PlusGalerierecensie

De prachtig gestileerde snelwegen van fotograaf Jan Koster

In zijn nieuwe fotoserie combineert Jan Koster bijna abstracte esthetiek met kritiek op het economisch primaat dat alles overheerst in Nederland. Ook het landschap. ‘De snelwegen tussen het Westland en Schiphol zijn het interessantst.’

Edo Dijksterhuis
Fotograaf Jan Koster: ‘De A44 is mijn favoriete snelweg. Hij is oud, dateert uit de jaren 1930, en heeft een hoge betonnen rand die het viaduct een sculpturale waarde geeft.’ Beeld Suzanne Biederberg Gallery
Fotograaf Jan Koster: ‘De A44 is mijn favoriete snelweg. Hij is oud, dateert uit de jaren 1930, en heeft een hoge betonnen rand die het viaduct een sculpturale waarde geeft.’Beeld Suzanne Biederberg Gallery

Jan Kosters nieuwe fotoserie BV Nederland begon met het uitzicht vanuit zijn appartement op de Dr. J.M. den Uylbrug in Zaandam. Na jarenlang in de Jordaan te hebben gewoond was hij naar deze industriële rafelrand van de Zaanstreek verhuisd, waar hem de monumentale schoonheid opviel van de bulkoverslag, de distributiecentra en het transport dat erbij hoort. “Vooral op viaducten zie je de vrachtwagens goed. Dan vallen de wielen weg achter de vangrail en als je de cabine dan ook nog eens achter een boom plaatst, zijn het net enorme billboards in het landschap.”

Landschappen is waar Koster bekend mee werd in de jaren 1990. Het waren indrukwekkende collages van analoge foto’s met koeien, slootjes en een enkele boom tegen een lage horizon en een pak wolken van Van Ruisdaeliaanse allure. Daarna volgden kuststroken met kribben en pieren waar nieuwe stukjes Nederland aanslibben. De bijna abstracte foto’s van vrachtverkeer op viaducten die hij nu toont bij Suzanne Biederberg Gallery noemt hij ‘productielandschappen’. “Heel erg Nederlands. Alles is hier ondergeschikt aan de economie.”

Wagenpark van logistiek Nederland

Koster is een echte ‘seriebouwer’ die zich voor langere tijd vastbijt in een onderwerp. Zo verdiepte hij zich in het wagenpark van logistiek Nederland. “Transportbedrijven hebben de visueel minst interessante wagens: meestal alleen een logo, naam en webadres. Hoe groter het bedrijf, hoe saaier de vrachtauto’s. Maar bedrijven die producten maken of supermarkten gebruiken ze juist om reclame mee te maken. Zo rijdt de Spar rond met afbeeldingen van grote borden soep en ook de auto’s van Hema zijn met hun fluitketel of rookworst erg fraai. Grolsch toont de beugelfles, helder gefotografeerd door het lichtje erachter.”

Ook de ene snelweg is het andere niet. “Na research op Google Maps en verkenningstochtjes wist ik dat de snelwegen tussen het Westland en Schiphol het interessantst zijn. Het beste fruit gaat niet naar onze eigen supermarkten, maar wordt linea recta naar de luchthaven gereden. De A44 is echter mijn favoriete snelweg. Hij is oud, dateert uit de jaren dertig, en heeft een hoge betonnen rand die het viaduct een sculpturale waarde geeft.”

Om de wegen op de viaducten goed vast te leggen moet Koster een beetje afstand nemen. “Maar als je er weer te ver vanaf staat komen juist storende lantaarnpalen en verkeersborden in beeld. Vaak word ik aangesproken door boeren of gepensioneerde vrachtwagenchauffeurs. Maar ik moet niet te lang met ze praten, want voor je het weet mis ik een interessante wagen. Dan heb ik tien goede foto’s gemaakt, maar herinner ik me vooral die ene die ik gemist heb.”

Palmbomen met luierende banaan

Zo zou hij graag nog eens de Greeneryvrachtwagen ‘vangen’ met op de zijkant twee palmbomen waar een hangmat met luierende banaan tussen hangt. “Maar op een gegeven moment is het gewoon klaar,” zegt de fotograaf, die alweer aan volgende projecten denkt.

“Na de vrachtwagens wil ik in elk geval nog verder met het industrieterrein. Maar ook het traditionele landschap heeft weer mijn aandacht. Eind jaren 50 ging het Nederlandse landschap door ruilverkaveling op de schop en werd de boer langzaam agrarisch ondernemer.”

“Nu deze ontwikkeling tegen haar grenzen aanloopt, zal het landschap opnieuw worden ingericht – ook om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. Zo gaan de beekjes, die eens zijn rechtgetrokken om het boerenland zo snel mogelijk te ontwateren, weer meanderen. En het verdienmodel van de glastuinbouw, dat gebaseerd is op goedkope arbeid en gas, heeft zijn langste tijd wel gehad. In het Westland gaat zeker een en ander veranderen.

Jan Koster: BV Nederland. T/m 21 januari in Suzanne Biederberg Gallery, Eerste Egelantiersdwarsstraat 1

Fotograaf Jan Koster: 'Ik word vaak aangesproken door boeren of gepensioneerde vrachtwagenchauffeurs.' Beeld Jan Koster
Fotograaf Jan Koster: 'Ik word vaak aangesproken door boeren of gepensioneerde vrachtwagenchauffeurs.'Beeld Jan Koster

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden