Plus Uitmarkt

De ‘vrouw van’ was zelf een groot componist

Dat Clara Schumann – in de eerste plaats huisvrouw, moeder van acht en ondergeschikte ‘vrouw van’ – maar liefst 23 opusnummers schreef, is zeer bewonderenswaardig. Ter ere van haar 200ste ­geboortedag, in september, wordt ze in het zonnetje gezet.

Clara Schumann. Beeld Getty Images

In The New Grove Dictionary of Music & Musicians, de paperbackuitgave van de zesde editie uit 1995 (in twintig ­delen van 850 bladzijden elk) krijgt Robert Schumann in band 16, Riegel to Schusterfleck, ruim veertig pagina’s toebedeeld, opgedeeld in 25 hoofdstukken. Twee bladzijden eerder wordt leven en werk van zijn echtgenote, Clara Schumann-Wieck, besproken. Zij moet het doen met amper drie pagina’s.

Dit lijkt niet heel onredelijk. Robert Schumann was en is een beroemd componist. Zijn werkenlijst telt 148 opusnummers, die vaak uit meerdere individuele nummers bestaan. Zijn liedcycli bijvoorbeeld. Clara Schumann kwam slechts tot 23 opusnummers, waar tegenover staat dat zij gold als een van de grootste pianovirtuozen van haar tijd. Verder valt uit gepubliceerde briefwisselingen en dagboeken op te maken dat haar invloed op het werk van haar man aanzienlijk moet zijn geweest. En zeker ook op de muziek van Brahms, de veertien jaar jongere vriend des huizes (en nadat Robert in 1854 werd opgesloten in het krankzinnigengesticht in Endenich misschien wel meer dan een vriend; hun correspondentie is grotendeels vernietigd).

Waar de muziek van Robert nog altijd zeer frequent over de hele wereld wordt uitgevoerd, komt die van Clara maar nauwelijks tot klinken. Ze telt niet mee, vandaar die luttele drie pagina’s in The New Grove. Is dat terecht?

Wonder

Op 13 september is het tweehonderd jaar geleden dat ze werd geboren. Een mooie aanleiding om haar eens extra in het zonnetje te zetten. Janine Janssen nam in maart al een voorschotje in het Concertgebouw, toen ze met pianist Alexander Gavrylyuk de Drei Romanzen, opus 22, voor ­viool en piano ten gehore bracht. Mooie muziek, die zich zonder meer staande hield, ingeklemd tussen de Eerste ­sonate voor viool en piano van Robert Schumann en de Tweede sonate van Brahms.

Op haar dertiende had ze al een pianoconcert geschreven (haar enige). Als zestienjarige was ze zelf solist bij de première in het Gewandhaus in Leipzig, met Felix Mendelssohn als dirigent.

Toen ze met Robert trouwde, zeer tegen de wens en wil van haar vader, waardoor ze uiteindelijk een rechtszaak moesten voeren om het huwelijk doorgang te laten vinden, bleef ze componeren. Robert had geen bezwaar, ­zolang ze tenminste haar domestieke taken niet verwaarloosde en – vooral – hem niet stoorde als híj muziek aan het scheppen was.

Dat ze tussen de bedrijven door überhaupt een noot op papier kreeg, mag een wonder heten, of een proeve van een onblusbare aandrift. Met Robert kreeg ze tussen 1841 en 1854 acht kinderen en daarnaast moesten er ook nog concerten worden gegeven. Toch viel ze als componist stil, waarmee ze onderstreepte wat ze in 1839 al in haar dagboek had geschreven: ‘Ik dacht ooit dat ik een creatief talent had, maar die gedachte heb ik opgegeven; een vrouw moet niet willen componeren – niemand heeft het ooit gekund en waarom zou ik het dan verwachten. Dat zou arrogant zijn (...).’

Close up: 200 jaar Clara Schumann, met werken van Bach, Goebaidoelina en Clara Schumann door Susanne Niesporek en Sanne Hunfeld (viool), Michael Gieler (altviool), Fred Edelen (cello), Frank van de Laar (piano). 15 september in het Concertgebouw.

Cd: Isata Kanneh-Mason: Romance – The piano music of ­Clara Schumann, Decca Classics.

Tips Klassiek

Koninklijk Concert­gebouworkest
Jaap van Zweden dirigeert een bijzonder en opwindend programma: de wereldpremière van Martijn Paddings orkest-werk Softly Bouncing, Stravin-sky’s Le sacre du printemps en twee delen uit Mahlers Tiende symfonie, in de nog nooit ­gehoorde orkestratie van ­Willem Mengelberg.
8 en 9 januari in het Concert­gebouw.

Lincoln Center Orchestra with Wynton Marsalis
De bigband van trompettist Wynton Marsalis speelde vorig seizoen de Grote Zaal van het Concertgebouw plat. Dat smaakte naar meer. Er er komt meer. In februari komen ze twee keer langs, met muziek van Duke Ellington, Louis ­Armstrong, Dizzy Gillespie en Dave Brubeck.
16 en 17 februari in het Concertgebouw.

San Francisco Symphony Orchestra
Michael Tilson Thomas is in 2020 een kwart eeuw de chef van het San Francisco Symphony Orchestra. Aan het einde van het seizoen wordt hij opgevolgd door Esa-Pekka Salonen. Dat maakt het concert van MTT en de zijnen, met Stravinsky’s Vuurvogel en Sjostakovitsj’ Tweede celloconcert, op voorhand iets bijzonders.
1 april in het Concert­gebouw.

Mahler Festival 2020
Zeven orkesten, acht dirigenten, tien symfonieën, drie liedcycli en Das Lied von der Erde op tien achtereenvolgende ­dagen: het Mahler Festival in mei wordt in elk geval een logistieke vuurproef. De passe-­partouts zijn al uitverkocht. De Mahlerhonger is blijkbaar nog altijd groot. Concerten om zeker naar uit te kijken: Symfonie 4 en 6 door de Berliner ­Philharmoniker onder Kirill ­Petrenko en Das Lied von der Erde door het Boedapest Festival Orkest onder leiding van Iván Fischer.
8 t/m 17 mei in het ­Concertgebouw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden