Plus

De Nationale Opera eert Domenico Cimarosa’s juweel

Dirigent en filoloog Gianluca Capuano dirigeert op 25 en 26 juni het Orkest van de Achttiende Eeuw in Nationale Opera & Ballet. Het is een eerbetoon aan Domenico Cimarosa.

Dirigent Gianluca Capuano aan het werk. Beeld Monika Rittershaus

De Italiaan Domenico Cimarosa (1749-1801), schrijver van tachtig opera’s waaronder het succesnummer Il matrimonio segreto en bewonderd door Verdi en vele anderen, is voor zover bekend de enige componist die ooit ter dood is veroordeeld. Dat staat althans in veel muziek­geschiedschrijvingen, maar dirigent en filoloog Gianluca Capuano betwijfelt of het waar is. Jammer.

Capuano dirigeert op 25 en 26 juni het Orkest van de Achttiende Eeuw in Nationale Opera & Ballet, waar De Nationale Opera een herneming op de planken zet van Il matrimonio segreto, in nauwe samenwerking met jonge, talentvolle zangers die deel uitmaken van De Nationale Opera Studio.

Vergiftigd

“Het is voor mij een droom en een eer met het oude orkest van Frans Brüggen te werken, want samen met Gustav Leonhardt en andere Nederlandse pioniers van de oude muziek heeft hij mijn carrière in belangrijke mate gevormd. In Italië bestond zoiets niet. Samen met Harnoncourt liep Nederland op de troepen vooruit.”

Rond Cimarosa bestaan drie legenden, zegt Capuano. Ten eerste is er de geschiedenis van de doodstraf, die na een gevangenisstraf van vier maanden werd omgezet in een verbanning uit Napels, waar hij werkte aan het hof van koning Ferdinand IV. De tweede gaat over keizer Leopold II, die Il matrinonio segreto zo ontzettend vermakelijk vond, dat hij het bevel gaf het hele drie uur durende stuk na het diner nogmaals uit te voeren – de langste toegift in de muziekgeschiedenis. En de derde legende is dat Cimarosa is vergiftigd door koningin Maria Barbara van Oostenrijk.

“Na zijn verbanning ging hij naar Venetië, waar hij binnen een week stierf. Er werd al snel gefluisterd dat er gif in het spel was, analoog aan het verhaal dat Poesjkin rond Mozart en Salieri heeft verzonnen. Grappig genoeg was Cimarosa de opvolger van Salieri als Kapellmeister aan het Oostenrijkse hof. Voor al die legendes hebben we maar één bron en voor een serieuze historicus is dat onvoldoende. Maar het zijn goede verhalen.”

Eigentijds

Voor Capuano staat Cimarosa’s vakmanschap boven elke discussie. Dat zijn werken nauwelijks meer klinken, vindt hij spijtig, ‘maar dat is het lot van vele achttiende-eeuwse componisten’. “Jommelli, Galuppi en vele anderen waren net zo productief als Cimarosa, maar ook die muziek hoor je vrijwel nooit meer. Er bestaan van die stukken ook geen goede edities, dat is het probleem – zelfs niet van Il matrimonio trouwens. Maar daar wordt aan gewerkt.”

“Dat ook Cimarosa zoveel opera’s heeft geschreven, is omdat in zijn tijd alleen nieuwe muziek werd gespeeld. Er was nog geen uitvoeringstraditie van ouder werk. Alles was volledig eigentijds.”

Capuano vindt Il matrimonio segreto een meesterwerk. “Het is in tien talen vertaald toen Cimaroso nog leefde. Een ongehoord succes, dat ook veel invloed heeft gehad, onder meer op Rossini. In La Cenerentola komen letterlijke citaten uit Il matrimonio terug. En ik weet zeker dat Mozart het stuk ook kende. Maar Cimarosa heeft op zijn beurt ook dingen van Mozart overgenomen, uit Die Zauberflöte bijvoorbeeld. Hij heeft die opera zeker in Wenen gehoord. Hun talen zijn verwant. Rossini zet na Cimarosa de volgende stap. Maar zonder Cimarosa had Rossini misschien niet kunnen bestaan.”

Bijzonder aan de opvoeringen van Il matrimonio is dat de cast uitsluitend uit jonge zangers bestaat. Capuano is daar zeer over te spreken. “Ik heb met zangers gewerkt die hun rol al vijftig keer of meer hadden gezongen. Het is inspirerend en veel dankbaarder om jonge mensen te kunnen kneden.”

De Nationale Opera. Cimarosa-Il matrimonio segreto. Orkest van de Achttiende Eeuw o.l.v. Gianluca Capuano. Regie: ­Monique Wagemakers. Voorstellingen op 25 en 26 juni in Nationale Opera & Ballet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden