Plus

De Elephantman, nu als musical in Noord

De Elephantman, de musical van componist-regisseur Frank Affolter over de mismaakte man die ooit een publiekstrekker was in Engeland, is te zien in Amsterdam-Noord. 'Mensen hebben zo snel hun oordeel klaar.'

Robbert Besselaar, Mathieu van den Berk en Jochem Feste Roozemond in De Elephantman Beeld Andy Doornhein

De Elephantman heette in werkelijkheid Joseph Merrick (1862-1890). Hij was mismaakt, had bulten op zijn gezicht, een dikke bochel en was scheefgegroeid. Hij was de topattractie van een circus, waar hij als monster werd tentoongesteld. Op basis van zijn memoires kwam er decennia later een boek, een film (in 1980, van David Lynch), een toneelstuk en nu is er de musical van Frank Affolter.

Mathieu van den Berk speelt de rol van Joseph Merrick. Die ligt dicht bij hem, vertelt hij: "Ik heb een hazenlip, waarmee ik vroeger veel ben gepest en waardoor ik buiten de groep viel. Dat vormt je als mens."

Joseph Merrick werd gepresenteerd als een monster, maar in feite was hij een lieve, warme man, vertelt de acteur. "Zijn moeder had hem heel liefdevol opgevoed. Hij las veel, was intelligent en welbespraakt, maar mensen zagen alleen een monster. Gelukkig werd hij opgemerkt door de directeur van de freakshow en later door een chirurg."

Shirt met bochel
Voor zijn rol draagt Van den Berk een shirt met een bochel. Hij draait zijn arm en zijn ene been, hij buigt voorover en sleept met zijn andere been. Zijn lach lijkt meer een brul. "Met een paar aanpassingen ben ik er al. Ik hoef alleen maar mijn tekst te kennen en te reageren op de anderen. Dat vind ik heel fijn spelen."

"Ik kan me helemaal in hem verplaatsen. Ik weet wat het is om bekeken te worden. Natuurlijk is mijn hazenlip niets vergeleken met zijn misvormingen, maar dit klopt voor mij. Het is oprecht. En er valt ook genoeg te lachen, al was dat voor Merrick zelf fysiek onmogelijk."

Hij vindt het niet moeilijk de wanhoop van Merrick te spelen. Hij hoeft alleen maar te denken aan wat hij voelde toen zijn zoontje in het ziekenhuis een hartstilstand kreeg en hij werd gewaarschuwd. Gelukkig gaat het nu goed met zijn zoontje.
Van den Berk speelt vaker mensen die aan het randje van de samenleving leven. "Veel interessanter."

Hij studeerde eerst Informatica en werkte tien jaar als ICT'er. Maar het theater bleef trekken. "Toen ik alsnog de theateropleiding deed, kon ik mijn onzekerheid laten gaan en vond ik mijn kracht. Toen voelde ik het vuur."

Dat hij nu de hoofdrol in een musical speelt, vindt hij bijzonder. "Ik heb altijd mijn broer gevraagd om mij tegen te houden als ik ooit een musicalrol zou krijgen aangeboden. Ik kan niet goed zingen, maar dit is echt een buitenkans omdat het zo dicht bij mij ligt. Ik zing alleen het allerlaatste nummer en dat hoeft niet al te gepolijst. Dat zou ook vreemd zijn. Ik zing niet mooi, wel breekbaar. Dat raakt mijzelf ook."

Bij de bakker
Frank Affolter heeft het na tien jaar voor elkaar gekregen dat zijn musical wordt opgevoerd. Hij repeteert ervoor met de acteurs en twaalf musici in zijn tuinhuisje in Duivendrecht. "Ik wil dit heel graag doen. Ik vind de Elephantman zo'n mooi mens. Hij had zoveel in zich. Lars Boom, de scriptschrijver, heeft dat heel mooi verwoord."
Wat hem boeit in het verhaal is het vooroordeel.

"Mensen hebben zo snel hun oordeel klaar. Je hoeft maar in een rolstoel te gaan zitten en ze denken dat je geen brood bij de bakker meer kunt bestellen. En als je mond scheef zit, kun je moeilijk praten. De Elephantman leek eng en agressief, maar was heel anders. Ik hoop dat mensen dankzij deze musical gaan nadenken over hun vooroordelen."

"Er zit veel humor in De Elephantman," vertelt Affolter. "Ik ben zelf Joods. Mijn moeder heeft in een kamp gezeten. Ze heeft daar ook veel gelachen. Ik weet niet beter dan dat humor en ellende dicht bij elkaar liggen. Dat zit ook in de musical, want voor Joseph Merrick gold dat ook."

De Elephantman: 23-31/10 in Theater Zonnehuis in Amsterdam-Noord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden