PlusInterview

De mannen achter de tv-registratie van het Songfestival: ‘Grootste Europese televisieklus die bestaat’

Het zijn op het Songfestival beslissingen van levensbelang: welk camerashot vangt de zanger tijdens zijn finale uithaal? En hoeveel reuzenattributen mogen er het podium op? In Rotterdam zorgen regisseur Marnix Kaart en head of contest Twan van de Nieuwenhuijzen voor de tv-show die zaterdagavond 180 miljoen kijkers trekt.

Head of contest Twan van de Nieuwenhuijzen en regisseur Marnix Kaart. Beeld Nathan Reinds
Head of contest Twan van de Nieuwenhuijzen en regisseur Marnix Kaart.Beeld Nathan Reinds

Hij was er in 1986 al bij. Toen Frizzle Sizzle voor Nederland Alles heeft een ritme zong, was Marnix Kaart (toen net 18) er bij als steun voor zijn kersverse vriendinnetje Marjon Keller (bijna 16). Inmiddels zijn de twee meer dan 35 jaar samen.

Onlangs keken ze met z’n tweeën naar de beelden uit de tijd dat het Songfestival nog een keurige liedjesvoorstelling was en niet in de eerste plaats een flitsende tv-show. “Precies acht camerashots zaten er in die act van Frizzle Sizzle, Marjon was niet één keer close in beeld,’’ zegt Kaart. Het verschil met 2021? “De meeste acts hebben tussen 80 en 90 camerawisselingen. De rockbands uit Italië en Finland zitten zelfs boven de 100.”

Kaart, al 25 jaar televisieregisseur met titels als Zomergasten, RTL Boulevard en De Toppers in Concert op zijn cv, is samen met collega Marc Pos en de Zweedse regisseur Daniel Jelinek verantwoordelijk voor de drie televisie-uitzendingen van het Songfestival. De finale van vanavond is de apotheose van een voorbereiding die al kort na de zege van Duncan Laurence in Tel Aviv in mei 2019 begon.

Formule 1-auto

Een missie die hij aanduidt als de ‘grootste Europese televisieklus die er bestaat’. De regisseur: “Ik maakte vooraf een vergelijking met het besturen van een auto. Dat kan iedereen bij ons in het team. Zelfs met een snelle sportwagen kunnen ze overweg. Maar dat is een Formule 1-auto, dit is once in a lifetime.”

Hoe druk je als Nederlands camera- en regieteam vervolgens je stempel op uitzendingen die al sinds de prehistorie van de televisie dezelfde opzet hebben: de deelnemers zingen hun liedjes, er wordt gestemd en daarna volgt er een, doorgaans tergend lange, puntentelling. En dan zijn de openingstune (het klassieke Te Deum) en de openingswoorden (‘Good evening, Europe!’) ook al in beton gegoten.

“Onze handtekening zit in de intervalacts,’’ zegt Kaart. “Voor mijn gevoel waren die de afgelopen jaren vaak het ondergeschoven kindje. Dan kwam er weer een folkloreballet of een goedbedoelend orkest. Inhoudelijk prima, maar visueel veel minder interessant. Met de water-act met Davina Michelle en Thekla Reuten hebben we laten zien waar we voor staan.”

Cameraplannen

Maar toch: de show van vanavond blijft draaien om de liedjes van de 26 finalisten (13 andere deelnemers zijn reeds uitgeschakeld). Alle zijn ze gevat in op de seconde uitgeschreven cameraplannen, waarvoor Kaart en zijn regieteam samenwerkten met ‘head of contest’ Twan van de Nieuwenhuijzen. De hoofdredacteur van tv-producent Tin Can (onder meer Promenade en Rooijakkers over de vloer) vervult een op het Songfestival hiervoor nog niet bestaande functie als eerste aanspreekpunt voor de podiumacts van de 39 deelnemende landen.

Hij inventariseerde de wensen van de delegaties, die volgens de beste Songfestival-tradities uiteenlopen van het meezeulen van reusachtige podiumattributen tot het wisselen van complete decors. Van de Nieuwenhuijzen: “We hebben in ons oren geknoopt wat Jon Ola Sand (de voormalige directeur van de organiserende EBU, red.) ons zei: ‘One thing: this is not your show’. We zien ons daarom meer als service station: we houden van tevreden klanten.”

Maar uiteraard: soms komen de verwachtingen van de deelnemers hardhandig in aanvaring met de realiteit. Van de Nieuwenhuijzen: “Een land, ik zal niet zeggen welk, leverde een pakket wensen in waarvan alleen het lichtplan al meer dan 80 pagina’s besloeg. Maar dan nog zeggen we niet meteen nee.”

40 seconden voor changement

Als vuistregel geldt dat alles wat binnen de standaardtijd van 40 seconden voor een changement tussen twee songs het podium kan worden opgebracht, serieus wordt onderzocht. Zo sneuvelde bij een Oostblokland tijdens een eerdere editie al eens een complete ledmuur. (Het beruchte draaiorgel van Sieneke uit 2010 haalde de bühne niet omdat het podium het gewicht niet kon dragen.)

Eenmaal op locatie volgde intensief overleg tussen de regisseurs die de landen voor hun eigen act aanstelden (voor Nederland de Belg Hans Pannecoucke, die eerder Calm after the Storm van de Common Linnets uitdacht) en het Nederlandse team in Ahoy. Daarbij ging niet meer om jurken of de windkanonnen, maar vooral om de camerashots.

Kaart: “Ik voer bij de eerste repetitie altijd precies wat mijn collega’s hebben bedacht, daarna geef ik feedback. Tegen Pannecoucke heb ik na de eerste repetitie gezegd: ‘Hans, het is niet sterk genoeg zo. Je moet meer shots hebben.’ Het was te ruim, te afstandelijk. Als regisseurs onder elkaar hebben we daarover goede discussie over. En ja, de act is de laatste week nog stukken verbeterd.”

Neerdalende lichtbol

Twee jaar terug dreigde de Nederlandse act rond de neerdalende lichtbol boven de piano van Duncan Laurence te kapseizen door miscommunicatie en wrevel tussen Pannecoucke en Ilse DeLange aan de ene kant en de lokale regisseur in Tel Aviv aan de andere. Die laatste had, net als Kaart nu, het laatste woord over de cameravoering.

“In die zin is het Songfestival ook op dit vlak politiek bedrijven,” zegt hij. “Ik had verwacht dat landen fanatiek zouden zijn over hun drie minuten podiumtijd, maar, heel eerlijk, zo heftig had ik niet verwacht. Het is een spel, heb ik gemerkt. Delegaties zoeken de grens op van wat ze voor elkaar kunnen krijgen.

“Aan de andere kant is de dankbaarheid ook vaak extreem groot. De Russische delegatie verraste me hier in Ahoy volkomen met een grote jurk waaronder ook nog eens wieltjes bleken te zitten. Ik moest mijn camerascript helemaal herschrijven. Maar toen het eenmaal stond, kwamen de teamleden me een voor een superblij omhelzen.”

Finale Songfestival. Zaterdagavond 21.00 uur. NPO1.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden