PlusKlassieker

De kliniek van Ahmed Bouanani

Welke moderne klassiekers moet je als ­literatuurminnend wereldburger gelezen hebben? Dieuwertje Mertens selecteert deze week De kliniek uit 1989 van de Marokkaanse filmmaker Ahmed Bouanani (1938-2011).

De kliniek, van Ahmed Bouanani. Beeld Uitgeverij Jurgen Maas
De kliniek, van Ahmed Bouanani.Beeld Uitgeverij Jurgen Maas

Waar gaat de novelle over?

In 1967 kreeg Bouanani tuberculose, waardoor hij zes maanden in een ziekenhuis in Rabat moest verblijven. Ook de verteller van deze novelle verblijft in een kliniek waar hij geplaagd door koortsdromen en deliria zijn grip op de werkelijkheid verliest. De kliniek in Bouanani’s roman is deels een sanatorium, deels een vagevuur, deels een gevangenis. Hij brengt zijn dagen door in verveling en desoriëntatie en onderhoudt losse contacten met zijn (laaggeschoolde) lot­genoten. Zijn gedachten gaan regelmatig uit naar de dood. Hij begint met: ‘Toen ik door de grote ijzeren poort van de kliniek liep, leefde ik waarschijnlijk nog.’

Waarom zou je De kliniek lezen?

Bouanani schreef met deze novelle een duizelingwekkend, angstaanjagend, poëtisch verslag van een parallelle – door medicatie geregeerde – werkelijkheid. De kliniek is een stilistisch pareltje met kafkaëske allure. Het boek doet ook wel denken aan een De Toverberg van Thomas Mann, hoewel De kliniek duisterder is; een koortsdroom die de lezer nog lang zal achtervolgen. Hester Tollenaar verzorgde voor Uitgeverij Jurgen Maas een prachtige Nederlandse vertaling (vanuit het Frans) in de Schwob-reeks.

Wie is het meest opmerkelijke ­personage?

Bij monde van de verteller, een genadeloos chroniqueur, zijn alle personages kleurrijk. Bijvoorbeeld de Kegel, een opschepperig mannetje, dat zijn arme komaf haast lijkt te vieren: ‘Denk je dat mensen zoals wij zich de luxe van een geheugen kunnen veroorloven, van een verleden met schone luiers, schriften en een pennendoos en een schooltas? Ik had mijn moeders vagina nog nauwelijks verlaten of mijn jeugd was al in rook opgegaan!’

Hoe werd de roman (destijds) ontvangen?

De kliniek verscheen voor het eerst in 1990. Het raakte in de vergetelheid tot het in 2012 opnieuw werd gepubliceerd in Frankrijk en Marokko.

Wie liet zich erdoor inspireren?

Zijn dochter, fotograaf en videoartiest Touda Bouanani, die sinds de dood van haar vader in 2011 zijn werk beheert, zorgt ervoor dat zijn werk in de aandacht blijft. Zij was een van de curatoren van een tentoonstelling over zijn werk in het Rotterdamse kunstcentrum Witte de With in 2016.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden