Plus

De kwestie-Spoorloos werd een strijd tussen twee kampen

Van talkshowoorlog tot showbizzhuwelijk: in de rubriek Sterrenstof neemt Roelf Jan Duin de mediaweek door. Deze week: hoe ingewikkelde zaken teruggebracht worden tot binaire keuzes.

Roelf Jan Duin
Derk Bolt schoof aan bij Khalid en Sophie, wat dramatisch uitpakte, omdat Bolt in plaats van deemoed te tonen wild om zich heen begon te slaan. Beeld BNN VARA
Derk Bolt schoof aan bij Khalid en Sophie, wat dramatisch uitpakte, omdat Bolt in plaats van deemoed te tonen wild om zich heen begon te slaan.Beeld BNN VARA

Derk Bolt droeg jarenlang een pruik, wat grappig is als je bedenkt dat zijn naam klinkt als het Engelse woord voor ‘kaal’, maar helemaal niet grappig als je weet dat hij haar verliest vanwege een chronische bloedafwijking. Zo zie je: voeg wat context toe en zaken kunnen een totaal andere lading krijgen.

Helaas biedt de mediawerkelijkheid noch de publieke opinie veel ruimte voor nuance of grijstinten. Kwesties worden veelal platgeslagen tot een binaire keuze tussen goed en kwaad, slachtoffer en dader, held of schlemiel. Terwijl het echte leven oneindig ingewikkelder is en het goede en het slechte naast elkaar kunnen bestaan, of zelfs door elkaar kunnen lopen.

Deze week kwam Bolts programma Spoorloos in opspraak. Al dertig jaar worden in dat programma mensen herenigd met familieleden in verre oorden, maar de onverschrokken speurder Kees van der Spek onthulde dat tenminste twee zaken niet in de haak waren: een Colombiaanse ‘fixer’ zou er een potje van gemaakt hebben.

Voor of tegen

Vreselijk voor de mensen die het betrof, maar aan de talkshowtafels werd het het probleem moeiteloos verscheept van de krottenwijken in Medellín naar het Mediapark in Hilversum. Wat viel KRO-NCRV te verwijten? Kon Spoorloos nog wel doorgaan? En wanneer zou Bolt zijn nederige excuses maken?

Die besloot aan te schuiven bij Khalid en Sophie, wat dramatisch uitpakte, omdat Bolt in plaats van deemoed te tonen wild om zich heen begon te slaan. Hij vond de mismatches passen binnen de ‘foutmarge’, trok de uitzending van Van der Spek in twijfel en zei dat mensen op Spoorloos aan het ‘inhakken’ waren omdat ze het programma ‘weg wilden hebben’.

En zo was een precair onderwerp teruggebracht tot een zaak van ‘voor’ of ‘tegen’ Spoorloos. Sommigen vonden dat er ‘een speciaal plekje in de hel is’ voor de bewuste fixer, anderen stonden pal achter Bolt en zijn redactie, want die hadden toch ook zoveel goeds gedaan. Dat mensen met de beste intenties ook fouten maken kwam niet in het meningenpalet voor.

Meerdere waarheden

Hetzelfde mechanisme deed al opgeld in de affaire-Arib, waarin ook binnen no time twee kampen ontstonden. Dat kwam niet in de laatste plaats door Khadija Arib zelf, die direct sprak over ‘dolkstoten’ en wees naar de zwakste schakel, de huidige Kamervoorzitter Vera Bergkamp.

Een slimme manier om het narratief naar haar hand te zetten: ineens ging het niet meer over ambtenaren die gebukt gingen onder Aribs schrikbewind, maar om een tweestrijd tussen Bergkamp en Arib, iets waar media altijd van smullen.

Context, perspectief, meerdere waarheden: het deed er in de publieke opinie niet meer toe. Journalisten die de ogen wel op de bal hielden werd verweten een spreekbuis te zijn van Arib of van D66. Dat een kundige en populaire Kamervoorzitter ook heel onaangenaam kan zijn tegen haar personeel was niet voorstelbaar, dat een slechte Kamervoorzitter niet alles te verwijten valt evenmin. En dat Derk Bolt een integere programmamaker is, maar dat hij niet zo goed met kritiek om kan gaan: het leek geen optie.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden