PlusRecensie

De geschiedenis afgraven met de blik van de kunstenaar

De Via Appia in Rome is al ruim 24 eeuwen oud en wordt nog steeds gebruikt. Elf kunstenaars deden onderzoek naar de verhalen die in en onder de stenen van deze weg liggen.

Edo Dijksterhuis
Voor ‘Exploded View’ onderzochten elf kunstenaars de verhalen die in en onder de stenen van de eeuwenoude Via Appia in Rome liggen. Beeld Maarten Nauw
Voor ‘Exploded View’ onderzochten elf kunstenaars de verhalen die in en onder de stenen van de eeuwenoude Via Appia in Rome liggen.Beeld Maarten Nauw

De ‘koningin der wegen’, zo wordt de Via Appia ook wel genoemd. De Romeinen begonnen in 321 voor Christus met de aanleg van de weg, om snel troepen te kunnen verplaatsen naar de zuidoostkust van het Italiaanse schiereiland. Het is een van de oudste nog in gebruik zijnde wegen ter wereld. Links en rechts ervan staan grafmonumenten, restanten van villa’s en vroegchristelijke kerken. Het merendeel ligt tegenwoordig in het Parco Regionale dell’Appia Antica.

Kunstenaar Krien Clevis doet langdurig onderzoek naar dit archeologische park en nodigde dertien collega’s uit om hun eigen vragen te stellen over deze stokoude openbare ruimte. Elf daarvan tonen hun werk in de tentoonstelling Exploded View, die de betekenislagen afgraaft op een onderzoekende maar niet per se wetenschappelijke manier.

Buiten de dampkring

De kunstenaarsblik richt zich soms op dingen die zo voor de hand liggen dat de rest van ons eroverheen kijkt. Zo plaatste Silvia Stucky een filmcamera recht tegenover een grafmonument, waar een constante stroom paardrijders, joggers, toeristen en hondenuitlaters aan voorbijtrekt. Ze gaan volledig op in het hier en nu, terwijl het stenen echtpaar op het monument geduldig het volgende millennium afwacht. De futiliteit van een mensenleven in het licht van de geschiedenis wordt hier in één beeld gevangen.

Eenzelfde relativering zien we bij Daniela de Paulis. Zij toont statische satellietbeelden van het park met daaroverheen schokkerige filmopnames van de gebroeders Wright, die in 1909 een vroege vliegtuigvlucht maakten boven dezelfde plek. Het was een kort moment in de technologische evolutie, maar gaf wel de aanzet tot de ruimtevaart die de afstandelijke blik van buiten de dampkring mogelijk maakt.

Jasper Coppes koos voor het niet-menselijke perspectief door het park te tonen door de ogen van een kraai, die tussen de ruïnes hipt zoals wij door het bos lopen. Wouter Osterholt liet architectuurstudenten een ‘archeologische opgraving’ doen van de sloppenwijk Borghetto Latino, die in 1969 op last van de bewoners zelf werd afgebroken. Dit markeerde het begin van de sociale woningbouw in Italië, maar van de wijk zelf was tot voor kort niets meer te zien.

Boswachter

Exploded View is meer een cultuurhistorische presentatie dan een kunsttentoonstelling. Het artistieke gehalte zit niet zozeer in de individuele expressie als wel in de eigenzinnig gekozen onderzoeksmethoden of uitgangspunten. Dat vergt een andere concentratie van de kijker dan de gemiddelde schilderijenexpositie. Er is veel tekst en die is soms echt nodig om het werk tot leven te brengen.

Maar Pavèl van Houten kan het af met louter visuele middelen. Hij volgde een boswachter, een archeoloog, een gids en een tuinman en fotografeerde hoe zij snoeiden, afval opraapten en balken oppakten. Alleen hun handen komen in beeld. Ze houden vast, koesteren, restaureren, ondersteunen en laten los. Een treffende weergave van de omgang met zo’n historische plek.

Exploded View

Curator Krien Clevis
Waar Arti et Amicitiae, Rokin 112
Te zien t/m 27 maart

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden