PlusBoeken

De onthaasting van Wim Hofman kan weldadig zijn

De verhalen van schrijver Wim Hofman, die onlangs tachtig werd, hebben een innigheid die koesterend is. Hoe de beschrijving van een garnaal iets aan je leven kan toevoegen.

Ook de illustraties in het boek zijn van Hofmans hand.  Beeld Wim Hofman
Ook de illustraties in het boek zijn van Hofmans hand.Beeld Wim Hofman

Meteen maar een citaat: ‘Meestal gebeurt er echter niets. Prettig, om zo alleen te zijn. Het water is rustig, de dobber ook en jij even­eens. De zon staat steeds lager. In de verte hoor je het lawaai van het verkeer, mensen die naar huis gaan, mensen die van huis gaan, zou het de vissen storen? Op de dijk loopt iemand met een hond aan de lijn. Hij zwaait. Jij zwaait terug. Je zegt niets. Dan kijk je weer naar je dobber. Je mag wel in gedachten zijn en wat wegdromen, maar je moet tegelijkertijd opletten. Je weet nooit.’

Het is het slot van een stukje dat Vissen heet. Het staat in het boek We vertrekken voordat het licht is van Wim Hofman, prachtige titel van een rijk boek. Vissen trekt me niet, maar door deze alinea krijg ik er zin in, sterker nog, het voelt als een gemis dat ik niet een paar keer per week aan de waterkant zit.

Het is bovendien een goed voorbeeld van de kracht van deze auteur. Het is een onthaastend boek en of deze dagen daarom vragen, weet ik niet, maar als over een tijdje ‘alles voorbij is’ krijgen we het natuurlijk enorm druk met van alles inhalen, niet van wat ons vooruitgesneld is, maar wat we dachten te hebben gemist. Daarvan kunnen we nerveus worden. Onthaasting kan weldadig zijn.

Zacht zingende toon

Hofman werd begin deze maand tachtig, is in Zeeland geboren en woont daar nog steeds. Even heeft hij zich thuis gevoeld in het priesterambt, was zelfs kapelaan in Breda, maar ging toch weer snel terug naar Zeeland. Daar werkte hij bij de Zeeuwse Culturele Raad en daar tekende, schilderde en schreef hij, vooral voor kinderen. In 1991 kreeg hij daarvoor de Theo Thijssenprijs, hoger kan niet als je in Nederland voor kinderen schrijft.

Paar van die boeken las ik (voor) en ik herinner me de heldere lichtheid ervan, de zacht zingende toon. Die kom ik weer tegen in deze verzamelbundel, want dat is het, verhalen en columns, het merendeel al gepubliceerd, maar dat geeft niet, want wie kent het werk voor volwassenen van Wim Hofman?

Ik niet en dat beschouw ik na lezing van dit volle boek met terugwerkende kracht als jammer, wat overigens niet voor alles geldt. Dan noem ik het openingsverhaal dat op dat de ­achterkant ‘subliem’ wordt genoemd, Natuurhistorisch Museum of De stagiaire. Dat is me te parmantig, wat niet eens een ontmoedigend probleem zou zijn als duidelijk was waarom het is geschreven. Dat is niet het geval. Het eindigt ook niet, wat echt niet hoeft, maar er staat: ‘Slot, omdat wij niet weten hoe het verderging.’ Ja zeg.

Tegen onaandachtigheid

In andere teksten die Wim Hofman verhalen noemt, gebeurt aan het slot iets wat in de buurt van deze nachtkaars komt, maar laten we het daar niet over hebben, want We vertrekken voordat het licht is vind ik een mooi boek door de korte stukjes. ‘Mooi’ wil ik uitleggen, immers een woord dat betekenis moet blijven houden. Het is die lichte helderheid waarover ik het bij die kinderboeken had. Het is ook zijn prettige soberheid, wat niet hetzelfde is als zuinig schrijven. Hij geeft woorden aan alles wat nabij komt, maar wil er met die woorden niet per se meer van maken, want dan kan wat hij zo sober wil beschrijven, het gevaar lopen te verdwijnen.

Als een stukje begint met ‘Er is geen kleur ter wereld of hij zit op deze vogel’ dan blijf je toch minstens een uur aan zo’n vogel denken, ook als je niet verder hebt gelezen. Maar dat heb ik wel, want Wim Hofman is een schrijver die er uitnodigend voor zorgt dat je wilt zien wat hij ziet. Vaak zijn de stukjes een manier van kijken. Ik schrijf wel ‘stukjes’, maar dat bedoel ik niet nonchalant, zéker niet denigrerend, het zijn allemaal stukjes die samen zijn blikveld vormen.

Ze hebben een innigheid die koesterend is. Ik geloof niet dat ik ooit in proza de beschrijving van een garnaal tegenkwam en tot in het boek van Wim Hofman wist ik ook niet of ik daarop zat te wachten, maar nu heeft die beschrijving beslist iets aan me toegevoegd, de beschrijving die de snelheid heeft waarmee een garnaal zich kan verplaatsen en verdwijnen.

Verwondering

Niet alleen over vogels, vissen en andere dieren schrijft hij. Over stilte, over de winter, over zijn kinderjaren, over de zee en zijn geboortestreek die bij die zee hoort. Met verwondering en de behoefte die verwondering zo lang mogelijk te laten duren. Tegen onaandachtigheid. Tegen het vergeten.

Vanuit dat besef: ‘Veel verdwijnt, raakt verloren, verroest, wordt vergeten. Dat zal ik nooit vergeten, hoor ik wel eens, maar overal wordt aan geknaagd en gekrast door de harde tanden en de nagels van de tijd.’

De auteur leverde ook de illustraties voor dit boek en die zijn net als die stukjes.

De schrijver en tekenaar Wim Hofman won vele gouden en zilveren griffels en penselen voor zijn kinderboeken. Zijn boeken voor volwassenen zijn minder bekend.  Beeld
De schrijver en tekenaar Wim Hofman won vele gouden en zilveren griffels en penselen voor zijn kinderboeken. Zijn boeken voor volwassenen zijn minder bekend.
We vertrekken voordat het licht is. Beeld Querido
We vertrekken voordat het licht is.Beeld Querido

Fictie

Wim Hofman,
We vertrekken voordat het licht is
Querido, €20,99
240 blz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden