PlusAchtergrond

De NPO helpt cultuur: televisie als de nieuwe schouwburg

De Nederlandse Publieke Omroep biedt podiumkunstenaars de helpende hand. Vanaf deze week is er nieuw cultuuraanbod te zien en te beluisteren op verschillende zenders. ‘Dit is echt voor de makers.’

Mensen die niet zo snel naar het theater gaan, kunnen daar nu thuis vertrouwd mee raken.  Beeld ANP
Mensen die niet zo snel naar het theater gaan, kunnen daar nu thuis vertrouwd mee raken.Beeld ANP

Claudia de Breij die vanuit haar kelder een muzikaal programma verzorgt. Radio-dj Eva Koreman die het land in trekt om de regionale muziekcultuur te ontdekken. Cornald Maas die de kijker meeneemt naar podia waar theaterliefhebbers vandaag de dag nog wél terechtkunnen, voor­namelijk online. Het zijn zomaar wat vruchten van NPO Cultuur, het platform waarmee de Publieke Omroep de komende maanden zowel de liefhebbers als de makers bedient met programma’s. Overigens niet alleen met de bekende namen, nee, de NPO zet juist óók de spotlights op onbekende artiesten én makers achter de schermen uit het hele land.

‘Een avondje uit op de bank’, zei bestuursvoorzitter Shula Rijxman eerder. “Het grootste deel van de mensen in de culturele sector is zzp’er. Zij zitten nog altijd thuis, zonder inkomsten, ze hebben niks. We zijn benaderd door de NPO om in korte tijd een tijdelijke voorziening uit de grond stampen, waarbij we de sector helpen,” vertelt Carel Kuyl, oprichter van Nieuwsuur en Nova en nu betrokken als eindredacteur bij allerlei documentaires.

Kuyl is, samen met Lisa Boersen (programmeur Paradiso, VPRO en auteur van kinderboeken) aangesteld als coördinator van dit project. “Vanuit de NPO was de gedachte om iemand die weet hoe de hazen lopen in Hilversum te koppelen aan iemand uit het culturele veld, zoals Lisa,” vervolgt Kuyl. Boersen: “Alles moet in korte tijd. Eigenlijk bouwen we een brug terwijl we er al op lopen. We waren blij dat we meteen al een duw in de rug kregen.”

Ze doelt op de 10 miljoen euro die het ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur eind vorig jaar vrijmaakte voor het project, dat tot 1 juni loopt. “De omroepen en de NPO leggen zelf een paar miljoen bij,” aldus Kuyl. Daardoor kunnen de omroepen podiumkunstenaars, zoals muzikanten, dansers en acteurs, middels voorstellingen laten zien of horen op televisie, radio, online en via een podcast. “De eerste voorstellingen zijn al geweest, en vanaf nu gaat het los.”

Filmische manier

Kuyl en Boersen zijn behalve coördinatoren ook verbinders tussen de makers, producenten en omroepen. “Om er één genre uit te lichten: theatervoorstellingen gaan niet door, of konden maar een beperkte periode worden opgevoerd,” zegt Broersen. “Zoiets registreren voor televisie werkt vaak niet goed, maar we gaan toch kijken of dat op een andere manier wel lukt. Met bijvoorbeeld filmmakers. Neem het Internationaal Theater Amsterdam, dat een vaste samenwerking heeft met een televisieregisseur. Zij brengen theaterstukken op een filmische manier in beeld. Die kant willen we op.”

Kuyl: “Het heeft geen zin zomaar drie camera’s op een podium te zetten en uit te zenden. Je moet er een extra laag overheen brengen, zoals bij De Zaak Shell van Frascati. Dat is documentairetheater dicht op de werkelijkheid. Als het op televisie komt, kunnen zij gebruikmaken van archiefmateriaal. Dat kan heel interessant worden. Het zijn nieuwe vertelvormen die straks langer meegaan dan de duur van dit project.”

“Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan De Hokje,” vertelt Boersen. “Een theatervoorstelling die zijn succes al heeft bewezen. Dat gaat over een talkshow. Op televisie – in april op NPO 3 – kun je dat ook echt als een talkshow brengen, met diverse close-ups, van een zwetende presentator bijvoorbeeld. Zij hebben daar een nieuwe regievisie op losgelaten. Er gebeurt iets nieuws zonder dat je er een dramaproductie van maakt.”

De televisie als de nieuwe schouwburg, voor Boersen en Kuyl is het pionieren. Kuyl: “Nieuwe vertelvormen, nieuwe netwerken, waarbij we theatermakers direct in contact brengen met de omroepen, waar ook veel expertise zit. Maar er wordt ook nieuw publiek aangeboord. Mensen die normaal niet zo snel naar theater gaan, kunnen daar nu vertrouwd mee raken.”

Voorstellingen kunnen ook een groter publiek bereiken. “Naar de televisieregistratie van Nasrdin Dchar in december keken 200.000 mensen. Een absurd aantal, te gek,” stelt Boersen, die verder kijkt dan de Randstad. “We hebben net twee bijeenkomsten gehad met groepen mensen om in alle geledingen makers te zoeken. Jong, oud, stad, regio, grote en kleine gezelschappen, een zo’n divers mogelijk palet.”

Bijna alleen maar zzp’ers

Kuyl: “Ik hoorde laatst dat er in heel Nederland maar vijftig acteurs in vaste dienst zijn van een vast gezelschap. De rest is zzp’er. Als dat de verhoudingen zijn, kunnen veel acteurs, maar ook musici, een steuntje in de rug gebruiken. Voor hen is dit project bedoeld. We gaan geen gebouwen of instellingen ondersteunen, dit is echt voor de makers.”

Boersen en Kuyl maken overuren. “We krijgen een tsunami aan voorstellen, telefoontjes, mails, apps,” zegt Kuyl, “het houdt niet op, maar het is logisch: deze sector lag op z’n gat. We werken zeven dagen per week, maar we krijgen er zoveel voor terug. Het gaat over het maken van dingen. Dat zijn de leukste gesprekken.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden