PlusBoekrecensie

Debuutbundel Ik zeg Emily blijft steken bij koortsachtig verlangen

Yentl van Stokkum. Beeld Jan Reinier van der Vliet
Yentl van Stokkum.Beeld Jan Reinier van der Vliet

Emily Brontë, de middelste van de drie Brontë-zusters, was misschien wel de interessantste figuur, al was het maar omdat over haar het minst bekend is. Ze schreef de duistere klassieke gothic novel Wuthering Heights (1847), was introvert, op ­zichzelf en stierf net als haar andere zussen jong, op dertigjarige leeftijd. Niet gek dat Yentl van Stokkum (1991) een fascinatie voor haar opvatte. In haar debuutbundel Ik zeg Emily ­probeert ze in de huid van Brontë te kruipen.

In het openingsgedicht, waarvan de lange titel tevens de eerste zin is – Het verhaal waarin ik bezeten van Emily raak verschilt afhankelijk van de dag waarop ik het vertel – gaat Van Stokkum langs de verschillende versies. In de laatste kijkt de ‘ik’ naar haar handen en ‘weet dat mijn handen mijn handen niet meer zijn/daar niet van in paniek raak/zeker weet/ik ben niet wie ik dacht/er zijn versies waarin het persoonlijk wordt’.

Alles tussen liefde en moord

Die verwijzing naar horror is een van de kenmerken van de gothic novel, waar de bundel mee flirt. Zo zijn er ook: het gekmakende (romantische) verlangen naar de ander, een hang naar het bovennatuurlijke (er wordt een paragnost geraadpleegd, er worden seances gehouden, tarotkaarten getrokken) en gotische verwijzingen naar zwarte kraaien.

Obsessie is een prachtig uitgangspunt dat de verbeelding prikkelt en de spanning opdrijft: alles tussen liefde en moord is mogelijk. In stilistisch opzicht maakt de dichter gebruik van opsommingen en veel herhalingen, die het koortsachtige verlangen van de verteller benadrukken. Dat verlangen om Emily te worden is groot en weet Van Stokkum heel goed over te brengen: ‘ik ben een liefhebber ik ben een lezer ik zuig je in mij op ik herhaal je woorden’. Uit naam van Emily stort de verteller zich ook op de personages uit Wuthering Heights (‘dit is een gedicht waarin ik Heathcliff ben’).

Quasidiepzinnige wijs­heden

De verhalende bundel kent veel eenheid, maar ook veel eenduidigheid en hoewel de dichter met behulp van quasidiepzinnige wijs­heden soms een sluier probeert op te werpen ‘en in de vertraging ligt tederheid besloten/als een belofte’, zijn er te vaak van die uitleggerige (letterlijke) zinnetjes, zoals ‘Ik ben (..) lichtelijk bezeten’. Tja, een andere conclusie kon de lezer niet trekken. Het uitgangspunt van de bundel is ­fantastisch, maar dichter en verteller lijken te blijven steken bij het verlangen. Wat ligt daarachter verscholen? Zo’n verhalende dichtbundel met een knipoog naar de gotische roman, vraagt om meer ingrepen om de spanning vast te houden. De belofte is er, nu nog een stap verder.

Ik zeg Emily. Beeld
Ik zeg Emily.

Poëzie

Yentl van Stokkum
Ik zeg Emily
Hollands Diep, 94 blz.
€ 21,99

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden