Plus

De kijk van Robby Müller op Amsterdam

Andrea Müller-Schirmer maakt voor een serie in Het Parool een selectie uit de Amsterdamse foto's van haar man, de vermaarde cameraman Robby Müller (1940-2018). De eerste aflevering staat hierboven en onderaan.

Beeld Robby Müller

'Robby heeft altijd gefotografeerd," zegt Andrea Müller-Schirmer, in het huis aan de Prinsengracht waar ze jarenlang met cameraman Robby Müller heeft gewoond. "Hij probeerde ook nog te fotograferen toen hij in een rolstoel zat, maar toen kon hij zijn fototoestel bijna niet meer vasthouden. Zijn laatste foto's zijn allemaal scheef''

De twee ontmoetten elkaar in 1990 in Berlijn, tijdens de opnamen van Wim Wenders' Bis ans Ende der Welt - hij deed het camerawerk, zij verzorgde de kostuums. "Ik wist helemaal niet wie Robby Müller was, maar na een paar dagen begroetten we elkaar. Ik was een van de vele gezichten van de verschillende crews tijdens de elf maanden durende opnamen, maar - zo zei Robby naderhand - toen er een scène werd opgenomen bij de Transsibirische Eisenbahn zag hij mij en werd hij verliefd op mij. Drie jaar later zijn we getrouwd."

Aanvankelijk reisden ze de hele wereld over, van film naar film, maar toen hun zoon Jimmy naar school moest, werd Amsterdam hun basis en ging Andrea Müller kunstgeschiedenis studeren aan de VU, met research als specialisatie. Na haar afstuderen ging ze als beeldredacteur aan de slag bij kunsttijdschrift Kunstschrift én werden de eerste tekenen van Robby Müllers ziekte zichtbaar. Hij bleek aan vasculaire dementie te lijden en belandde in een rolstoel; na verloop van tijd kon hij ook niet meer praten.

In dozen
Toen Robby Müller in 2017 werd genomineerd voor de Amsterdamprijs kreeg hij - net als de andere genomineerden - in deze krant de vraag voorgelegd wat werd gedaan om zijn werk onder de mensen te krijgen. "Zijn polaroids zijn te koop in de galerie van Annet Gelink. Cameraman Hoyte van Hoytema heeft er als eerste een gekocht," antwoordde Andrea Müller destijds voor hem.

"Robby heeft zijn leven lang waanzinnig veel foto's gemaakt, ook van Amsterdam. Je ziet ook daar dat hij heel goed op het licht lette, op spiegelingen in winkelruiten en het water, reflecties en schaduwen. Zijn foto's zitten allemaal in dozen; ik heb er nu de tijd niet voor, maar ik zou graag nog eens iets maken waaruit duidelijk wordt hoe Robby Amsterdam zag."

Dat 'iets' is Amsterdams licht geworden, de rubriek die vanaf vandaag op maandag in Het Parool verschijnt met foto's die Robby Müller in de loop van de jaren van Amsterdam maakte.

"Zijn straatfoto's zijn totaal anders dan die van iemand als Ed van der Elsken. Robby fotografeerde vaak familie, maar als hij door de stad liep, fotografeerde hij zelden mensen. Onderweg fotografeerde hij vooral licht en reflecties, contrasten en bijzondere perspectieven die zich in zijn kader ontplooiden. Vaak op het eerste gezicht onbelangrijke details, niet-pretentieuze dingen."

In eerste instantie dacht ze dat er alleen een tijds- en plaatsbepaling bij de foto's zou komen, maar ze heeft toch voor korte overpeinzingen gekozen.

"Die geven de beelden een extra laag en wijzen de kijker op bepaalde details. Ik vind het ook leuk om iets te vertellen over zijn manier van werken en de achtergronden van zijn films. Robby was geïnteresseerd in techniek en wilde altijd nieuwe dingen uitproberen. Hij kocht polaroidcamera's, 3D-camera's, camera's waarmee je kleine stickers kon maken, en als we op vakantie waren, kocht hij voor Jimmy een onderwater­camera - die hij dan ook zelf gebruikte."

Kiekjes voor eigen gebruik
"Hij maakte foto's voor eigen gebruik; kiekjes, momentopnames. Hij zag het niet als kunst en toch worden zijn polaroids inmiddels verkocht door Annet Gelink en zijn ze deze zomer te zien op het prestigieuze fotofestival in Arles."

Ze laat een van zijn foto's zien. "Robby's camerawerk wordt vooral geassocieerd met het maken van licht. Daar wás hij ook een meester in. Een dame van de ambassade zei het bij de opening van zijn tentoonstelling in Berlijn heel mooi; zij zei dat Robby de esthetiek van het Nederlandse licht heeft geïnternationaliseerd."

Beeld Robby Müller

Amsterdams licht
Cameraman Robby Müller (1940-2018) had altijd een fototoestel bij de hand. Zijn vrouw Andrea Müller-Schirmer maakt een selectie van de foto's die hij in de loop van de jaren van Amsterdam maakte.

"Dit is een van de eerste foto's vanuit ons woonkamerraam, kort nadat we in de zomer van 1992 samen naar Amsterdam waren verhuisd. Beelden van dit moment zijn ook te zien in de vorig jaar verschenen documentaire Living the Light - Robby Müller. Vaak bleef het niet bij een foto met die ene camera, dan pakte Robby nog een ander toestel of een videocamera erbij om iets nog eens vast te leggen."

Andrea en Robby op de Zeeburgerdijk in 1992. Beeld Andrea Müller

Robby Müller

Robby Müller (Curaçao, 1940) deed het camerawerk voor meer dan zeventig films, waaronder veel bekende van vermaarde regisseurs zoals Wim Wenders (o.a. Alice in den Städten, Der Amerikanische Freund en Paris, Texas), Jim Jarmusch (Down by Law, Dead Man), Lars von Trier (Breaking the Waves, Dancer in the Dark) en Steve McQueen.

In 2007 ontving Müller de Cultuurprijs, in 2009 de Bert Haanstra Cultuurprijs en begin 2013 een oeuvreprijs van de American Society of Cinematographers. In 2016 organiseerde Eye de overzichtstentoonstelling Master of Light, die daarna ook in Berlijn te zien was; in 2017 was Müller genomineerd voor de Amsterdamprijs in de categorie 'bewezen kwaliteit'. Op 3 juli 2018 overleed hij op 78-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden