Plus

De Rijksakademie gooit al haar ateliers open

Tijdens RijksakademieOpen presenteren 45 kunstenaars werk in hun ateliers. Ook zijn er films, performances en rondleidingen.

Femke Herregraven Beeld Tammy van Nerum

De RijksakademieOpen is een barometer voor de kunst van morgen. Tijdens het Amsterdam Art Weekend tonen 45 internationale kunstenaars hun nieuwste werk. De editie van 2018 is gevarieerd. Kunstenaars grijpen vaak terug naar eeuwenoude verhalen, die dan weer met hypermoderne technieken verbeeld worden.

Of ze willen onzichtbare machtsstructuren in de financiële wereld zichtbaar maken. Je kunt er volgen wat beveiligers op Wall Street filmen en wonderlijke constructies zien die lijken op mysterieuze puzzels. Kunstenaars laten filmverhalen ontsnappen uit filmstroken of laten robotvingers zenuwachtig op een glazen vitrine tikken.

Drie kunstenaars vertellen over hun werk.

RijksakademieOpen, 22-25 november, Sarphatistraat 470; voor programma, openingstijden en tickets zie www.rijksakademie.nl

'Zoveel processen die we niet kunnen waarnemen'

Femke Herregraven schreef een ­toneelstuk waarin fossielen praten over de laatste mens.

Aardbevingen, overstromingen, orkanen, bosbranden, vulkaanuitbarstingen. De presentatie van Femke Herregraven (38) begint met een opsomming van alle mogelijke rampen.

"De laatste jaren heb ik onderzoek gedaan naar catastrofes en hoe deze op financiële markten worden gebruikt om te speculeren. Het gaat om high frequency trading. Ruim 70 procent van de handel wordt niet door mensen gedaan. Er zijn zoveel processen die we niet eens kunnen waarnemen, omdat ze in een duizendste van een seconde plaatsvinden. Wat is onze menselijke rol daarin?"

De rampen staan in een index die Van Herregraven gemaakt heeft, waarin de geschiedenis van een relatief nieuw financieel product zichtbaar gemaakt wordt. Verzekeraars verzekeren zichzelf omdat ze niet het kapitaal in huis hebben om natuurrampen te dekken. De koper van de obligatie lijdt verlies als de ramp werkelijk gebeurt en maakt winst als deze uitblijft.

Maar de meeste aandacht gaat uit naar een ruimte met spiegelende vloer en wanden, geïnspireerd op de bunkers die door Silicon Valleymiljardairs worden gebouwd in afwachting van de ineenstorting van de beschaving. Van Herregraven schreef een toneelstuk waarin fossielen over de laatste mens praten. Op videoschermen zien we computeranimaties van uitgestorven dieren.

Niet voor mensenogen
Daarnaast toont Herregraven een aantal veelluiken die doen denken aan middeleeuwse altaarstukken. Maar deze houten panelen hebben reliëf en zijn pikzwart. Ze zijn gemaakt met een computergestuurde freesmachine. "Machines zoals satellieten sturen beelden naar andere machines. Ze zijn vaak niet eens voor mensenogen gemaakt, maar zijn in eerste instantie code."

Sommige zwarte panelen lijken op een landschap maar de input bestaat uit wetenschappelijke metingen van een landschap - een essentieel verschil. Het beeld dat je ziet bestaat niet in de zichtbare werkelijkheid.

"Ik vind het interessant als mensen zeggen: ik heb echt geen idee waar ik naar kijk. Hoe gaan we om met dit soort beelden die in toenemende mate onderdeel van onze samenleving worden?"

Omar Imam Beeld Tammy van Nerum

'Teleurgesteld hoe weinig wij leren van Syrië'

Omar Imam laat een levensgroot beeld de dansbeweging dab doen om het einde van de oorlog te vieren. Imam vluchtte eind 2012 uit Syrië.

Hij heet Noram, het beeld met het lichaam van een man en de kop van een vis. De naam is afgeleid van Aram, de streek in het hedendaagse Syrië waar Aramees werd gesproken, vertelt maker Omar Imam (39). "Deze taal is beroemd omdat Jezus Christus Aramees sprak. Er zijn nog twee dorpen in Syrië waar deze taal gesproken wordt."

Omar Imam vluchtte eind 2012 via Libanon uit Syrië, nadat hij was opgepakt en gemarteld. In 2015 kwam hij in Nederland en nu woont hij met zijn vrouw en drie jonge kinderen in de Rivierenbuurt.

In Syrië dreef Imam een familiebedrijf dat luxaflex importeerde. "Ik begon met fotografie als hobby. Tijdens de opstand gebruikte ik mijn foto's als platform voor discussie, om na te denken over de nieuwe moraal in het land. Dat deed ik onder een pseudoniem."

Noram heeft een vissengeheugen, een kortetermijngeheugen. Het is ook een woordspeling op 'no RAM' dus geen computergeheugen. Hij staat midden in gekleurde balletjes en daaromheen liggen zandzakken.

Contrast
"Mensen leren van elke oorlog in de moderne geschiedenis en dus ook van de oorlog in Syrië, maar ik ben een beetje teleurgesteld hoe weinig wij daarvan leren. Veel mensen vinden het wel verschrikkelijk, maar het gebeurt ergens anders."

Noram doet de dab om het einde van de oorlog te vieren. "Ik heb geprobeerd om er een dubbel gevoel in te leggen. Je weet niet of hij serieus is of dat hij een grap maakt. Misschien maakt hij zich wel op voor een nieuwe oorlog." Het dubbele gevoel zit ook in de balletjes en zandzakken.

"Ik hou van het contrast tussen die militaire zandzakken en de kinderlijke ballenbak. Toen ik in Libanon woonde, las ik over video's van Isis, terwijl mijn dochter naar de Teletubbies keek. Zulke informatie komt tegelijk mijn hoofd binnen en dat komt dan weer in mijn werk terecht."

Esteban Cabeza de Baca Beeld Tammy van Nerum

'Opheffen van grenzen tussen ruimtes'

Esteban Cabeza de Baca werd geboren in het veelbesproken grensgebied tussen Mexico en de Verenigde Staten. Hij doorboort muren met gaten en cirkels.

Esteban Cabeza de Baca (33) studeerde in New York, waar hij voornamelijk schilderde. Op de Rijks­akademie wilde hij ook beelden gaan maken.

Zijn presentatie op de RijksakademieOpen bestaat uit een mix van kunstwerken. "Daarin heb ik veel ideeën samengebracht, of het nou ging om de iconografie van Native Americans of Mexicanen of afval dat ik gebruikte, als verwijzing naar milieuonderwerpen die mijn gemeenschap beïnvloeden."

Cabeza de Baca's moeder is afkomstig uit Mexico en zijn vader komt uit de VS. Beide zijn Native Americans. De grens kreeg door de verkiezingscampagne van Trump veel aandacht.

In Cabeza de Baca's werk zitten ook veel muren, maar die doorboort hij juist met gaten en cirkels. "Dat heeft te maken met het opheffen van grenzen tussen ruimtes."

Maar hij is vooral ook geïnteresseerd in grotschilderingen, pre­columbiaanse beelden en zandschilderingen van de Navajo.

Sciencefiction
In de hoek van een van zijn twee ruimtes staat een draagbare schildersezel. "Daarmee heb ik in de buitenlucht geschilderd in Amerikaanse woestijnen. Daar zit je enorm te zweten en je wordt levend gebakken, maar onder zulke omstandigheden blijven de schilderijen spontaan en direct. Een schilderij waar heel veel aan geploeterd is, lijkt te veel op een oude boterham."

Door met 'de gereedschappen van de kolonisten' te schilderen onderzocht hij of zijn blik anders is dan die van witte Amerikanen. "Ik zie een heleboel schoonheid in het landschap. Dat zien die andere schilders waarschijnlijk ook, maar ik verbind dat met de geschiedenis en vreemde verhalen die aan het land verbonden zijn."

Daarnaast houdt Cabeza de Baca van sciencefiction. Een grote figuur van hout lijkt afkomstig van een verre planeet, maar doet tegelijk denken aan een eeuwenoude figuur die uit een Amerikaanse grot is gestapt. "Er is een hoop kennis te vergaren door gewoon naar grotschilderingen te kijken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden