Plus

Deze kop werd me aangeraden door een collega

Nieuwsbrieven, staff picks, Discover Weekly: steeds meer diensten raden ons aan wat we moeten lezen, doen en kijken. Journalist Joep School (23) onderzoekt hoe het leven eruitziet als je alles voor je laat beslissen.

Joep is op date met Monique, een match die hem is aangeraden door app Happn. Beeld Mats van Soolingen
Joep is op date met Monique, een match die hem is aangeraden door app Happn.Beeld Mats van Soolingen

Kiezen. We doen het de hele dag. Als je 's ochtends opstaat, begint het met wat je aantrekt en het houdt pas op als je je laptop hebt dichtgeklapt, je telefoon hebt weggelegd en je je ogen weer sluit.

Ergens denk ik dat al die keuzes me best goed afgaan. Ik probeer te allen tijde minstens een stem te hebben in de kleding die ik draag, de muziek waar ik naar luister en met wie ik op date ga. Meestal lukt dat. Vaak genoeg loopt het een beetje zoals het loopt - ik ben groot fan van de daghap in eetcafés, minimale keuzestress.

Dagelijks krijgen we van alle kanten informatie aangeboden van apps, websites en andere diensten. Veelal gebeurt dat op basis van je gedrag in het verleden. Zoals de kastelein van je stamkroeg alvast je favoriete biertje klaarzet als je binnenkomt, zo selecteert muziekdienst Spotify in Discover Weekly de muziek die je wellicht interessant vindt, raadt Netflix nieuwe series aan, zoekt date-app Happn op basis van je locatiegegevens in de buurt naar potentieel interessante contacten en mengt Facebook events die mogelijk bij je passen tussen de andere posts op je tijdlijn.

Ben je bereid iets te betalen, dan gaat het verder: Hello Fresh brengt maaltijdboxen met recepturen rond en The Cloakroom gaat op basis van je voorkeuren en je Facebookprofiel op zoek naar de juiste aanvullingen voor je garderobe. En dat is nog een kleine greep uit de aanbevelingen die je op een gemiddelde dag voor je kiezen krijgt.

De vraag: wat gebeurt er als je je door de diensten laat leven? Wordt je hoofd een stuk leger als je niet zélf alle keuzes hoeft te maken? Dat ga ik een kleine week proberen.

undefined

Maandag
Een week eerder heb ik met personal shopper Laurens contact gehad over mijn kledingstijl. Draag ik vaker business casual of ben ik meer van de vintage smart sporty-stijl? Mijn taille, hobby's en persoonlijke foto's zijn nodig om drie outfits samen te stellen die bij mij passen.

Als ik voor de spiegel sta in mijn nieuwe kloffie, zie ik een slap aftreksel van een paspop. Alles matcht met elkaar. Het beige van de chino komt terug in een accent van de blauwe schoenen en exact die kleur blauw komt weer terug in een patroontje op het witte overhemd. Het oogt wat stijfjes, maar duidelijk is het wel.

En ik bevind me in goed gezelschap. Zoals The Cloackroom mij de kledingkeuzestress ontneemt, zo draagt Facebook-oprichter Mark Zuckerberg elke dag een zelfde grijze T-shirt, omdat hij zijn energie niet in zaken wil steken die ondergeschikt zijn aan zijn werk. Ik bedoel maar.

's Avonds levert Hello Fresh het maaltijdpakket af. Het wordt kipgyros met salade van een lange witte wortel - die blijkt rettich te heten. Bij het snijden van de rettich raak ik bijna mijn vingers kwijt door toedoen van de messen die me eerder werden aanbevolen door Albert Heijn, maar over de maaltijd geen klachten. Die staat netjes binnen een half uur op tafel - precies zoals de receptuur belooft.

undefined

Is je leven laten sturen de toekomst?
“Keuzestress is een relatief nieuw verschijnsel. Er valt nu veel meer te kiezen. Honderd jaar geleden koos je niet waar je wilde wonen, je woonde waar je werd geboren,” zegt dr. Jasper Winkel (cognitieve neurowetenschap, UvA). Of het varen op diensten en apps daarom de toekomst is? “Dat zou wel kunnen, alleen kom je dan op een gegeven moment in een cirkel van zelfbevestiging terecht. De algoritmen van Facebook en Netflix werken zo dat ze je aanbevelingen doen op basis van wie jij het afgelopen jaar of de afgelopen tien jaar bent geweest. Uiteindelijk zul je nieuwe keuzes moeten maken om nieuwe dingen te blijven ontdekken.”

Joep laat zijn muziekkeuze leiden door Discover Weekly van Spotify. Beeld Mats van Soolingen
Joep laat zijn muziekkeuze leiden door Discover Weekly van Spotify.Beeld Mats van Soolingen

Dinsdag
Wat is Discover Weekly een fenomenale uitvinding. Geen enkel nummer dat Spotify uitzocht is een kwelling voor het gehoor. Het enige nadeel: de lijst herbergt maar dertig platen en aangezien ik de hele avond muziek luister, vindt een van mijn huisgenoten het na drie keer hetzelfde nummer wel mooi geweest.

Op Facebook komt de finale van Wie is de Mol? op zaterdag voorbij, omdat er vrienden geïnteresseerd zijn in het evenement. Ik klik op 'Deelnemen'. Maar is dat eigenlijk geen keuze? Al op dag twee loop ik als een paranoïde idioot af te wegen wat nu wel en wat nu niet onder het kopje 'initiatief nemen' valt. Mijn hoofd wordt eerder voller dan leger.

Het enige wat echt voor minder keuzestress zorgt, is het eten. Vanuit werk fiets ik rechtstreeks naar huis, de rond etenstijd overvolle Albert Heijn sla ik over. Overdag eet ik de daghap in de kantoorkantine.

undefined

Woensdag
Op Blendle lees ik over Islamitische Staat, filmregisseur Francis Ford Coppola en Johan Cruijff, maar ik ontdek dat de Blendle-nieuwsbrief niet toereikend is voor mijn dagelijkse portie nieuws. Dat moet anders, dus besluit ik Paper te gebruiken, een dienst die de beste stukken van de Volkskrant, Het Parool, Trouw en AD selecteert. Dat moeten we hebben; wat minder blinde vlekken.

undefined

Donderdag
Date night! Een collega raadt me aan eens naar Married At First Sight te kijken op tv - een programma op RTL4 waarin wekelijks twee wildvreemde mensen met elkaar trouwen omdat ze 'volgens wetenschappers' goed bij elkaar passen. Misschien iets voor de toekomst, maar deze week heb ik de hulp ingeroepen van Happn.

Via de app ben ik rechtstreeks in de armen van Monique van 22 gewandeld. Verder weet ik nauwelijks iets van haar, behalve dat onze paden kruisten op de Eerste Van der Helststraat. Ook hebben we één gemeenschappelijke vriend en veertien gedeelde interesses. Er zijn dates geweest waarbij de juffrouw in kwestie en ik dat aantal niet haalden, dus reden genoeg voor flink wat opportunisme.

Op haar aanraden spreken we af bij een eetbarretje in De Pijp - de maaltijdbox laat ik links liggen. Ze is wel een heel stuk langer dan ik ben, maar dat was geen voorkeursmogelijkheid bij Happn. De ober stelt voor oesters te nemen, wij volgen gehoorzaam. Deze manier van varen op andermans aanbevelingen staat me aan. Na nog een aantal biertjes in een ander kroegje keren we beiden huiswaarts.

undefined

Joep eet rettich met Hello Fresh Beeld Mats van Soolingen
Joep eet rettich met Hello FreshBeeld Mats van Soolingen

Vrijdag
Tot nu toe heb ik de hele week zonder televisie geleefd - wat absoluut een verademing is. Voor Netflix heb ik nog nauwelijks de tijd genomen, maar net deze ochtend valt De Nieuwsbrief Van Het Jaar binnen. Het nieuwe, vierde seizoen van House of cards is in één keer beschikbaar.

Einde vrijdag.

undefined

Zaterdag
De slotdag van het experiment. 's Avonds bezoek ik de finale van Wie is de Mol? bij Vondel CS. Facebook raadde het me aan op basis van mijn geschiedenis, maar ik voel me niet helemaal op mijn plaats tussen de schreeuwende Molloten.

Ondanks dat ben ik in mijn rol gegroeid. Voelde het in het begin nog benauwend dat ik nauwelijks mocht kiezen, nu geeft het best wat rust om me bij de hand te laten nemen door een aantal vaste pijlers. Geen klik op elk artikellinkje op Twitter, geen impulsieve avondactiviteiten waar je later spijt van krijgt en geen doelloos gezap op de bank. En er zat nauwelijks een aanbeveling tussen die totaal niet paste.

Toch heb ik de regie niet helemaal kunnen loslaten: ik kon zelf kiezen in welke volgorde ik de maaltijden at, ik kon zelf aangeven welk meisje het meeste indruk op me maakte in de Happn-lijst en ook koos ik zelf om een extra nieuwsstroom aan te boren.

Gelukkig veinzen de diensten geen volledigheid. Ze willen juist een handvat zijn in de dagelijkse vloedgolf aan informatie. En op die manier is het best prettig: het maakt de keuzemogelijkheden beperkter.

De sociale wetenschappers Mark Lepper en Sheena Iyengar deden daar in 2000 al onderzoek naar. Hun conclusie: een te grote keuze kan frustrerend en demotiverend werken. Een te groot aanbod kan zelfs leiden tot helemaal geen keuze. Jasper Winkel, die in 2014 aan de UvA promoveerde op de afweging tussen snel en nauwkeurig beslissen, bevestigt dat. "Uit onderzoek blijkt dat wij mensen niet in staat zijn om een set met honderden opties te filteren. Vaak weten we best wat we willen lezen of kijken, maar door de aanwezigheid van tientallen 'verkeerde' opties, belanden we toch bij een 'mindere' optie."

"Dat voorkomen, is trainbaar. Breng het aantal opties terug door weg te strepen wat je niet wilt. Herhaal dat proces tot je een afgewogen keuze kunt maken. Dat principe hebben diensten als Netflix en Blendle goed begrepen."

Voor mij is er nu weer complete keuzevrijheid: vanaf heden kan ik impulsief naar de kroeg en 's avonds pizza eten. Al denkt Hello Fresh daar anders over - op de laatste dag valt een mailtje binnen waarin staat dat er minimaal twee keer een maaltijdbox moet worden afgenomen voordat je de dienst kunt opzeggen. Zucht.

Dit is deel 4 van de serie 'Toekomstige stad'. Lees ook deel 1 (interview met planoloog Zef Hemel), deel 2 (Hoe praten we in de toekomst met elkaar?) en deel 3 (De toeristische druk verlichten? Leg nieuwe straten aan).

Joep kijkt wat Netflix hem aanraadt. Beeld Mats van Soolingen
Joep kijkt wat Netflix hem aanraadt.Beeld Mats van Soolingen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden