Review

De Van Gogh van de 21ste eeuw is een 3D-figuur

De tentoonstelling Van Goghs brieven laat een nieuwe Van Gogh zien. Foto GPD Beeld
De tentoonstelling Van Goghs brieven laat een nieuwe Van Gogh zien. Foto GPD

AMSTERDAM - De nieuwste editie van de brieven van Van Gogh is uit. Na vijftien jaar monnikenwerk presenteert het Van Gogh Museum de brieven en schilderijen naast elkaar. Elke generatie krijgt zijn eigen Vincent van Gogh.

Eenzame zwoeger, diepgelovige wereldverbeteraar, geniale gek of bezeten schildersbeest: mede door zijn brieven blijkt het levensverhaal van de schilder telkens interessant genoeg te zijn voor nieuwe interpretaties. Met de verschijning van de nieuwe brieveneditie mogen we tegelijk een nieuwe Vincent van Gogh verwelkomen.

''Door het brievenproject zijn we zoveel meer details over Van Gogh te weten gekomen, dat het beeld van hem nu driedimensionaler is geworden,'' aldus Leo Jansen, een van de onderzoekers.

De Van Gogh van de 21ste eeuw is een 3D-figuur geworden: een multimediakunstenaar die meerdere disciplines beoefende om zijn boodschap de wereld in te sturen. Hij werkte projectmatig en doelgericht en bediende zich van alle beschikbare middelen om zijn werk te verbeteren.

In 1994, toen het brievenproject werd opgestart, dacht men het klusje in vijf jaar te kunnen klaren. Ronald de Leeuw was directeur van het Van Gogh Museum en niemand had nog van het internet gehoord. Datzelfde internet maakte het oorspronkelijke plan (twaalf wetenschappelijke boeken) onverkoopbaar, maar bood ook nieuwe mogelijkheden om het onderzoek te presenteren. Vandaar dat het zesdelige boek (395 euro; tot 1 januari 325 euro) nu vergezeld gaat van een website (gratis) die veel uitgebreider en wetenschappelijker is.

En dan is er ook nog een tentoonstelling. Wat heet! Het hele museum is opnieuw ingericht om de schilderijen samen met de brieven te tonen.

Deze tentoonstelling kun je ervaren zoals je door een website klikt. Je wordt op de begane grond bijvoorbeeld binnengelokt door enkele beroemde doeken: een zelfportret, Het gele huis, Amandelbloesem, De zouaaf. Dan stuit je op de aquarel De armen en het geld. Eronder ligt een schets van een van de figuren op dezelfde aquarel.

We lezen een brief van 1 oktober 1882, waarin Van Gogh vertelt hoe hij met dit model gewerkt heeft: een weesman met 'een aardigen kalen kop' en 'groote doove ooren'.

In de boekeneditie kunnen we de hele brief lezen, met alle aantekeningen en verwijzingen naar andere kunstwerken uit die tijd. En op de website lezen we dat de aantekening 'No 199' in de kantlijn verwijst naar een identificatienummer van het Oudemannenhuis in Den Haag, waardoor het model kon worden geïdentificeerd als Adrianus Jacobus Zuyderland (1810-1897).

Zo surfen we door de tentoonstelling, waar kunstwerken en documentatie op een bijna vanzelfsprekende manier aan elkaar gelinkt zijn.

De bezoekers van het Van Gogh Museum kunnen zich van alle denkbare media bedienen om informatie te verkrijgen. Naast de originele kunstwerken en brieven die bij elkaar worden gepresenteerd kan men de nieuwste brieveneditie raadplegen, als boek en als website. Natuurlijk is er een audiotoer, maar ook een speciale app voor bezitters van een iPhone. En ja hoor, Van Gogh blijkt ook te bloggen.

Waar informatie de overhand krijgt, ligt chaos op de loer. Dat dit niet gebeurt, komt door de prachtige inrichting van de vier verdiepingen.

Wim Crouwel (80), die ook de brieveneditie vormgaf, bedacht een stemmige totaalervaring met donkerblauwe en leverkleurige wandbespanningen, afgewisseld met minimalistische, hagelwitte vitrines waarin de brieven en schetsen zijn opgenomen. Heel mooi en bijzonder effectief. (KEES KEIJER)

Van Goghs brieven. De kunstenaar aan het woord. Van Gogh Museum, tot en met 3 januari.

Website Van Gogh Letters
Website Van Gogh blog

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden