Samen vormen ze het woord chai: leven.

MaKOM in MaKOM heet het huis, wat een plaats in een plaats betekent. “Dit huis is een plek voor alle mensen die in ballingschap leven en die hun eigen stek in hun geboorteplaats missen,” zegt de 71-jarige in Bagdad geboren Joodse kunstenaar Joseph Sassoon Semah, die in 1981 naar Amsterdam is gekomen.

Antichambre

“Ik kwam zelf als gast naar Nederland. Met dit project ben ik gastheer geworden voor mensen die na mij kwamen, zoals de Syrische vluchtelingen,” zegt Sassoon Semah, die op tweejarige leeftijd met zijn ouders en 125.000 Joden uit Bagdad naar Israël werd getransporteerd. De kleinzoon van Bagdads opperrabbijn Sassoon Kadoori belandde uiteindelijk via Londen, Parijs en Berlijn in Amsterdam.

Naast het huis op het bleekveld staat een klein vierkant bouwsel. “Het is een antichambre,” zegt Sassoon Semah, “een plek waar je je kunt terugtrekken uit de buitenwereld en waar je je kunt wijden aan diepere gedachtes. In deze wereld draait alles om geld, maar het is ook belangrijk om je te bezinnen.”

Sinds de dood van zijn vader in 1979 bouwt de kunstenaar op verschillende plekken in de wereld ‘huizen’. Dit jaar stonden zijn huizen in Genua en Berlijn. Volgend jaar komt er een in de Kunsthalle in Bern en het Kunst­museum in Den Haag. “Ze staan symbool voor een veilige plek. Ontheemden kunnen zich er veilig voelen. Mijn wens is om dergelijke huizen ook in onder meer Egypte, Marokko, Tunesië en Noord-Amerika neer te zetten.”

Het huis ‘MaKOM in MaKOM’ in Amsterdam maakt deel uit van zijn kunstmanifestatie met de lange titel On Friendship/(Collateral Damage) III – The Third GaLUT: Baghdad, ­Jerusalem, Amsterdam, waarvoor hij 36 architectonische modellen ontwierp. Twee identieke huizen staan in Bagdad en Jeruzalem. “De drie steden zijn van oudsher gastvrije en tolerante toevluchtsoorden.”

Het huis in Bagdad staat tegenover de synagoge Meir Tweig van zijn grootvader. “In Bagdad zijn grote demonstraties tegen de regering van premier Adil Abdul-Mahdi. Elke dag vallen er doden, mensen hebben geen huizen meer. Mijn huis is een symbolische plek voor de jonge generatie in Bagdad en ook voor de destijds getransporteerde Joden uit Bagdad.”

Geroezemoes

Tijdens de Museumnacht op 2 november wordt bij zijn kunstmanifestatie een performance georganiseerd. In de foyer van de Hermitage spelen musici verschillende muziekstijlen. Een pianist speelt het werk van Beethoven. Een luitspeler brengt Arabische melodieën en een accordeonist trieste Joodse muziek ten gehore.

“Het wordt een kakofonie van geluid dat doet denken aan het geroezemoes in een sjoel,” zegt Linda Bouws, medeorganisator van de kunstmanifestatie. “Ze spelen dwars door elkaar heen. Een voormalig solodanseres van Het Nationale Ballet danst op de muziek en verschillende personen lezen in allerlei talen gedichten van Joseph voor. Joseph zelf is de dirigent die uiteindelijk alle performers naar het huis op het bleekveld brengt.”

In het huis zelf leest Emile Schrijver, directeur van het Joods Cultureel Kwartier het gedicht Corridors (Gangen) van Sassoon Semah voor over diens eigen ballingschap: en dit is het kruispunt/ en dit zijn de jaren die niet ophielden/ met voorbijgaan/ en al die tijd wou ik naar huis/home.

Sassoon Semah: “Mijn gedicht gaat over de dood van mijn vader. Door zijn dood realiseerde ik me in de gangen van het ziekenhuis dat ik in ballingschap leefde.”

De performance op 2 november in de ­Hermitage begint om 19.30 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden