Plus Achtergrond

De mode van Pierre Cardin is niet voor grijze muizen

Uit de Cosmocorps collectie waarmee Pierre Cardin in 1966 zijn grote doorbraak beleefde. Beeld ©Terence Donovan Archive

Modernist Pierre Cardin (97) gaf vrouwen in de jaren zestig al een pak met broekspijpen die tijdens het fietsen omhoog konden worden geklapt. Twee tentoonstellingen en een documentaire eren zijn innovatieve werk en leven.

Tot drie jaar geleden woonde en werkte couturier Pierre Cardin tegenover het Palais de ­l’Élysée, waar hij tijdens het ontbijt zwaaide naar pre­sident Chirac, Mitterrand, hun vijf voorgangers en Sarkozy. Tot aan Carla Bruni kleedde hij al hun vrouwen met regelmaat. Inmiddels is hij verhuisd omdat de demonstraties van de gele hesjes er zijn klanten afschrikken.

Met name in China heeft hij nog steeds veel fans, eind vorig jaar gaf hij er een show op de Chinese Muur. In Europa is zijn naam echter te bezoedeld door de vele licenties, inmiddels ‘nog maar’ driehonderd, maar is er een herwaardering gaande van zijn provocatieve, futuristische ontwerpen, waarmee hij zijn tijd ver vooruit was. Ook zijn meubels en lampen zijn populair op vintagesites.

Goede genen

De 97-jarige ontwerper vindt al die aandacht prachtig. Begin september reisde hij per trein van Parijs naar Venetië om de première bij te wonen van House of Cardin, de documentaire over zijn leven die werd vertoond tijdens het filmfestival. Hij kreeg een staande ovatie en zei tot tranen toe geroerd te zijn.

Regisseurs P. David Ebersole en Todd Hughes – zelfbenoemde ‘Cardinophiles’ – zijn de trotse bezitters van een American Motors Cardin Javelin, de auto waarvan de Fransman het interieur ontwierp. Ze volgden de ontwerper een jaar lang, thuis en tijdens zijn vele reizen.

Cardin ontbrak vorige week echter bij de ­opening van de tentoonstelling Pierre Cardin. Fashion Futurist in het Kunstpalast in Düsseldorf. Hij had er willen zijn, vertelde zijn neef Rodrigo Basilicati Cardin (48), maar na Venetië bleek dat te veel. “Pierre loopt nog zonder stok, maar zijn hart is uiteraard ­minder. Hij is vaak moe en rust veel, maar hij maakt nog wel elke dag schetsen, hij heeft goede genen, al zijn broers zijn rond de honderd geworden.”

Die neef is de beoogde opvolger van zijn oud­oom, een broer van zijn opa Herminio Cardin. De achternaam van zijn moeder voegde Rodrigo Basilicati een jaar geleden toe, sinds hij officieel general manager van ‘Maison Cardin’ werd. “Ik moet na zijn overlijden doorgaan, Pierre stoomt het team en mij daarvoor klaar.”

Op het atelier werken achttien man, álle couturestukken die Cardin heeft gemaakt in zijn leven, kunnen er worden besteld. Jaarlijks maakt het team nog een prêt-à-portercollectie, die op de meest exotische plekken voor een select en vooral Aziatisch publiek wordt gepresenteerd, zoals in 2007 in de Gobiwoestijn in Mongolië.

In de designstudio werken vijf mensen. Na zijn dood moet het huis worden voortgezet in de innovatieve geest van Cardin: de modepers weer verbazen, net als destijds, zegt Basilicati Cardin. Wie er dan na afloop van shows het applaus in ontvangst neemt? “Ik ben er nog niet uit of ik dat moet zijn.”

Gevlucht

Basilicati Cardin is het enige familielid in het bedrijf en kent zijn oudoom pas 25 jaar. “Mijn ouders en grootouders zijn altijd in Italië blijven wonen en hadden nauwelijks contact met Pierre.” Na een pianostudie aan het conservatorium in Boedapest en een ingenieursstudie in Padua, ontmoette hij Cardin. Sindsdien ontwerpen ze samen alle meubels.

Pierre Cardin werd in 1922 in San Biagio di Callalta geboren als Pietro Cardin, de laatste van elf kinderen, van wie er twee al jong overleden. Het gezin vluchtte in 1924 voor de fascisten naar het Franse Vichy. Zijn eerste schreden op het modepad zette hij op 17-jarige leeftijd als leerling van een kleermaker.

In 1945 vertrok hij naar Parijs waar hij architectuur studeerde en werkte voor de couture­huizen Paquin en Schiaparelli, alvorens hij door Christian Dior werd gevraagd als hoofd van het atelier tailleur. Vijf jaar later opende hij zijn eigen salon en raakte bevriend met Jean Cocteau, Pierpaolo Pasolini en Luchino Visconti. “Ik was knap, iedereen wilde met me naar bed,” zegt Cardin over die periode in de documentaire.

Simpele ontwerpen

Met zijn Bubble Dress stal hij in 1954 de harten van actrices Mia Farrow, Lauren Bacall en Jeanne Moreau. Vijf jaar later lanceerde hij luxe confectie en begon hij te pionieren in Japan, China en Rusland. Hij maakte van brillen en sculpturale sieraden zeer gewilde modeaccessoires en was in tegenstelling tot zijn collega’s in hun ivoren torens, populistisch en bereikbaar. Zo showde hij zijn couture zelfs een keer in Madurodam.

In het Kunstpalast ligt de focus op Cardins ­succesvolste periode – de jaren zestig en zeventig – maar er staan ook jurken uit 2016 opgesteld. De Cosmocorpscollectie uit 1966, futuristisch en dynamisch, voor mannen en vrouwen, die zijn grote doorbraak betekende, is goed vertegenwoordigd, de Space Agecollectie minder. Het meeste daarvan is te zien in het Brooklyn Museum, waar de Cardintentoonstelling samenvalt met de vijftigjarige verjaardag van de Apollo 11, de eerste maanlanding.

Driehoeken, cirkels en vierkanten spelen een belangrijke rol in Cardins vaak simpele ontwerpen, waarin hij luxe materialen combineert met – destijds nieuwe – synthetische en waarin hij plastic, vinyl, plexiglas, hoepels en origamitechnieken verwerkt, wat vaak zorgt voor een sculpturaal effect. In 1968 vroeg hij patent aan op een acrylvezel die hij naar zichzelf vernoemde: cardine. Hij maakte er naadloze jurken van waar door middel van hitte permanente 3D-­patronen in konden worden geperst.

Hij was ook de eerste die zeer uitgesproken mannenmode maakte, zoals jumpsuits van lichte jersey voorzien van vinyl details en lange ritsen, gedragen over een strakke coltrui en

met een leren slipje eróver. Of een leren jas met speelse ronde schijven op de schouders, die doen denken aan grammofoonplaten. Niet voor grijze muizen, zeg maar.

Jackie Kennedy bestelde ooit een lange vinyl mannenjas ‘om in te tuinieren’. Cardin wilde het leven van moderne jongeren vergemakkelijken, getuige ook een tuniek met zogeheten ‘wheeled pants’, eindigend in een cirkel die je praktisch omhoog kunt klappen voor op de fiets.

Een leren jas met schijven ontleend aan grammofoon­platen uit 1994. Beeld Archives Pierre Cardin

Maxim’s

Bekend is dat hij een van de eerste openlijk ­homoseksuele ontwerpers in Parijs was, drie jaar een liefdesrelatie had met actrice Jeanne Moreau, en twintig jaar samen was met zijn protegé André Oliver. Legendarisch is het verhaal dat Cardin, na een vervelende ervaring bij Maxim’s in Parijs, het restaurant de volgende dag kocht en de betreffende ober ontsloeg. Hij eet er nog wekelijks met zijn neef, die bij hem ­inwoont en hem verzorgt. In het weekeinde is Basilicati Cardin bij zijn vrouw en zesjarige dochter in Venetië.

Dat het modehuis al 25 jaar te koop staat voor een miljard euro, zoals Cardin in interviews zegt, is een fabel, zegt Basilicati Cardin. “Ach, ik weet niet waarom Pierre dat zegt, misschien omdat hij graag een bod krijgt, omdat hij het leuk vindt om te horen hoe succesvol hij is.”

Het maken van mouwen voor een jurk en de poten voor een tafel, is hetzelfde, zou Cardin ooit tegen The New York Times hebben gezegd. Vandaar dat hij na het lanceren van een meubellijn, zijn naam op veel meer producten plakte, van een privéjet tot orthopedische matrassen. In 1974 poseerde hij zelfs naakt op sokken met een Pierre Cardinhanddoek om zijn heupen; alles voor de verkoop.

Twaalf jaar later zorgden 800 licenties voor een jaarinkomen van 10 miljoen dollar, schreef Women’s Wear Daily. Het leverde hem onder ­vijanden ook de bijnaam ‘de couturehoer’ op, maar dat zal Cardin een rotzorg zijn. Hij bleef er on­afhankelijk door en heeft altijd vele theater­projecten en kunstenaars kunnen steunen.

Zet Basilicati Cardin straks als eerste het mes in de licenties? “Integendeel, ik wil ze ontwikkelen. Pierre had de controle verloren. Jaarlijks ­leveren we zo’n tienduizend tekeningen aan, maar niet elke licentiehouder voert ze zo uit. Het niveau van de ontwerpen moet omhoog, ze moeten weer echt herkenbaar Cardin worden.”

Een andere hobby van Cardin is huizen ver­zamelen; hij heeft er zeventig. Zo bezit hij het vijftiende eeuwse kasteel in Lacoste waar Markies De Sade zijn befaamde orgies hield. Ook bezit hij een paleis in Venetië waar Casanova graag vertoefde. Zijn bekendste huis is echter het sur­realistische Palais Bulles in Théoule-sur-Mer.

Hoewel Cardin het wat rustiger aan doet, is volgens zijn neef ‘achter de geraniums zitten niets voor Pierre’. In 2008 zei de couturier daarover zelf in Fantastic Man: “Ik ben veel te druk om te klagen en janken over kiespijn en pijnlijke voeten. Als ik onder de grond ga, doe ik dat staande. De verf mag dan afbladderen, mijn talent is nog intact.”

Pierre Cardin. Fashion Futurist, tot 5/1 in het ­Kunstpalast in Düsseldorf.

Pierre Cardin opende in 1950 zijn eigen salon. Hij werd wereld-beroemd met zijn geometrische ontwerpen. Hij zou ook lampen, matrassen en zelfs een privéjet ontwerpen. Beeld Bloomberg via Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden