PlusBlikvangers

De Vlindermolen is een van de betere rotondebeelden van Nederland

De Vlindermolen op de Anderlechtlaan is Makkinks grootste werk in Amsterdam.Beeld Nosh Neneh

De stad staat vol met kunst, van wereldvermaarde kunstenaars tot anonieme beeldhouwers. Wat zijn de verhalen achter deze beelden? Deze keer: De Vlindermolen.

Het beroemdste werk van Herman Makkink (1937-2013) is Rocking Machine. De sculptuur kwam prominent in beeld in Stanley Kubricks meesterlijke film A Clockwork Orange (1971). De kunstenaar had het gemaakt als een uiting van de ontluikende seksuele revolutie en natuurlijk ook om brave burgers te shockeren. Het 75 centimeter lange beeld bestaat uit een penis, gemonteerd op een paar ronde vrouwenbillen. Het geheel is gekromd zodat het na een bescheiden zetje gaat schommelen, een beetje schokkerig maar onmiskenbaar erotisch. In de film speelt Rocking Machine een minder onschuldige rol. Hoofdpersoon Alex gebruikt de plexiglazen sculptuur om de schedel van een kunstmevroi in te slaan.

Makkink maakte zijn cause célèbre in Londen, waar hij toen woonde en werkte. De Britse hoofdstad was de zoveelste etappe in een nomadisch bestaan. Dat begon in Groningen, waar Makkink scheikunde studeerde, en leidde via Japan en Australië naar de VS. Daar sloeg hij aan het beeldhouwen: assemblages van schroot.

Eenmaal gesetteld in Amsterdam ging Makkink werken met baksteen, liefst op monumentaal formaat. Het resultaat kon niet altijd rekenen op een warm welkom. De bewoners van de Spinozahof voerden een langdurige lobby tegen zijn met baksteen beklede rioolbuis omdat die ‘het uitzicht belemmerde’. In 1994 stelde de rechter hen in het gelijk en werd het beeld afgebroken.

Aan de Cornelis Lelylaan staat wel nog steeds het Wegwerphuisje. Het 2,5 meter hoge karikatuur van een huis – kubus met driehoek erop – is een staalkaart van voegwerk: horizontaal, cirkel, verticaal, zaagtand. Maar er zitten geen deuren of ramen in, alsof het een misvormde dobbelsteen is die zomaar is weggegooid.

De Vlindermolen is Makkinks grootste werk in de Amsterdamse buitenruimte. Het onderstel bestaat uit een vakkundig gemetselde halve bol. Die vorm is ook terug te vinden in het Westerpark (vlak bij de Gashouder), waar twee mensfiguren op de gescalpeerde globe zitten. Bolbewoners heten ze lekker dubbelzinnig.

Aan de Anderlechtlaan heeft Makkink ongelijksoortige elementen aan elkaar geplakt zoals hij dat ook deed in Rocking Machine. Op de halve bol plaatste hij het bovenste deel van een windmolen, maar in plaats van wieken zit er een buitenformaat vlinder op de kroon.

In de categorie rotondekunst is dit een van de betere beelden van Nederland. Het werk staat uit het lood, waardoor het lijkt te schommelen als je er omheen rijdt. De vraag dringt zich dan op of de vlinder met zijn landing het gevaarte in beweging heeft gezet of dat het insect meelift op de interne dynamiek van deze, tja, fallische vorm.

De Vlindermolen

Sinds 1998
Kunstenaar Herman Makkink
Waar Anderlechtlaan

Beeld Jet de Nies
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden