PlusAchtergrond

Deze docuserie laat zien: er is meer dan olie, cocaïne en soja in de Amazone

Steeds meer mensen, steeds minder regenwoud. Dat is te zien in docuserie De Amazone, maar de makers weten meer veelzijdige verhalen uit het gebied te halen.

Traditionele leefwijzen verliezen terrein in het Amazone-gebied.

De vlammenzee die over de Amazone raasde wakkerde het afgelopen jaar wereldwijd verontwaardiging aan over het beleid van Jair Bolsonaro, sinds 2018 president van Brazilië.

Researcher Adelheid Kapteijn voelde die verontwaardiging al langer, en stelde daarom drie jaar geleden de docuserie De Amazone voor. De zesdelige reeks kwam er in samenwerking van tv-producent De Haaien en omroep BNNVara, geregisseerd door Michiel Cotterink.

Kapteijn vraagt aandacht voor het Amazonegebied, dat al veel langer wordt aangetast. “Vorig jaar stond iedereen enorm te gillen over de branden die woedden in de Amazone, en over het beleid van Bolsonaro dat daartoe leidde. Maar dit gebeurt al jaren, en niet alleen in Brazilië. Dat dit drama zich onttrekt aan het oog van de wereld, is de reden voor deze documentaire.”

Oliewinning

In de serie reist presentatrice Sandra Korstjens, correspondent in Latijns-Amerika voor RTL Nieuws, door het Amazonegebied: 5,5 miljoen vierkante kilometer regenwoud, verspreid over negen landen. Op zoek naar persoonlijke verhalen van de inwoners bezoekt ze in Ecuador de Waorani, een inheems volk dat in een strijd met de staat is verwikkeld. De overheid wil in hun leefgebied olie uit de grond laten halen.

Dat is in de twintigste eeuw al gedaan door Texaco, met een milieuramp als gevolg. De rivieren raakten extreem vervuild, maar veel inwoners wisten dat niet en bleven eruit drinken. Dat leidde tot vergiftigingen en in een aantal gevallen tot de dood. Een man vertelt Korstjens over zijn zoon, die overleed nadat hij in de rivier gezwommen had. “Olie wordt door iedereen gebruikt, maar voor ons betekent het alleen ziekte en dood.”

Ook zijn zwangere vrouw dronk van het water. De baby overleed drie maanden na de geboorte. De olieput die dit drama veroorzaakte is niet meer in gebruik. De put vervuilt tot op de dag van vandaag het water. “Dit is het Tsjernobyl van de Amazone,” zegt de man bitter.

Er is weerstand tegen oliemaatschappijen als Shell en Texaco, maar het verhaal heeft ook een andere kant. Olie is de belangrijkste inkomstenbron van Ecuador, het is een oliestaat geworden. In de documentaire hoort Korstjens een dichter uit het dorpje Shell aan (inderdaad vernoemd naar de oliegigant). Hij draagt een lovend gedicht voor over de oliemaatschappij.

Afhankelijk

Kapteijn: “Die andere kant wilden we ook heel graag laten zien. Je bent al snel geneigd om te denken dat medewerkers van oliemaatschappijen in Ecuador, of sojaboeren in Brazilië, de slechteriken zijn. Maar die mensen zijn afhankelijk van de grondstoffen, ze kunnen niet anders. Het is ook belangrijk om hun verhaal te horen.”

Naast de olievervuiling in Ecuador, besteedt de serie ook aandacht aan de situatie van sojaboeren in Brazilië, goudzoekers in Suriname en illegale cocaplukkers in Colombia. Vooral die laatste groep maakte indruk op Kapteijn. Ze kwam te weten dat de cocateelt in Colombia enorm gestegen is sinds het vredesakkoord tussen de verzetsbeweging Farc en de overheid getekend is.

“Sinds de ontwapening van de Farc hebben splintergroeperingen de teelt overgenomen. De inwoners zijn er nog steeds afhankelijk van, het is hun enige manier om een inkomen te vergaren. Zolang de overheid niets doet, moeten ze wel illegaal coca plukken om te overleven.”

Met de zesdelige documentaire hoopt Kapteijn bewustzijn te creëren. Ze heeft niet de illusie dat kijkers minder gaan autorijden, vliegen of cocaïne snuiven. Als de serie mensen aan het denken zet, is dat al een stap in de goede richting, aldus de researcher. “We willen laten zien wat er aan de hand is, mensen mogen vervolgens hun eigen conclusies trekken.”

De Amazone, vanaf zondag wekelijks op NPO 2 vanaf 20.35 uur. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden