PlusInterview

Debutant Vincent Merjenberg: ‘De duistere kanten van de mens boeien me’

Met De grijzen schreef Vincent Merjenberg een debuutroman over de grote thema’s die hem raken, geïnspireerd door de grote Zuid-Amerikaanse schrijvers.

Vincent Merjenberg liet zich voor zijn debuutroman inspireren door het magisch-realisme van Zuid-Amerikaanse schrijvers. Beeld Nosh Neneh
Vincent Merjenberg liet zich voor zijn debuutroman inspireren door het magisch-realisme van Zuid-Amerikaanse schrijvers.Beeld Nosh Neneh

De setting is onbestemd: die naamloze, verstorven grensstad waar de muur die het zuidelijke land van het noordelijke land scheidde inmiddels open is en bij de aanleg van metrotunnels in de buitenwijken ‘vondsten’ worden gedaan waar niemand over praat. Lichamen van mannen, vrouwen en kinderen, met grote kracht samengeperst, rechtop in de aarde.

Het is de jonge journaliste Lena die in De grijzen van Vincent Merjenberg (37) vanuit de hoofdstad naar die grensstad wordt gestuurd om onderzoek te doen; een oude collega is dan al verdwenen, net als haar vader die haar vroeger meenam op zijn reportagereizen, maar ze heeft diens aantekeningen als uitgangspunt.

Jongensprostituees

Er is een oude schrijver die terugblikt op de jaren dat de grens nog dicht was en hij roem verwierf met zijn boek De oversteek, ‘ingraafjournalistiek’ over mensensmokkelaars. Er blijkt een sinistere ondergrondse samenleving te bestaan van jongensprostituees. En er is een mysterieuze verhaallijn – als een volledig boek-in-het-boek, over een vreemdeling die onder een modderstroom bedolven dorpsbewoners als standbeelden herschept met hulp van een door zijn moeder verlaten jongetje.

Een ambitieus debuut, dat is wat Merjenberg voor ogen stond. “Gedurfd, gelaagd. Al klinkt dat misschien een beetje pretentieus,” aldus Merjenberg. “Ik houd zelf van grootse verhalen over grote thema’s: schuld, kwaad, geweld. De duistere kanten van de mens boeien me. En ik ben beïnvloed door de schrijvers die ik zelf het liefst lees uit de Zuid-Amerikaanse literatuur. Ik wilde een boek schrijven dat ik zelf graag zou willen lezen.”

Uitgangspunt toen hij begon met schrijven was het raadsel van die vondsten – een raadsel dat wordt opgelost maar, net als bij de Zuid-Amerikaanse magisch-realisten, ook weer niet. Al meteen bij aankomst in de betonnen stad krijgt Lena te horen dat ‘de dingen uit het verleden altijd verborgen zullen blijven of, wanneer ze dan toch aan de oppervlakte komen, niet verklaard kunnen worden.’

Als schrijver heeft Merjenberg zich laten meevoeren met zijn hoofdpersoon Lena die in de grensstad een thuis vindt. “Ik kon me erg identificeren met deze jonge vrouw die een kick krijgt van een heel nieuw leven beginnen. Je komt in die stad, hoe begin je, waar begin je? Zij probeert koste wat kost een kloppend, rond verhaal te krijgen. Maar ik merkte dat het niet zo zit; veel dingen zijn onverklaarbaar en onduidelijk. Je kunt haar zoektocht goed volgen, het is het meest lineaire en plotgestuurde deel van mijn boek. Maar door die andere personages weet je als lezer meer en denk je: klopt dit allemaal wel?”

Op een gegeven moment leefde hij zelf in die stad, zegt Merjenberg, was die levensecht geworden. “Ik houd van verdwalen en dolen en van grimmige plekken, ik merkte dat dat een beetje een eigen leven ging leiden. De stad ontstond voor mijn ogen en dat ben ik gaan uitwerken en tekenen, dat was sturend en stuwend voor het schrijven.”

Vluchtelingenproblematiek

Het boek raakt aan de hedendaagse vluchtelingenproblematiek. “Toch zie ik het meer als een psychologische dan politieke roman. Waar het mij om gaat: in hoeverre ben je medeplichtig als je niet in het geweer komt tegen misstanden? Het gaat niet direct over de Middellandse Zee of de muur van Donald Trump. Maar achteraf kan ik wel zeggen dat ik een boek heb geschreven over de grote vragen van deze tijd.”

En dat maakt zijn boek, al gaat het niet over hem persoonlijk, toch heel persoonlijk. “Mijn fascinatie voor het kwaad, ik ken schuldgevoel, schaamte, verlatingsangst, melancholie, ken zelfs zwarte fantasieën over mijn vrouw en kind in de steek laten – zoals al mijn personages in dit boek in de steek zijn gelaten, of hun naasten verlaten. Ik heb toen mijn boek af was moeten constateren dat de dingen waar mijn personages mee worstelen uitermate belangrijk voor me zijn. Dat klinkt misschien somber, maar ik denk eigenlijk dat ik juist een optimist ben. Een softie die niet in staat is gewoon zijn schouders op te halen, en met dit boek geprobeerd heeft grip te krijgen op wat moeilijk is om mee te leven.”

Vincent Merjenberg, De grijzen, Atlas Contact, €22,99, 336 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden