PlusInterview

De Hamlet van Abdelkader Benali woont in Nieuw-West

Denemarken werd Amsterdam Nieuw-West, Hamlet een Marokkaan. Abdelkader Benali verweefde Shakespeares klassieker met de moderne wereld van influencers, klimaatcritici en fout geld.

Abdelkader Benali koesterde al twintig jaar de wens ooit een eigen Hamlet te maken.Beeld Sanne Zurne

Zijn moeder werkt als keynote speaker die vrouwen empowered in Verweggistan, het meisje van zijn dromen is een klimaatgekkie dat haar leven wil geven voor een kistkalf, haar broer een opportunist met geldingsdrang à la Thierry Baudet. Op verzoek van De Toneelmakerij bewerkte Abdelkader Benali (1975) Hamlet voor jongeren en gaf hij een rigoureuze slinger aan Shakespeares wraaktragedie. Hij verplaatste de locatie van Denemarken naar het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West, dat in het verhaal in de greep verkeert van vastgoedmagnaten en nieuw geld. In datzelfde stadsdeel zal de voorstelling worden opgevoerd in Broedplaats Lely, een voormalig schoolgebouw.

Het idee voor de hedendaagse versie van Hamlet ontstond tijdens een bijeenkomst over inclusiviteit in het jeugdtheater, vertelt Benali in Café Belcampo in De Hallen. Hij maakte kennis met Paulien Geerlings, dramaturg bij De ­Toneelmakerij, en de kiem voor een samen­werking was gelegd.

Maar eigenlijk begon het met een avond in het Compagnietheater, ruim twintig jaar geleden. Jacob Derwig speelde Hamlet bij De Trust, in ­regie van Theu Boermans. Benali zat in de zaal, ‘als enige buitenlander’. Hij herinnert zich de neurotische energie waarmee Derwig zijn personage speelde. “Dat duistere, zijn eeuwige twijfel, het maakte diepe indruk op me. Sindsdien koesterde ik de wens ooit mijn eigen Hamlet te maken.”

Hamlet als idealist

Met Geerlings en regisseur Paul Knieriem voerde hij lange gesprekken. “Wie is Hamlet? Een puber of oude man? Gek of filosoof? Lijdt hij aan psychoses of is hij iemand die de waarheid kent? Onze Hamlet leeft in een samenleving waarin nieuwkomers zich met geld hebben ingekocht, zoals zijn oom Claudius. Met zijn peperdure vastgoed ontneemt hij jongeren de kans op een huis en een toekomst. In mijn bewerking is Hamlet een idealist met de rechtlijnigheid van de jeugd. Wat Claudius doet gaat dwars tegen zijn principes in. Als hij ontdekt dat zijn oom zijn vader heeft vermoord, stapelt de woede zich in hem op.”

Met de vertaling van Peter Verstegen in de hand begon Benali vorige zomer in Marokko te schrijven. Sommige personages bezorgden hem hoofdbrekens. “Ophelia bijvoorbeeld. Zij is zo tweedimensionaal, er wordt vooral tégen haar gepraat, ze zegt niets terug. Door de #MeToo-lens bekeken zou je kunnen spreken van verbale aanranding. Maar toen we bedachten dat ze een Greta Thunbergachtige klimaatdweper was, viel alles op z’n plek. Ik heb haar gebaseerd op een meisje van de Extinction Rebellion­beweging dat ik ooit zag bij een manifestatie in De Nieuwe Liefde. Ze hield haar betoog, maar lachte niet één keer. Het radicale gebrek aan relativering dat je bij sommige jonge mensen ziet, intrigeert me. Zo wilde ik dat mijn Ophelia ook was.” Of zoals hij in zijn bewerking schrijft: iemand die zich ten diepste bewust is van de kwalijke rol die ze in de wereld speelt en dat goed wil maken met kinderpostzegels.

De taal van Nieuw-West

Hij heeft het verhaal niet een-op-een verplaatst naar een Marokkaans milieu, zegt hij. “De personages zijn mensen uit Nieuw-West, ze praten de taal van daar.” Niet dat hij uitvoerig uit het jargon heeft geput. “Ik heb het ritme van de straattaal behouden, maar mijn eigen woorden bedacht.”

Wat hem fascineert aan Hamlet is zijn twijfel. “Hij wordt omgeven door mensen die het zeker weten, zelf weet hij het juist helemaal niet. Die twijfel is Hamlets kracht. Ook ik ben opgegroeid in een omgeving waarin mensen pretendeerden de waarheid te kennen: een waarheid gebaseerd op religie en traditie die je door anderen werd opgedrongen.”

“Als kind was ik daar allergisch voor. Hamlets twijfel heeft mij geholpen kritisch te zijn en zelf na te denken. Niet dat je per se moet breken met traditie, maar je moet er wel je eigen mening over durven vormen. Shakespeare schreef Hamlet als wraakstuk. Eigenlijk had hij het over dingen die ook in mijn werk steeds terugkeren: traditie versus moderniteit, de strijd tussen ­generaties. Wat als die twee clashen? In Hamlet zie je het voor je ogen gebeuren. Als je die lijn vasthoudt, kun je eraan toevoegen wat je wilt.”

Hamlet van De Toneelmakerij: van 12 maart t/m 18 april in Broedplaats Lely.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden