PlusInterview

Debutant Margriet Veldhuis: ‘Dit verhaal móest ik schrijven’

In Margriet Veldhuis’ debuutroman Dan Niet trekt een jonge moeder zich een maand terug op Texel om erachter te komen waar het mis is gegaan in de relatie met haar eigen moeder.

Debutant Margriet Veldhuis: ‘Dit is geen zelfhelpboek geworden.’ Beeld Daniel Cohen

Op de heetste dag van het jaar, Johanna is net bevallen van haar eerste kind, bereikt de frictie tussen Johanna en haar moeder een kookpunt. Waar Johanna dacht dat het gedeelde moederschap haar en haar moeder dichter bij elkaar zou brengen, wordt de grootte van de kloof tussen hen juist pijnlijk duidelijk wanneer het kraambezoek tot een breuk tussen hen leidt. Vijftien jaar later besluit ze zich voor een maand aan haar eigen gezin en andere verplichtingen te onttrekken en via herinneringen aan het oude gezinsleven naar antwoorden te zoeken.

Veldhuis (56) liep vier jaar geleden overwacht tegen een schrijfworkshop aan van een van haar favoriete schrijvers: Thomas Verbogt. Door een fout in de promotie bleek zij de enige deelnemer te zijn. “In plaats van dat hij het niet door liet gaan, zei hij: ‘Laten we aan tafel gaan zitten en het over schrijven hebben. En waarom jij hier bent’. Iemand van de boekhandel bracht een fles wijn en zo kreeg ik min of meer privéles. Twee uur later stond ik buiten met het voornemen om eindelijk werk te maken van mijn schrijfambities. Die bijzondere ontmoeting was een teken.”

Het weekend daarop schreef Veldhuis haar eerste hoofdstuk. In eerste instantie tikte ze dat in de derde persoon verleden tijd, maar dat veranderde ze uiteindelijk naar de eerste persoon tegenwoordige tijd. “Ik wilde zo min mogelijk afstand tussen de lezer en de hoofdpersoon. Zo bleef ik er ook middenin staan. Ik had het gevoel dat ik dit verhaal móest schrijven.”

Vanwaar die urgentie?

“Het was een samenloop van dingen. Ik zeg al mijn hele leven dat ik een boek wil schrijven, maar deed het steeds niet. Ik wilde niet die serveerster in New York worden die steeds roept dat ze eigenlijk actrice is, maar nog niet is doorgebroken. Het was nu of nooit. Toen ik eenmaal begon, werd het al snel duidelijk dat het dit verhaal zou worden. Blijkbaar zat het onderwerp me nog hoog. Ik merkte ook aan andere vrouwen van mijn leeftijd dat ze veel bezig zijn met hun moeders. Bij Johanna en mij ­– het is inderdaad grotendeels mijn eigen verhaal – leidt dat tot een breuk. Maar soms is dat ook goed, anders blijft de situatie maar doorwoekeren.”

Werkte het schrijven therapeutisch?

“Jawel, maar ik wil niet de suggestie wekken dat het een zelfhulpboek is geworden. Iedereen gaat op zijn eigen manier met familieperikelen om. Johanna’s maand op Texel is bijvoorbeeld een metafoor voor mijn intensieve therapie. Ik had, net als zij, het gevoel dat ik vastzat. Als je jezelf als kind vertelt dat je alleen leuke dingen mag voelen, het ideale kind wil zijn, voel je op een gegeven moment niets meer. Het schrijven heeft me, naast die therapie, geholpen om terug te gaan naar mijn herinneringen en grip te krijgen op hoe die je vormen.”

Voelde u zich verantwoordelijk richting de mensen in uw leven die uw boek misschien raakt?

“Zeker. Het risico van in de eerste persoon schrijven is dat mensen het volledig als jouw verhaal lezen. Zo vroegen veel mensen wat mijn man van het personage Philip vindt. Ze zijn dan even opgelucht als teleurgesteld om te horen dat die verzonnen is. Een vriendin adviseerde me om consistent in de derde persoon over het boek te praten, maar dat vind ik moeilijk. Het blijft een roman en ik heb gebeurtenissen verzonnen, maar het is een verhaal dat me wel na aan het hart ligt. Ik heb mijn moeder voor het boek uitkwam, verteld waar het over ging en dat het niet mijn bedoeling is geweest om de moeder in het boek aan de hoogste boom te hangen. Door afstand te nemen en in haar herinneringen te graven, begrijpt Johanna zichzelf beter, en voelt ze uiteindelijk compassie voor haar moeder. Dat gold ook voor mijzelf.”

Het personage in het boek dat Johanna aanspoort tot schrijven zegt ergens: ‘Alle literatuur gaat over hoe te leven’.

“Voor mij gaat het bij lezen en schrijven om de zoektocht. Zo gaat dit boek niet alleen over een moeder-dochterrelatie, maar ook over hoe mensen omgaan met problemen in hun leven. Stop je die weg of durf je ernaar te kijken? Dat laatste is moeilijk, maar het kan ook een bevrijding zijn.”

Margriet Veldhuis, Dan Niet, Uitgeverij Nobelman, €21,95, 182 blz.Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden