Plus Recensie

De misdaad bestrijden in duister IJsland

Sneeuwblind, het eerste deel van de Dark Iceland-serie van thrillerschrijver Ragnar Jónasson speelt zich af in Siglufjördur, een van de noordelijkste plaatsjes van IJsland.

Op het hoogtepunt was Siglufjördur de grootste haringhaven van IJsland. Beeld Antonel/Getty Images/iStockphoto

De pizzadozen gaan open op Hlídarvegur nummer 27. Staand om de tafel in wat ooit het huis van zijn groot­ouders was en waar in al die jaren niets is veranderd, eten schrijver Ragnar Jónasson, zijn uitgever Petúr Már Olafsson en zijn vrouw Ragnheidur Elfa Thorsteinsdottir wat in de Dark Island-detectivereeks vast ­bestanddeel van de maaltijd is van de politie in Siglufjördur. De pizza’s komen van de pizzeria op het pleintje bij het Rádhús, het politiebureau van het noordelijkste plaatsje in IJsland om de hoek. Glibberend in het donker over ijs en sneeuw werd ook nog even halt gehouden bij de bakker voor de weezoete kaneelbroodjes waarhoofdpersoon Ari Thor verzot op is.

Het huis van zijn grootouders is ook het huis van deze Ari Thor, Jónasson verzorgt er een rond­leiding. Dit kamertje hier boven, met het eenpersoonsbed, daar slaapt Ari Thor in het eerste deel van de reeks Sneeuwblind, dat deze week in het Nederlands is verschenen. In latere delen, als hij is herenigd met zijn vriendin ­Kristín, ­verhuist hij naar de echtelijke slaap­kamer.

Het is een woning vol familiegeschiedenis, overal aan de wand portretten – op de piano ­foto’s van alle kleinkinderen; Ragnar Jónasson tweede van rechts, met de traditionele muts die eindexamenkandidaten in IJsland dragen. En overal boeken – oom Ólafur Ragnarsson was uitgever en overgrootvader Ragnar Jónasson legde in vijf kloeke delen, die op rij staan met de ­boeken van zijn kleinzoon, de opmerkelijke ­geschiedenis van Siglufjördur vast.

Op zijn hoogtepunt was Siglufjördur de grootste haringhaven van IJsland, de eerste haring­fabriek werd begin twintigste eeuw gebouwd in het dorp waar hoogzomer de zon niet ondergaat en ’s winters het duister heerst. Het aantal inwoners steeg in de hoogtijjaren vijftig van de vorige eeuw naar drieduizend. Maar eind jaren zestig verdween het ‘zilver van de zee’ bij de IJslandse noordkust en verzonk het dorp in isolement, ondanks de bouw van de eerste tunnel die het dorp in het gelijknamige fjord beter bereikbaar maakte.

Netflixserie Trapped

In Sneeuwblind, waarin de jonge agent in opleiding Ari Thor aan het begin van de kredietcrisis een aanstelling krijgt in Siglufjördur, is er nog maar die ene eenbaanstunnel vanuit het westen. Thor ervaart de claustrofobie ten top als die door een lawine ontoegankelijk is. In de vier volgende delen van de Dark Iceland-reeks ontsluiten de twee nieuwe tunnels, die in 2010 werden aangelegd met een lengte van elf kilometer, ­Siglufjördur en komt de wereld – en daarmee toerisme en wereldproblematiek als mensenhandel en drugscriminaliteit – naar het hoge noorden. 

Die bereikbaarheid is overigens relatief: de weg vanaf het noordelijkste stadje ­Akureyri (bijgenaamd ‘de hoofdstad van het Noorden’, op vijf uur rijden van de hoofdstad Reykjavik) die deels door de tunnels voert, raakt bij de bergpas die lang de enige toegang vormde in de winter, vaak ingesneeuwd.

Lopen door Siglufjördur in deze donkere maanden is ook lopen door het decor van de succesvolle IJslandse Netflixserie Trapped (Ófærð)die er is opgenomen en waarvan een derde reeks in de maak is. Dat heeft het plaatsje met 1500 inwoners ook geen windeieren gelegd.

In het Siglufjördur van nu worden de veelkleurige woningen opgekocht als zomerhuis waardoor de prijzen stijgen. Er zijn restaurants geopend, er is een golfbaan aangelegd, het skigebied rond Siglufjördur geldt met zijn ‘cross country skiing’ als uitermate trendy en exclusief, cruiseschepen varen af en aan.

In het luxehotel in de vissershaven, dat in 2015 zijn deuren opende, wordt Jónasson door ­eigenaar en grootinvesteerder Robert Gudfinnsson met een ‘hé, banker boy!’ onthaald – want het schrijven doet hij naast een fulltime baan bij een investeringsbank in Reykjavik, die ook hier in het noorden veel van zijn aandacht opeist. Maar liever dat, vindt hij, dan een eenzaam schrijversbestaan.

Toeristische attractie

Jónasson levert een doos gesigneerde boeken bij Gudfinnsson in – in IJsland is eind vorig jaar het nieuwe deel van zijn andere boekenreeks, de Hidden Iceland-thrillers, verschenen – die over de hotelbalie kunnen worden verkocht. Want naast het Herring Era Museum, het grootste ­maritieme museum van IJsland, geldt ook de bestsellerauteur nu als toeristische attractie. De echte inwoners van Siglufjördur gedogen dat hij over hun woonplaats schrijft omdat hij er ‘een van hier is’. Al werd hij geboren in Reykjavik, zijn grootvader en vader zijn geboren en getogen Siglufjördurs en hij bracht er al zijn zomervakanties door.

Prins Claus

Nederland is met Sneeuwblind een opvallend ­late instapper – sinds zijn boeken in Engeland vanaf 2015 werden vertaald door misdaad­auteur Quentin Bates werd Rágnarsson uitgeroepen tot ‘kroonprins van de IJslandse misdaad’, na koning en koningin Arnaldur Indridason en Yrsa Sigurdardóttir. Zijn boeken werden al in 22 talen vertaald, hij heeft wereldwijd meer dan een miljoen boeken verkocht.

En dat, lacht de schrijver, terwijl hij zulke ­prominente banden met Nederland heeft. Niet alleen woont zijn zus met man en kinderen al ­jaren in Noordwijkerhout, Olafúr Ragnarsson, zijn oom de uitgever, was van 1991 tot 1999 ­consul-generaal voor Nederland.

Met de pizza in zijn hand – uit deel vijf, in de Engelse vertaling: ‘You can’t beat a Siglufjördur pizza’ – haalt Jónasson het roemruchte verhaal op van zijn opa over het staatsbezoek van koningin Beatrix en prins Claus aan IJsland. Claus liet alle hoogmogenden en beveiligers verbijsterd achter toen hij onverhoeds zelf achter het stuur kroop van de sneeuwscooter waarmee het ­koninklijk paar naar de gletsjer Vatnajökull zou worden gebracht.

Thriller Ragnar Jónasson Sneeuwblind Vertaald door Willemien Werkmans A.W. Bruna, €20,99, 288 blz.

Na de pizza en de kaneelbroodjes belt Jónasson rond tot het gezelschap wordt toegelaten tot het politiebureau waar zijn Ari Thor lang de man van buiten zal blijven, maar juist door zijn frisse blik door de verhoudingen in het plaatsje heen kan kijken. De enige overgebleven agent van Siglufjördur toont er foto’s van vroeger; van 1915 toen er 15 man werkten, van 35 jaar ­geleden toen hij er nog een van de 6 was.

In Sneeuwblind staat de moord op een oude, plaatselijke schrijver centraal; in het inmiddels gesloten film- en theaterzaaltje, een paar ­deuren van de pizzeria, wordt hij van de trap ­geduwd. Maar met de misdaden in de volgende delen is de wereld buiten Siglufjördur gemoeid, van het belendende fjord, de inmiddels verlaten Hédinsfjördur waar het licht ’s winters komt van de ingang van de tunnel, tot Akureyri aan de lange Eyjafjördur.

Dan maakt ook verslaggever Isrún, die haar plaats bevecht in de misogyne televisiewereld van Reykjavik, haar opwachting. Voor de serie kon hij niet in Siglufjördur zelf aan het moorden blijven, wist Ragnarsson. In zo’n klein plaatsje zou dat veel te ongeloofwaardig worden.

Hercule Poirot

Toch staat er, naast de grote zaak die opgelost moet worden, altijd wel een plaatselijke ­geschiedenis centraal waarmee Ari Thor wordt geconfronteerd. En waarover hij aan het einde van elk boek alle finesses omstandig uit de ­doeken doet, zoals Hercule Poirot in de boeken van Agatha Christie, die Jónasson in het ­IJslands vertaalde en die hij volmondig schatplichtig is.

Inmiddels werkt hij toch aan een zesde deel van de serie over Ari Thor, de agent die woont in het huis van zijn grootouders, die pizza haalt bij zijn pizzeria, die net als hij als enige in Siglufjördur niet skiet omdat hij dat nooit heeft ­geleerd. “Ik was hem na vijf boeken een beetje zat. Maar ik kom toch altijd weer bij hem uit. En ik kom denk ik ook nooit meer van hem af.”

Schrijver en ‘banker boy’

Ragnar Jónasson (1976, Reykjavik) is afgestudeerd in rechten. Hij doceert aan de universiteit van Reykjavik en werkt bij een investeringsbank. Hij is auteur van de internationale bestseller-reeksen Dark Iceland en Hidden Iceland. Ook is hij mede-oprichter van het internationale festival voor misdaadschrijvers Iceland Noir. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden