Plus

De krachtige zwart-wit-fotografie van Carla Kogelman

Carla Kogelman fotografeerde jarenlang de Oostenrijkse zusjes Hannah en Alena Liebhart, terwijl ze samen speelden en rondhingen op de boerderij in Waldviertel. Ze won er al meerdere prijzen mee, nu is er een boek.

Beeld Carla Kogelman

Haar eigen jeugd was 'een beetje traumatisch', zegt Carla Kogelman opeens. "Misschien zijn mijn foto's daarom een beetje over­geïdealiseerd of -geromantiseerd."

Ze komt uit een ­gezin met zes kinderen, dat woonde op het platteland in Twente, expliceert Kogelman. "Toen ik twee was, kreeg mijn vader een bromfietsongeluk terwijl mijn zusje achterop zat. Zij was op slag dood, hij had een dubbele schedelbasisfractuur en had blijvende hersenschade. Mijn moeder verloor dus een kind en kreeg er een volwassen kind bij."

"Ik herinner me mijn vader alleen als een agressieve, nare man die de peuken uit de asbak plukte en daar weer een nieuw sjekkie van ging draaien. Als iemand die een vervelende sfeer in huis bracht, en voor wie ik me schaamde. Ik klampte mij vast aan mijn andere zus; toen zij naar de sociale academie ging, ben ik dat ook maar gaan doen. In sommige foto's herken ik ons; we zitten elkaar soms nog altijd te dicht op de huid en ik kan nog altijd ruzie met haar maken."

Kogelman (Raalte, 1961) had 25 jaar haar eigen bureau in 'beeldende theatervoorstellingen', toen ze in 2008 de basisopleiding op de Foto­academie in Amsterdam ging doen ('Ik fotografeerde altijd al als ik op reis was, maar ik wist niets van sluitertijden en diafragma's'). Ze raakte zo verslingerd aan fotografie dat ze daarna ook de hele opleiding is gaan doen; in 2011 studeerde ze af in de richting documentaire/­portret, bij eertijds Volkskrant-fotograaf Joost van den Broek.

Hetzelfde jaar werd ze door een Oostenrijks jeugdtheaterfestival gevraagd om foto's te komen maken.

"Dat ging via via via; de artistiek leidster van dat jeugdtheaterfestival was ­getrouwd met een Nederlander, die ik had ­ontmoet op Schiphol, en die mijn werk van ­Facebook kende."

Haar opdracht was heel ruim: maak een serie over de regio. De foto's zouden worden geëxposeerd tijdens het theaterfestival, in het najaar van 2012.

"Ik belandde in Merkenbrechts, een geïsoleerd dorp met 170 inwoners in Neder-Oostenrijk. Daar ontmoette ik Sonja Liebhart, die me uitnodigde op haar boerderij en me vroeg of ik haar dochters Hannah en Alena wilde fotograferen. Ik had al eerder kinderen gefotografeerd op de Fotoacademie. Als afstudeerproject wilde ik een serie maken over Gijs Scholten van Aschat, maar Joost adviseerde me om kinderen te gaan volgen. Terwijl ik altijd dacht dat kinderen en huisdieren not done ­waren op de academie."

Kogelman begon Hannah en Alena te fotograferen, terwijl ze samen speelden, zwommen en ­ruzie maakten rondom de boerderij. En bleef dat doen - samen met hun familie, vrienden en anderen in hun omgeving.

Lingerie in de hooiberg
"Hun onderlinge verhoudingen, die vind ik vooral intrigerend. Hoe Hannah opkijkt naar haar oudere zus. Het gerommel, dat gehannes om elkaar heen. Mijn focus is altijd op de kinderen. Ik heb weleens ­gehad dat hun vader 's ochtends om zeven uur huilend aan mijn bed stond, dan ben ik een luisterend oor en pak ik niet mijn camera."

Carla Kogelman Beeld Sonja Liebhart

Haar bezoeken leidden in september 2012 tot twee exposities, een over de regio en een over de Liebharts.

"Iedereen was enthousiast, dus ik ben gewoon doorgegaan. Ik ben met kerst teruggegaan en in de zomer opnieuw. Het kostte me weinig meer dan de reiskosten, want ik kon al snel bij Sonja blijven logeren. Als dank maak ik ieder jaar een serie foto's voor haar; ze wilde speciale foto's voor haar man, van haarzelf voor de slaapkamer. We zijn toen met een hoop lingerie de hooiberg ingedoken, we hebben ook een sessie gedaan met Charlie, de nieuwe tractor. Dit jaar zijn ze gescheiden, nu maken we foto's voor haarzelf."

Kogelman fotografeert in krachtig zwart-wit. "Waarom? Waarom niet! Ik houd meer van zwart-wit. In mijn boekenkast is 80 procent zwart-witfotografie - van Anders Petersen tot August Sander. Het is tijdlozer. En ik kan series meer naar elkaar toe trekken, waardoor het sterker wordt. Ik moet soms alleen een beetje uitkijken dat ik niet te veel contrast toepas, want dat nekt me bij sommige wedstrijden."

Dat lijkt nogal mee te vallen; Kogelman werd twee keer bekroond bij World Press Photo, in 2014 in de categorie 'observerende portretten', in 2018 in de categorie 'langlopende projecten'. In 2014 kreeg ze ook de Happiness on the Move Award in Cortona, Italië.

Kiekjes op verzoek
En nu is er een boek: Ich bin Waldviertel. "Een paar jaar geleden was ik ook met een boek bezig, maar bij langdurige projecten is het nu eenmaal moeilijk om te ­bepalen wanneer het afgelopen is. Ik had met mijn uitgever bedacht dat er dit jaar een boek zou komen, maar het is nu ook nog niet afgelopen. In maart is er een boekpresentatie en expositie in Waldviertel, dan ga ik zeker even in Merkenbrechts langs. En fotograferen."

"Als ik een tijd niet ben geweest, vinden ze het altijd leuk om me weer te zien. Dan kletsen we bij en maak ik kiekjes op verzoek. Na een paar dagen zijn ze niet meer in me geïnteresseerd en kan ik weer de beelden schieten die ik zoek."

Ich bin Waldviertel (I am Waldviertel) van Carla ­Kogelman. Uitgeverij Schilt Publishing & Gallery Books, €45 euro, 356 blz. Op 12 januari opent de bijbe­horende expositie bij Schilt Publishing & ­Gallery, Peter Martensstraat 121.

Beeld Carla Kogelman
Beeld Carla Kogelman
Beeld Carla Kogelman
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden