PlusRecensie

De transformatie naar politicus viel Sigrid Kaag geenszins mee

Sigrid Kaag veranderde van een diplomate in een minister en daarna een partijleider. Filmmaakster Shuchen Tan volgde haar en schrok, net als Kaag, van het politieke klimaat. Ook Tans film zelf kwam onder vuur te liggen.

 Kaag wordt opgemaakt voor een glamoureuze fotoshoot. Beeld Hans Fels
Kaag wordt opgemaakt voor een glamoureuze fotoshoot.Beeld Hans Fels

“Of je dit nou moet willen, ik weet het niet,” zegt Sigrid Kaag halverwege de film Van Beiroet tot Binnenhof. Ze is minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking en twijfelt over het partijleiderschap van D66. Uit weinig blijkt dat ze er heel veel zin in heeft. Ze is, na 25 jaar relatief anoniem als topdiplomaat gewerkt te hebben, geschrokken van de ‘onbeschoftheid’ van het politieke klimaat in Nederland. Kaag: “Het niveau van gemeenheid en laagte is ongekend.”

Shuchen Tan maakt van nabij mee hoe heftig het politieke krachtenveld kan zijn. Nog voor iemand de film had gezien, ontstond er ophef. De film zou zo vlak voor de verkiezingen niet op de publieke omroep uitgezonden moeten worden, riepen politieke tegenstanders. Haar film leidde zelfs tot Kamervragen van de PVV. “Zo werkt framing dus,” zegt Tan. Ondertussen werd haar integriteit als filmmaakster wel in twijfel getrokken. “Ik wil me daar graag tegen verdedigen. Natuurlijk heb ik geen propagandafilm gemaakt. Dit project liep al jaren, ik heb niets met D66 te maken, het is een objectieve film.”

Van Beiroet tot Binnenhof is in zekere zin een vervolg op een aflevering van Tegenlicht uit 2015, die Tan ook maakte. Daarin volgt ze Kaag tijdens haar werk als diplomaat in het Midden-Oosten. Ze leidt er een hectisch en nomadisch bestaan en reist van het ene oorlogsgebied naar de andere brandhaard. Daarnaast heeft ze, met haar Palestijnse echtgenoot, vier kinderen.

Als Kaag in 2017 naar Nederland terugkeert om minister te worden, benadert Tan haar nogmaals met het verzoek haar met camera te volgen. Een jaar later gaf het ministerie groen licht. “Ik was geïnteresseerd in de inhoud van haar portefeuille en in het vak van minister. Hoe ziet je leven er dan uit? Daarom was het essentieel dat ik haar een langere periode zou volgen.”

Apenrots

Tan sloeg met bewondering gade hoe snel Kaag zich wist aan te passen aan haar nieuwe omgeving, maar merkte ook hoe groot de impact van een publiek profiel is. “Ik denk dat ze had onderschat hoe je als politicus in deze tijd een schietschijf bent. De hardheid van het debat, de agressie op sociale media. Ook al wil je het negeren, het doet toch iets met je.”

Tan volgde Kaag thuis, op buitenlandse reizen en tijdens partijbijeenkomsten. Daar werd ze permanent aangeklampt door mensen die haar vertelden dat zij de partij moest gaan leiden. “Hierdoor veranderde gaandeweg ook de focus van de film. Ik heb met verbazing en met de blik van een cultureel antropoloog aanschouwd hoe dat gaat op die partijcongressen. Het is een soort apenrots, waar natuurlijke leiders komen bovendrijven. In dit geval werd een vrouw op de top van de rots geplaatst.”

Kaag twijfelt er lang over of die functie wel wat voor haar is. Ze is meer van de inhoud dan van het politieke spel, en in campagnevoeren voor zichzelf heeft ze ook weinig zin. Toch besluit ze het te doen. Kaag wordt omringd door een team van slimme mannetjesmakers die van haar de eerste vrouwelijke premier willen maken. De strategie voor het ‘merk-Kaag’ wordt uitgestippeld, sessies die Kaag met enig ongemak lijkt te ondergaan.”

Sneaker

Kaag wekt behalve bewondering ook weerstand op, vooral buiten de partij. Ze zou te elitair zijn, geen feeling hebben met de man-in-de-straat en de campagne, met de sneaker als symbool, te bedacht. Tan maakte van nabij mee hoe de invloed van spindoctors die om Kaag heen cirkelen toenam. “Ze heeft altijd gezegd dat ze geen Binnenhoftijger wilde worden, dat ze de blik van een buitenstaander wilde behouden, maar campagnevoeren hoort er natuurlijk wel bij, net als dat je iets van je persoonlijke leven bloot moet geven. Daarom praat ze bij Linda’s Zomerweek over wat een halve liter melk kost. Dat past volgens mij helemaal niet bij haar. Misschien is ze wat elitair, maar als je het hebt over vrouwelijk leiderschap denk ik dat Nederland blij moet zijn met een vrouw die op het hoogste niveau opereert en zeven talen spreekt.”

Tan zag hoe Kaag veranderde van een diplomate in partijleider, en daarin toch probeert om zichzelf te blijven. Van Beiroet tot Binnenhof eindigt met een langgerekt shot waarin Kaag wordt opgemaakt voor een glamoureuze fotoshoot. Een symbolisch slot, de transformatie tot politica is volmaakt.

Sigrid Kaag: van Beiroet tot Binnenhof (VPRO), ­zondag 3/1, 22.10 uur, NPO 2

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden