PlusAnalyse

De vijand komt van buiten, voor de nieuwe mediareus van RTL en Talpa

Door te fuseren willen RTL Nederland en Talpa samen een vuist maken tegen buitenlandse techreuzen. De Netflixen en Googles van deze wereld vormen de échte bedreiging, vinden zij.

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

De afgelopen jaren lagen de zenders van RTL en Talpa vooral met elkaar in de clinch. De Mol kocht grote sterren weg bij zijn grote concurrent, er werd gestreden om programmaformats en RTL 4 en SBS6 deden alles om kijkers bij elkaar weg te kapen.

Daar komt nu een einde aan: als de mededingingsautoriteiten hun goedkeuring geven, zal er naar verwachting vanaf 2022 nog maar één grote speler zijn op het gebied van commerciële televisie. Dat betekent dat er ongetwijfeld een aantal zenders sneuvelt: RTL Nederland en Talpa hebben samen acht zenders, met inhoudelijk een flinke overlap. De vele presentatoren die de afgelopen jaren heen en weer verhuisden, komen allemaal weer in een grote poule bijeen. Dan zijn er nog maar twee smaken voor de Nederlandse televisiekijker: de NPO en een grote commerciële omroep.

Groter speelveld

De echte strijd wordt op een heel ander, veel groter speelveld gestreden en gaat niet tussen Chantal en Linda, Geer en Goor of RTL’s Lego Masters en SBS’ knikkershow. John de Mol waarschuwt er al jaren voor: de echte vijand komt van buiten. Netflix, Disney+, HBO, Amazon Prime, Apple TV, en binnenkort komt daar het Scandinavische Viaplay nog bij, dat de uitzendrechten van de Formule 1 en het darten wist te verkrijgen. Daar moeten Nederlandse mediabedrijven tegenop boksen.

In 2017 beklaagde De Mol zich al over het kabinet, dat onvoldoende oog zou hebben voor de hevige en oneerlijke concurrentie die Nederlandse mediabedrijven ondervinden van buitenlandse techreuzen. Een jaar later richtte hij zich aan tafel bij Jeroen Pauw direct tot premier Mark Rutte, die tegenover hem zat: help ons om de strijd aan te gaan met Facebook en Google, die advertentiebudgetten opslurpen maar nauwelijks belasting betalen, zei De Mol.

Dinsdag, toen bekend was geworden dat De Mols Talpa en RTL Nederland samengaan, zei de Mol dat het een ‘krachtig Nederlands mediabedrijf’ wordt dat ‘de strijd met de Googles en de Netflixen aankan’.

Sven Sauvé, baas van RTL Nederland en straks de nieuwe topman van het bedrijf dat RTL en Talpa gaan vormen, wees naar het gevaar uit het buitenland. “We willen ervoor zorgen dat er een gezond medialandschap overblijft,” zei hij na de aankondiging van de joint venture. Een nobel streven, zo lijkt het.

Gezond voor pluriformiteit?

Daarbij gaan De Mol en Sauvé wel voorbij aan de vraag of een medialandschap met maar één grote commerciële speler gezond is voor de pluriformiteit. Ook in krantenland zijn er nog maar twee grote partijen over, beide in Belgische handen: DPG Media (eigenaar van onder meer Het Parool) en Mediahuis. Bundeling van krachten zou je even goed kunnen uitleggen als verschraling van het aanbod.

Omroepsecretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) Wais Shirbaz maakt zich zorgen: “RTL Nieuws speelt een heel belangrijke rol in de journalistiek. Dat hebben ze al diverse keren bewezen. Daarom moet die identiteit wel behouden blijven, anders raakt Nederland een belangrijke nieuwszender kwijt. Ook Hart van Nederland heeft zijn eigen kijkers en heeft een belangrijke positie die moet blijven bestaan.”

Bovendien lijkt De Mol in zijn hervonden vaderlandsliefde even vergeten dat hij zijn rijkdom grotendeels vergaarde door de verkoop van zijn bedrijven aan grote buitenlandse spelers. Dat de beloofde ‘synergievoordelen’ in de praktijk neerkomen op een verlies van banen blijft eveneens onbenoemd.

En het wijzen naar buitenlandse concurrenten kan niet los worden gezien van de toestemming die de mededingingsautoriteit ACM moet geven: als je niet Nederland maar de hele wereld als de markt definieert, zal er ook geen sprake zijn van een monopoliepositie. Of de ACM daarin meegaat, is nog maar de vraag.

Dreiging Google en Facebook

Maar dat het Nederlandse medialandschap te vrezen heeft van de megabudgetten van buitenlandse streamingdiensten en dat de macht van Google en Facebook een serieuze bedreiging vormt, lijkt niet overdreven. ‘Samenwerken is de enige manier voor de lokale commerciële zenders om een rol te blijven spelen,’ stelt Ruud de Langen van mediabedrijf Dentsu in vakblad Adformatie. Van alle reclamebestedingen in Nederland is inmiddels 60 procent digitaal. Partijen als Google en Facebook pakken daar driekwart van, rekent De Lange voor. ‘Dat is geld dat niet meer in Nederlandse content geïnvesteerd wordt. Er moet dus op schaal samengewerkt worden. Geen samenwerking betekent een langzame stille dood van commerciële televisie in Nederland.’

Daarnaast wint on demand steeds meer terrein op lineair kijken. In dat licht is het interessanter om te zien wat er de komende jaren gebeurt met Videoland dan met de lineaire zenders en de radiostations van het nieuw te vormen mediabedrijf. Het uitbouwen van de streamingdienst zal het voornaamste speerpunt worden, zo lieten De Mol en Sauvé dinsdag doorschemeren. “Wij denken nog beter te kunnen investeren in Nederlandse content. Dat dat het verschil gaat maken, ook naar de toekomst toe, naar de internationale spelers,” zei Sauvé.

Daarbij helpt het dat Talpa een sterke positie heeft op het gebied van het verzamelen van data en dat RTL al over een succesvolle streamingdienst beschikt. Het aantal abonnees van Videoland, waar onder meer de hitserie Mocro Maffia te zien is, steeg in 2020 met 38 procent tot ruim 900.000. RTL en Talpa zijn voornemens om veel meer eigen series voor de dienst te gaan ontwikkelen. Overigens blijft De Mols productiebedrijf, waar hij formats ontwikkelt, buiten de deal met RTL.

Beperkt publiek

Het is maar de vraag of ze in de hoofdkantoren van Netflix en Google zenuwachtig zijn geworden van nieuws over de nieuwe Nederlandse mediareus: de Nederlandse markt is relatief klein en het taalgebied zo beperkt dat het publiek voor Nederlandse producties altijd relatief bescheiden blijft.

Het zal eerder de NPO zijn die er een serieuze concurrent bij krijgt in de strijd om de kijker. Maar dat de commerciële lineaire en ondemandzenders van RTL en Talpa niet langer een tweefrontenoorlog hoeven te voeren – tegen elkaar en tegen het grote gevaar van buitenaf – zorgt er wel voor dat ze met iets meer zelfvertrouwen de toekomst tegemoet kunnen zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden