Plus

De media in een spagaat over lokale verkiezingen

De waterschappen en de Provinciale Staten zijn niet bepaald de meest sexy bestuurslagen. Hoe gaan tv-makers om met de lokale en vaak saaie onderwerpen?

Eva Jinek en Jeroen Pauw maken samen uitzendingen over de verkiezingen. Beeld Lex van Lieshout

Een 'ontzettend grote uitdaging', zo omschrijven de makers van Pauw & Jinek: de verkiezingen hun tijdelijke klus. Provinciale politiek aantrekkelijk maken voor het grote publiek is geen sinecure, ondervinden Ewart van der Horst (hoofdredacteur van Jinek) en Herman Meijer (hoofdredacteur van Pauw), ruim een week lang dagelijks.

Van der Horst: "De Provinciale Staten en de waterschappen zijn geen music for the millions. We werken ons een slag in de rondte om de taaie en vaak heel lokale thematiek te vertalen naar verhalen die heel Nederland weten te boeien."

Soms lukt dat. Zoals dinsdagavond, toen een inwoonster van het Groningse dorp Slochteren hevig geëmotioneerd vertelde over het effect van de aardbevingen op haar huis en haar gezin. Ze wordt tot wanhoop gedreven door loze beloftes van de politiek. "We zitten aan de lat, we zijn op, we kunnen niet meer!" Haar relaas was zo indrukwekkend dat bij een lotgenoot de tranen over de wangen biggelden.

Door de ballotage
Dat item over de aardbevingen in Groningen was typisch zo'n onderwerp dat direct door de ballotage kwam, zegt het duo hoofdredac­teuren. Van der Horst: "We profiteren allemaal dagelijks van het Groningse gas; al is het alleen maar het warme water uit de kraan. Maar het zetten van dat kopje thee gaat wel ten koste van de leefbaarheid voor de mensen in Groningen."

Meijer: "Zo zijn er meer lokale onderwerpen die landelijke thematiek raken. Hoe we omgaan met boeren, drugs, criminaliteit - dingen die mensen in Limburg én Zeeland raken. Maar wij willen geen debatten tussen provinciale lijsttrekkers of over heel plaatselijke kwesties." Van der Horst: "Daar zijn de regionale omroepen voor."

De gasten aan de tafel van Pauw & Jinek zijn dan ook overwegend Haagse politici, zoals Marianne Thieme, Gert-Jan Segers, Lilian Marijnissen en de drie heren van Denk. "Hoe je het ook wendt of keert: zij zijn het gezicht van de campagnes."

Volgens Tom Louwerse, universitair docent politicologie aan de Universiteit Leiden, zijn de Provinciale Statenverkiezingen voor landelijke media altijd een worsteling. "Een dossier dat speelt in één provincie is voor de inwoners van andere provincies vaak totaal oninteressant. Ik snap wel dat landelijke media de nadruk leggen op de Haagse politiek. De machtsvraag die door de samenstelling van de Eerste Kamer op tafel ligt, is ook heel belangrijk."

De mediaspagaat is inherent aan de manier waarop de Eerste Kamer wordt gekozen: via de Statenleden. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat in de 'chambre de réflexion' ook provinciale belangen zouden doorklinken. "Dat uitgangspunt is totaal verwaterd," zegt Eelco Harteveld, universitair docent politicologie aan de UvA. "Geen senator zegt in de Eerste Kamer dat hij spreekt namens zijn of haar provincie."

Volgens Harteveld worden de Provinciale ­Statenverkiezingen steeds meer een soort mid-term election voor het kabinet. "Vroeger waren de verschuivingen in zetelaantallen tussen partijen veel minder groot, maar de laatste jaren is de electorale beweeglijkheid toegenomen. Een andere samenstelling van de Eerste Kamer zorgt dus voor echte machtsverschuivingen."

Kijkcijfermotieven
Het is dus niet zozeer dat media geobsedeerd zijn door de landelijke kopstukken, of hen louter vanuit kijkcijfermotieven optrommelen, de Haagse politiek is daadwerkelijk een belangrijker onderdeel van deze stembusgang geworden.

De meeste mensen maken hun keuze dan ook op basis van landelijke onderwerpen, ziet zowel Louwerse als Harteveld. Daarbij is er wel verschil tussen provincies onderling. "In Zeeland, Limburg en Friesland voelen mensen zich veel sterker verbonden met hun provincie dan in Utrecht, Zuid-Holland en Noord-Holland," zegt Louwerse.

Beeld -

Dat beaamt Jacky de Vries, chef nieuws bij NH Media. "Er is geen Noord-Hollandse identiteit. Mensen voelen zich West-Fries, Amsterdammer of inwoner van het Gooi. Daarom kiezen wij ook niet voor klassieke politieke verslaggeving met het provinciehuis als uitgangspunt. We kijken naar wat er in bepaalde regio's speelt. Pas daarna bekijken we wat partijen hierover in hun verkiezingsprogramma hebben opgenomen."

Bij Omroep Flevoland wordt deze weken volop aandacht besteed aan de verkiezingen. Verslaggever Richard Schuurman: "We hebben er dagelijks programma's over. Het gaat te ver om te zeggen dat hier verkiezingskoorts heerst, maar we zouden als provinciale omroep geen knip voor de neus waard zijn als we nu niet zouden uitpakken."

Provinciale media
Dat is precies de reden waarom Louwerse niet zo kritisch is op de landelijke media, die meer aandacht hebben voor de Haagse dan voor de provinciale politiek. "Juist hiervoor bestaan provinciale media. We doen ze tekort als we klagen over landelijke media: een Zeeuw die zich wil verdiepen in zijn provincie kan prima terecht bij Omroep Zeeland en de PZC."

Kind van de rekening zijn de waterschappen, die nauwelijks aandacht krijgen in politieke programma's. De reden: niet urgent genoeg, zeggen de hoofdredacteuren van Pauw & Jinek. Van der Horst:

"Kan jíj een spannend thema over de waterschappen verzinnen? En weet je dan ook nog een politicus aan wiens lippen je hangt, zodra die persoon over het water begint? Het gaat ook gewoon heel goed met de waterschappen; Nederland blinkt uit in watermanagement. We leven in een land dat voor een groot deel onder de zeespiegel ligt, maar heeft iemand natte voeten? Nee. Maar als morgen Flevoland onderloopt, beloof ik je: dan zitten die mensen echt bij ons aan ­tafel."

Nog te zien

- Pauw & Jinek: de verkiezingen, maandag en dinsdag om 23.05 uur op NPO1.
- De Hofkar met presentator Rutger Castricum, maandag om 22.45 uur op NPO2.
- Nederland Kiest, slotdebat en uitslagenavond, dinsdag en woensdag om 20.35 uur op NPO1.
- Andere Tijden: de Nacht van Wiegel, woensdag om 21.20 uur op NPO¿2.
- Noord-Holland Kiest, donderdag van 7.00 tot 8.00 uur op NH-Nieuws.
- Verkiezingsshow Amsterdam, dinsdag om 10.00 uur op AT5
- Droge voeten, serie over het ­waterschap, online te zien op at5.nl/drogevoeten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden