PlusOpera

De nieuwe Orpheus heeft een les voor de moderne mens

Zet een regisseur, een choreograaf, een modeontwerper en een beeldend kunstenaar bij elkaar en je krijgt een bijzondere uitvoering van opera L’Orfeo.

Op de kostuums zijn ruim 4 kilometer aan fraai reflecterende pvc-strips genaaid, alsof het aderen zijn.Beeld Marco Borggreve

Orpheus had zich wel iets meer van zijn bruiloft voorgesteld. Met een groep herders had hij nog opgewekt zijn geluk van die dag bezongen, toen hij even later hoorde hij dat zijn bruid Euridice door een giftige slang was gebeten toen ze bloemen aan het plukken was. Net getrouwd en al direct weduwnaar.

Het verhaal is ons door zowel Ovidius als Vergilius verteld. Kunstenaars uit alle hoeken hebben zich in de loop der eeuwen gebogen over de treurnis en de manier waarop de Griekse koningszoon met deze domper omging. Ook componist Claudio Monteverdi en librettist Alessandro Striggio lieten zich erdoor inspireren. Hun L’Orfeo uit 1607 geldt als de geboorte van de opera en is een van de duurzame favorieten van alle operagezelschappen.

De versie van L’Orfeo waarmee de Nederlandse Reisopera uit Enschede nu door Nederland trekt neemt op de lange lijst van uitvoeringen een bijzondere plek in. Dat heeft alles te maken met de opmerkelijke samenwerking tussen de vier artistieke sleutelfiguren van de voorstelling: regisseur Monique Wagemakers, choreograaf Nanine Linning, modeontwerper Marlou Breuls en beeldend kunstenaar Lonneke Gordijn van Studio Drift. De vier kunstenaars hebben als een hecht collectief aan de voorstelling gewerkt, waardoor het een innovatief Gesamtkunstwerk is geworden.

Zweven over het podium

Dansers die ook als koor optreden, zangers die dansen, als ‘decor’ de installatie Ego, een handgeweven sculptuur van nylondraad dat bijna het hele toneelbeeld vult, constant van vorm verandert en de emoties van Orpheus vertegenwoordigt, en ten slotte kostuums waarop ruim 4 kilometer fraai reflecterende pvc-strips zijn genaaid, alsof het aderen zijn. Zo hebben de personages een eigen identiteit, maar kunnen ze toch als een homogeen organisme over het podium zweven.

Een paar dagen na de première in Enschede zijn de vrouwen in Carré, waar de opera op 9 en 11 februari te zien is. De enthousiaste recensies hebben tot grote opluchting geleid. Reisoperadirecteur Nicolas Mansfield, die Monique Wagemakers carte blanche heeft gegeven voor deze productie, ziet L’Orfeo als het laatste duwtje om bij de Raad voor Cultuur een stevige som geld los te krijgen voor de subsidieperiode 2021-2024. Wagemakers: “Ik heb veel opera gedaan op de traditionele manier, het was een verrijking op deze manier samen te werken. Er kwamen ideeën waar ik nooit aan zou hebben gedacht.”

Linning: “In Nederland zijn gezelschappen totaal gescheiden, alleen het Muziektheater heeft ballet en opera in één pand, maar ook daar is tot nu toe niet veel samenwerking geweest. In Duitsland, waar ik met mijn Dance Company al tien jaar werk, heb je acteurs, dansers, zangers, orkest, koor in één huis. Dat heeft zoveel potentie.”

Relevant

De makers wilden vooral benadrukken dat het verhaal nog steeds relevant is. Orpheus heeft door zijn wonderschone zang de god van de onderwereld overgehaald Euridice terug te laten keren tot de wereld van de levenden, op voorwaarde dat hij niet omkijkt als zij hem volgt. Dat doet Orpheus toch en daardoor verliest hij Euridice voor de tweede keer.

Gordijn: “Alles waarvoor je gaat in het leven komt met een consequentie, maar Orpheus ziet dat niet. Hij denkt al gewonnen te hebben, maar twijfelt toch of Euridice wel achter hem loopt. Je hebt soms blind vertrouwen nodig, maar dat is heel moeilijk. Orpheus is symbool voor wie wij zijn, met onze beperkingen. Dat speelde in de tijd van de oude Grieken, in de tijd van Monteverdi en nu nog. Wij hebben technologie ontwikkeld en denken de hele wereld te controleren, maar we kunnen niet over het probleem van ons eigen perspectief stappen. We hopen dat het publiek ziet dat het niet gewoon een mooi oud verhaal is, maar dat het over ons gaat.”

Naar New York

Linning: “Het gaat ook over een breder maatschappelijk probleem. Orpheus hangt erg aan het verleden, alsof hij alleen toen gelukkig was. Hij kijkt letterlijk en figuurlijk achterom. Ook in de huidige samenleving hoor je stemmen die sterk hechten aan tradities onder het motto: vroeger was alles beter. We zouden meer met vertrouwen naar de toekomst moeten kijken.”

Het is bijna belachelijk dat L’Orfeo maar tien keer wordt opgevoerd, ook al vindt Breuls het bijzonder dat haar kostuums nu door zo’n groot publiek worden bewonderd. “Mijn ontwerpen, die onder meer door de IJslandse zangeres Björk worden gedragen, zijn vaak alleen maar op een modeshow te zien, en worden zo nu en dan uitgeleend voor een fotoshoot voor Vogue.”

Gordijn: “Er is zoveel tijd in deze voorstelling gestoken. Het is onze ambitie dit werk naar New York of andere plekken te krijgen. Daarom hebben we al onze internationale contacten uitgenodigd om naar Carré te komen. Er is niet voor niets voor zowel Nederlandse als Engelse boventiteling gezorgd.”

L’Orfeo, Nederlandse Reisopera, Carré, 9 en 11/2. Tournee: reisopera.nl. Coproductie met Opera2Day.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden