Hepburn (hier in 1942) droomde van een carrière als ballerina, en niet als filmster.

Plus Achtergrond

De Nederlandse oorlogsjaren van filmster Audrey Hepburn

Hepburn (hier in 1942) droomde van een carrière als ballerina, en niet als filmster. Beeld Manon van Suchtelen / Dotti Collection

Audrey Hepburn schitterde als filmster in Hollywood. Dat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog in Arnhem en Velp woonde, was niet zo bekend. ­Biograaf Robert Matzen pluisde haar Nederlandse tienerjaren uit en schreef er een lijvig boek over.

Filmster en stijlicoon Audrey Hepburn (1929-1993) was half-Nederlands. Ze werd in Brussel geboren als Audrey Kathleen van Heemstra Ruston, dochter van de Nederlandse barones Ella van Heemstra en de Britse bankier Joseph Ruston. Roepnaam: Adriaantje. Haar jonge jaren bracht ze afwisselend door in België, Engeland en Nederland.

De steractrice uit filmklassiekers als Breakfast at Tiffany’s (1961) en Roman Holiday (1953) heeft heel wat schrijvers geïnspireerd een duik te nemen in haar privéleven: er zijn tientallen biografieën geschreven. Een onderwerp dat in die Amerikaanse werken meestal nogal karig wordt aangehaald is haar leven in oorlogstijd: tussen 1940 en 1945 woonde ze met haar familie in Arnhem en Velp. Die lacune is ook te wijten aan het gesloten boek dat filmster Hepburn was. Tijdens interviews sprak ze niet graag over haar persoonlijke leven.

De Amerikaanse biograaf Robert Matzen besloot toch een nieuwe titel aan het arsenaal toe te voegen nadat hij tijdens onderzoek voor een boek over filmster Jimmy Stewart te weten was gekomen dat Hepburn in Arnhem woonde tijdens de oorlog. “Ik probeerde te ontdekken wat ze hier precies deed, maar kon weinig informatie vinden. Dus ben ik eens rond gaan vragen.”

Hongerwinter

Dat rondvragen duurde drie jaar en leverde het lijvige boek Audrey Hepburn – Het Nederlandse meisje op. Matzen huurde historicus Maddie van Leenders in, die het Nationaal Archief in Den Haag en het Gelders archief plunderde, een dagboek van Hepburns oom vond en documenten vertaalde. Zelf sprak Matzen met oude bekenden van Hepburn, las hij over haar en Nederland in oorlogstijd en sprak hij uitgebreid met haar zoon, Luca Dotti (49).

Matzen heeft op die manier minutieus kunnen beschrijven hoe de jonge Adriaantje tot begin 1944 dansles heeft kunnen blijven volgen – haar grote droom was om ballerina te worden, niet actrice – en welke impact de oorlog op haar verdere leven moet hebben gehad.

Robert Matzen. De schrijver uit de VS maakte al vele biografieën over Hollywoodsterren. Beeld Piroschka van de Wouw/ANP

“Wat me het meest heeft verbaasd, is dat ze de laatste jaren midden in de oorlog zat. Audrey heeft niet alleen de hongerwinter meegemaakt en onder het Duitse regime geleefd, maar ze heeft ook de luchtaanvallen meegemaakt tijdens de Slag om Arnhem. Haar zoon heeft me ook verteld dat haar moeder een Britse parachutist heeft laten onderduiken.”

Of Hepburn als tiener heeft bijgedragen aan het verzet is een twistpunt onder historici. Het Airborne Museum in Oosterbeek, dat in 2017 een expositie over moeder en dochter Hepburn maakte, kon geen concreet bewijs vinden.

Koerierswerk

Matzen trekt andere conclusies. “Ze heeft er genoeg over gesproken – over koerierswerk en geheime culturele avonden waar ze danste om geld op te halen voor het verzet, en dat ze de Oranjekrant rondbracht. Die propte ze in haar sokken. Haar vorige biografen geloofden dat niet omdat ze te jong zou zijn, maar ik heb gesproken met de dochter van dokter Hendrik Visser ’t Hooft, voor wie Audrey vrijwilligerswerk deed in het ziekenhuis van Velp, wat het middelpunt was van een verzetsnetwerk. Zij heeft haar vader zelf horen zeggen dat Audrey zijn assistent was.”

Matzen heeft wel een idee waarom Hepburn daar zelf nooit uitgebreid over heeft willen vertellen: haar moeder Ella had in de jaren dertig nazisympathieën. “Audrey was bang dat verslaggevers te dicht bij dat verhaal kwamen.” 

Robert Matzen. Audrey Hepburn, Het Nederlandse Meisje. The House of Books, €21,99, 400 blz.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden