Plus

De erfenis van de Spice Girls: girlpower verpakt in glitter

De Spice Girls bestormden twintig jaar geleden voor het eerst de hitparades en met hun girlpower introduceerden ze een soort knuffelfeminisme. Wat heeft de girlband ons gebracht?

'Feminisme wordt geclaimd in de popmuziek' Beeld Lizette Schaap

Een nog onbekende Engelse meisjesgroep kwam twintig jaar geleden, op 10 augustus 1996, binnen op nummer 30 in de Nederlandse tip­parade. Binnen een jaar stonden de Spice Girls met het nummer Wannabe in 37 landen op nummer één. Meisjes droegen naveltruitjes zoals dat van Sporty Spice en de staartjes van Baby en vriendinnengroepjes kenden opeens een Posh en Ginger.

Niet alleen in uiterlijk en kleding werden ze nagedaan. Tieners identificeerden zich met de houding van de girlband, die uitstraalde dat brutale mensen de halve wereld hebben. Je moest als meisje vooral kunnen zeggen, doen en laten wat je wilde. Plotseling hadden alle meisjes girlpower.

Scherpe randjes
Twintig jaar later wordt het begrip door de Verenigde Naties afgestoft. Met een remake van Wannabe op YouTube wordt opgeroepen voort te bouwen op de door de Spice Girls bekend geworden girlpower en een stap verder te gaan voor vrouwenrechten. Hebben Easy V en G like MC ons meer gebracht dan het meest catchy popliedje en gympen met plateauzolen?

Simon Fuller, de man achter het Idols-succes, zette de vijf meisjes begin jaren negentig in de tijd van de boy- en girlbands bij elkaar. De typetjes waren bedacht, de songteksten voor ze ­geschreven en ondanks kritiek uit sommige hoeken bleek het een formule die aansloeg bij een gigantisch - vooral jong - publiek.

De Spice Girls treden op tijdens de Olympische Spelen in Londen, 2012. Beeld anp

Rolmodel
"De Spice Girls waren het begin van main­stream, verkoopbaar feminisme," zegt Annelot Prins. Ze studeerde af op Beyoncé en is gespecialiseerd in feminisme in popmuziek. "Ze waren een doordacht en afgemaakt product, gemaakt om platen te verkopen en toverden feminisme om in iets wat vrolijk, mooi, toegankelijk en apolitiek was. Geen scherpe randjes of moeilijk gedoe, maar een groep gebouwd op het idee dat sterke en succesvolle vrouwen te gek zijn."

Voor tienermeisjes waren ze een rolmodel, zegt Antia Wiersma, manager collecties, onderzoek en advies bij Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. "Zij zagen niet de marketingformule, maar wel dat ze bijvoorbeeld heel goed konden zijn in sport. Hun houding was goed voor het zelfvertrouwen van meisjes en heeft invloed gehad op de huidige generatie jonge vrouwen. Zij willen er leuk uitzien, een goede opleiding, een carrière en dat allemaal op hun eigen manier."

Powervrouw
Maar niet iedereen was gevoelig voor de girlpowerboodschap verpakt in glitter, het zou vooral bij hard roepen blijven en echte actie was ver te zoeken. Prins: "Het begrip girlpower werd al snel van iedereen. Het werd zo ver mogelijk uitgehold om het maar verkoopbaar te maken, maar zo verloor het ook zijn politieke lading."

Het sloeg vooral op een gevoel dat iemand kon hebben en werd een begrip waar geen consequenties meer aan verbonden hoefden te zijn. "Zo werd feminisme individualistisch en leidde het de aandacht af van oplossingen voor systematische ongelijkheid zoals de loonkloof tussen man en vrouw."

Feminist
Ook voor de meeste Spice Girls leek de girlpowerboodschap een tijdelijke missie en zelfs toen waren ze niet grensverleggend, zegt Wiersma. "Slechts één wist het daadwerkelijk door te zetten. Victoria Beckham werd ­modetycoon en powervrouw. De rest is redelijk succesvol als jurylid bij Idols-achtige televisieprogramma's."

Girlpower bleek voor de bandleden geen intrinsieke motivatie, in tegenstelling tot bij bijvoorbeeld Beyoncé, zegt Wiersma. "Zij begon op dezelfde manier bij het door haar vader bedachte Destiny's Child, maar zij gebruikt haar muziek nu wel om een politiek statement te maken en is niet bang om zichzelf een feminist te noemen. Hetzelfde geldt voor Madonna, die nooit bang was openlijk te spelen met seksualiteit en seksuele identiteit."

Madonna
Opvallend is dus dat de VN-remake van het Spice Girlsnummer, waarin bekende vrouwen wereldwijd vragen om onder meer gelijkheid op de werkvloer en het beëindigen van kindhuwelijken, een politieke slag maakt. Vrouwen worden opgeroepen om in actie te komen en een petitie zal aan wereldleiders worden overhandigd tijdens de VN-top in september.

Het filmpje van de remake ging viral toen het gedeeld werd door een aantal leden van de meidengroep. "Terwijl het meest politieke wat de Spice Girls volgens mij ooit deden een ontmoeting was met Nelson Mandela," zegt Wiersma.

In de jaren negentig sloeg het positief klinkende begrip girlpower volgens Prins aan omdat het een wereld van gelijke kansen propageert. "Het idee dat iedereen gelijke kansen heeft, is nu enorm achterhaald. Dat kun je duidelijk zien aan de opleving van activisme waarbij het label 'feminist' in de popmuziek expliciet wordt geclaimd. Dat zie je ook terug in het VN-filmpje."

De Spice Girls zijn zo goed als met pensioen en de term girlpower is naar de achtergrond ­verdwenen, maar is het gevoel dat daarmee samenging dat ook? Niet helemaal, denkt Wiersma: "De I am a feminist-kreet, die je terugziet op T-shirts en buttons, is eigenlijk een beetje de girlpower van nu."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden