Plus Achtergrond

De juwelen van Catharina de Grote schitteren in de Hermitage

Catharina de Grote gebruikte het kistje in het Winterpaleis in Sint Petersburg, waar nu de Hermitage is gehuisvest. Beeld State Hermitage Museum, St Petersburg

De laatste twee eeuwen van de Russische tsaren leverden een onvoorstelbare schat aan juwelen op. Een deel daarvan is vanaf zaterdag in de Hermitage te zien, met als een van de topstukken het juwelenkistje van Catharina de Grote.

Wat zien we?

Zo’n driehonderd kostbaarheden die de tsaren uit de Romanovdynastie vergaarden in vooral de 18de en 19de eeuw. Van sieraden, snuifdozen, kostuums en portretten tot het Bloemenboeket van edelstenen, een prachtige broche met bijna duizend briljanten en diamanten van tsarina Elizabeth, Catharina’s schoonmoeder. Juwelen! is de laatste van de twee jubileumtentoonstellingen in de Hermitage Amsterdam, die dit jaar tien jaar bestaat.

Hoe verplaats je zo’n collectie naar ­Nederland?

Dat is niet zo eenvoudig. De collectie juwelen is in fysieke omvang kleiner dan bijvoorbeeld een verzameling schilderijen, maar de voorwerpen zijn bij elkaar te kostbaar om in één keer te vervoeren. De Nachtwacht en de Mona Lisa zouden ook niet samen in een vliegtuig vervoerd worden.

Hoe kostbaar de collectie is? Wanneer de vrachtwagens precies rijden? Die informatie wordt niet gedeeld, uit veiligheidsoverwegingen. Voordat de voorwerpen de Hermitage verlaten, worden ze allemaal minutieus gecontroleerd en vastgelegd. Datzelfde gebeurt na aankomst in Amsterdam (een paar weken voor de opening van de expositie), om te controleren of er tijdens het transport iets is beschadigd.

Heeft de Hermitage in Sint-Petersburg nu lege plekken?

Zeker niet. De collectie is met ruim drie miljoen objecten zo immens dat minder dan 10 procent in het museum te zien is. De rest is opgeslagen in depots in de Russische stad.

Leuk om te weten: in de kelders en op de binnenplaatsen van de Hermitage in Sint-Petersburg leven zo’n tachtig katten. Al in de 18de eeuw werden ze daar door tsarina Elizabeth ingezet als ­personeel om ratten en muizen te verjagen. Sindsdien horen ze bij het Winterpaleis. ­Tegenwoordig is het vooral een traditie. ­Museumbezoekers die door de ramen naar ­buiten kijken, maken kans de dieren te zien. Heel soms, dat is zeker niet de bedoeling, weet er eentje de museumzalen te bereiken.

Wie was Catharina de Grote?

De tsarina uit de 18de eeuw was waarschijnlijk de machtigste vrouw ooit. Terwijl ze geen druppel Russisch bloed in zich had (ze was een aangetrouwde Duitse prinses), maakte ze Rusland groot door onder meer succesvol oorlog te voeren tegen het Ottomaanse Rijk. Ze stond ook bekend om haar voorliefde voor kunst én voor minnaars. Catharina (1729-1796) woonde in het Winterpaleis in Sint-Petersburg, waar tegenwoordig de Hermitage huist. Hoewel ze met straffe hand regeerde, hielp ze haar volk verder door vaccinaties tegen de pokken te introduceren en via educatie het analfabetisme in Rusland sterk terug te dringen.

Het juwelenkistje hiernaast is slechts een van de kostbaarheden van Catharina die in het Amsterdamse zustermuseum te zien zijn. Ook een zeer fraai gedecoreerde dubbelzijdige spiegel van haar is tijdelijk verhuisd naar het voormalige ‘Besjeshuis’ aan de Amstel. Die naam ontleent De Amstelhof, zoals het officieel heet, aan de tijd waarin het een opvanghuis was voor arme weduwen.

400 diamanten

- Voordat het kistje naar Nederland ging, is het gerestaureerd in het atelier van de Hermitage. Bijna vier weken is er fulltime aan gewerkt. De steentjes zijn met behulp van een microscoop een voor een gecontroleerd en indien nodig opnieuw vastgezet.

- Catharina de Grote gebruikte het kistje in het Winterpaleis, waar nu de Hermitage is gehuisvest.

- Bijna 400 stenen bedekken het kistje ter decoratie. Onder meer pyropen, almandijnen, amethisten, turkooizen en topazen.

- Merktekens ontbreken, vermoedelijk is het kistje eind 17de eeuw gemaakt door een edelsmid in Augsburg.

Juwelen! Schitteren aan het Russische Hof, Hermitage Amsterdam, 14/9 t/m 15/3

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden