Plus

#Dealingwiththepast: expositie van oud-lid Castrum Peregrini

Luk van Driessche (64) maakte kunst over zijn misbruikverleden bij de culturele instelling Castrum Peregrini. 'Het beeld van de mannelijke overheersing is belangrijk.'

De werken zijn geen illustraties van Castrum ­Peregrini. Wel vallen fallocratische elementen op, zoals een toren of vogeltje. Beeld Luk van Driessche

'Het was eigenlijk de ­bedoeling Luk in het zonnetje te zetten," zegt Sam Drukker, bevriende kunstenaar en docent aan kunstinstituut de Wackers Academie. Luk van Driessche is namelijk sinds 1996 directeur en ruim dertig jaar werkzaam bij de school in Amsterdam-West. Drukker wilde hem namens alle docenten en het bestuur eren met een tentoonstelling.

Toen Drukker in het atelier van Van Driessche was om werk uit te zoeken, zag hij duistere houtskooltekeningen en schilderijen van groepjes mensen op een kluitje met een sombere blik. De sfeer is grimmig. Het thema bleek Van Driessches verleden van seksueel misbruik als jonge kunstenaar bij de culturele instelling Castrum Peregrini. De feestelijke jubileum­expositie kreeg zo een zware emotionele lading.

Sekte
Twee jaar geleden kwam Van Driessches verleden bij Castrum plots naar boven. Annet Mooij sprak hem voor haar biografie over kunstmecenas Gisèle D'Ailly, geldschieter van Castrum. "Ik zag tegen het interview op. Wat had ik nou te zeggen? Ik had het verleden verdrongen."

Via Mooij kwam Van Driessche weer in contact met oud-lid Frank Ligtvoet, die schreef over zijn tijd bij Castrum voor Vrij Nederland. "Hij noemde de vriendschappen misbruik, de vriendenkring een sekte. Ik gebruikte die woorden niet," zegt Van Driessche. Daarna was hij wekenlang van slag. Er begon hem iets te dagen.

"Er zijn inderdaad dingen gebeurd waar ik mij niet prettig bij voelde." Bij Castrum was het ­gebruikelijk dat oudere en jongere leden een sterke vriendschap hadden. "Die vriendschap was gewoon een pedofiele relatie, mijn oudere vriend was mijn misbruiker. Dat durf ik nu te zeggen."

Fallocratische elementen
Hij begon met tekenen en schilderen. Maar niet als therapie. "Het is meer dan verwerken; ik probeer schilderend het verleden te begrijpen." De werken zijn geen illustraties van Castrum ­Peregrini. Op een uitzondering na zijn geen ­bekende leden, momenten of plekken te zien. Wel vallen fallocratische elementen op, zoals een toren of vogeltje. "Ik ga geen piemel schilderen," zegt van Driessche. Dat zou te direct zijn; het beeld van de mannelijke overheersing is belangrijk.

Af en toe is er ook een vrouw afgebeeld. "Dat zijn alle vrouwen die ik leuk vond, maar waar ik van mijn oudere vriend niet mee mocht omgaan." Een keer vertelde Van Driessche aan de Castrumleden over een oudere vrouw. "Zij wilde meteen met me naar een hotel, maar ik stelde voor verliefd handen vast te houden op een parkbankje." De Castrumleden waren trots op hem, omdat hij de vrouwelijke verleiding had weerstaan.

Doorgekraste strofe
Op een houtskooltekening is een doorgekraste strofe te zien van Stefan George, wiens werk massaal in Castrum werd gelezen. 'Seitdem ich ganz mich gab, hab ich mich ganz.' Van Driessche dreunt probleemloos op. "Sinds ik mij ­volledig heb gegeven, ben ik een volwaardig ­iemand." Je moest er volledig zijn voor Castrum en een ander leven, laat staan een liefdesleven, bestond niet.

Van Driessche noemde zijn tentoonstelling #Dealingwiththepast. "#MeToo kon ook, maar dat dekte niet de lading." Zijn werk gaat niet ­alleen over het seksueel misbruik, maar over de sfeer en zijn herinneringen aan die tijd. "Dit werkt hangt hier voor mij."

Luk van Driessche, #Dealingwiththepast, Wackers Academie, t/m 6/4, wo t/m vr

Luk van Driessche Beeld .

Luk van Driessche
Kunstenaar en directeur van de Wackers Academie

Beeld Luk van Driessche

Castrum Peregrini

Castrum Peregrini is in 1942 ­opgericht door Wolfgang Frommel, samen met geldschieter en kunstmecenas ­Gisèle D'Ailly van Waterschoot van der Gracht. Castrum Peregrini was tot Frommels dood in 1986 een jongensgezelschap van kunstenaars, dichters en schrijvers.

In 2017 publiceert oud-lid Frank Ligtvoet in Vrij Nederland voor het eerst over het stelselmatige seksueel misbruik van jongens onder de vlag van 'pedagogische eros'. Daarna verschijnt de biografie van Annet de Mooij over Gisèle, waarin Ligtvoets verhaal wordt bevestigd. In ­december 2018 is er een onafhankelijke onderzoekscommissie aangesteld onder leiding van oud-rechter Frans Bauduin; dat onderzoek loopt nog. Castrum bestaat nog steeds als 'cultural playground'. Het huidige bestuur zegt afstand te hebben genomen van Wolfgang Frommel en de stichting volledig te wijden aan Gisèle.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool.nl.